Nghĩa trang liệt sĩ Trường Sơn là nơi quy tập phần mộ các liệt sĩ của Quân Giải phóng miền Nam Việt Nam và Quân đội Nhân dân Việt Nam trên tuyến đường Trường Sơn - còn đường gọi là đường mòn Hồ Chí Minh. Nghĩa trang được xây dựng tại khu vực Bến Tắt, cạnh đường quốc lộ 15, thuộc địa phận xã Vĩnh Trường, huyện Gio Linh, tỉnh Quảng Trị. Nghĩa trang có diện tích 140 nghìn m², nằm trên 3 quả đồi ở cạnh thượng nguồn sông Bến Hải, ranh giới phân đôi đất nước thời chiến tranh Việt Nam. Đây là nơi Bộ tư lệnh Binh đoàn Trường Sơn, Quân đội Nhân dân Việt Nam đã chọn và là một trong 72 nghĩa trang liệt sĩ của tỉnh Quảng Trị.
Hơn 10 nghìn anh hùng liệt sĩ được mai táng tại nghĩa trang Trường Sơn.
Những ngôi mộ liệt sĩ đầu tiên được quy tập tại đây từ cuối năm 1974. Nhưng đến cuối tháng 10/1975 nghĩa trang mới bắt đầu được xây dựng và hoàn thành vào tháng 4/1977. Hiện nghĩa trang Trường Sơn là nơi yên nghỉ vĩnh hằng của hơn 10.200 mộ anh hùng, liệt sĩ, là con em từ các địa phương trong cả nước đã chiến đấu, hi sinh và nằm lại trên mảnh đất giàu truyền thống anh hùng.
Nghĩa trang Liệt sĩ Quốc gia Trường Sơn có quy mô nhất Việt Nam, có kiến trúc khá độc đáo, được chia thành nhiều khu. Trong đó, Khu tưởng niệm nằm ở trung tâm trên một ngọn đồi cao hơn 32 mét từ dưới cổng đi lên. Ở đây có 6 bức phù điêu được chạm khắc bằng đá ghi lại những hình ảnh các binh chủng của bộ đội Trường Sơn. Ở giữa sân có đài tưởng niệm bằng đá trắng cao vút uy nghi, rỗng ruột và khuyết ba mặt. Phía sau tượng đài có một cây bồ đề thiêng tự mọc. Quanh tượng đài là các khu mộ liệt sĩ, được tập trung theo tỉnh, thành phố, mỗi khu gồm các mộ liệt sĩ của một tới ba tỉnh. Nằm về phía trái của tượng đài Tổ quốc ghi công là khu mộ liệt sĩ vô danh với 68 ngôi. Từ khu tưởng niệm nhìn ra phía trước là hồ nước. Nghĩa trang nằm ở vào thế “địa linh” với đồi, núi, sông suối bao quanh.
Dòng người về Trường Sơn dâng lên nén hương cho các anh hùng liệt sĩ trong những ngày tháng 7.
Trong dòng người tới đây có những người vợ tới thăm chồng, các con tới viếng cha, nhiều phụ nữ tóc đã bạc thăm lại người yêu, những người cựu binh da đồi mồi trở về chiến trường xưa thăm đồng đội. Những hình ảnh hết sức cảm động, trong số đó, còn có rất nhiều đoàn, nhiều cá nhân đến đây như về chốn tâm linh. Ai cũng muốn tự tay thắp nén hương, nghiêng mình trước anh linh các liệt sĩ đã hi sinh vì nền hòa bình của đất nước.
Những câu chuyện tâm linh, xúc động đầy tính nhân bản ở Nghĩa trang Liệt sĩ Trường Sơn đều khiến mọi người cảm nhận được rằng, các anh, các chị vẫn đang hiển hiện đâu đây, thật gần gũi, nhắc nhở chúng ta về những điều thiêng liêng mãi mãi tồn tại. Và đằng sau nhưng câu chuyện đó là niềm tin: “Các liệt sĩ đã chiến đấu anh dũng, đã nằm xuống, nhưng các anh không bao giờ chết. Các anh luôn sống mãi trong lòng đất mẹ, trong lòng nhân dân”.
Một số hình ảnh tại Nghĩa trang Liệt sĩ Trường Sơn vào những ngày tháng 7:
Khu mộ của các anh hùng liệt sĩ tỉnh Cao Bằng tại nghĩa trang Trường Sơn.
Giữa dòng người đổ về Trường Sơn, có những người thân gia đình, bạn bè của các anh hùng đến từ các tỉnh mọi miền trên Tổ Quốc.
Những người đồng đội may mắn còn sống lại để đến đây thắp những nén hương và mang cả bầu trời tâm sự về những ký ức cùng nhau chiến đấu trong những ngày đấu tranh ác liệt.
Bên cạnh những ngôi mộ đã được người thân xác nhận thì cũng còn vô số những ngôi mộ anh hùng liệt sĩ đến nay vẫn chưa được gia đình người thân tìm thấy.
Hữu Tin
