Hợp tác đa bên thúc đẩy thu gom và tái chế bao bì
Lễ công bố được diễn ra tại Diễn đàn “Thực thi quy định EPR (trách nhiệm mở rộng của nhà sản xuất), thúc đẩy mô hình kinh doanh có trách nhiệm, hướng tới phát triển kinh tế tuần hoàn”. Theo nội dung hợp tác, ba đơn vị sẽ phối hợp xây dựng, triển khai và nhân rộng các mô hình thu gom, phân loại, tái chế bao bì sau sử dụng; thúc đẩy truyền thông, nâng cao nhận thức cộng đồng về phân loại rác tại nguồn và tiêu dùng bền vững; đồng thời thúc đẩy sự hợp tác với các bên liên quan nhằm tăng cường chia sẻ kinh nghiệm, sáng kiến và thực hành tốt trong lĩnh vực kinh tế tuần hoàn.
Nhằm tạo cơ sở thực tiễn cho hợp tác này, từ tháng 8/2026, các bên đã triển khai chương trình hợp tác thí điểm thu gom, tái chế bao bì và hỗ trợ thực hiện EPR giai đoạn 2026-2027. Chương trình đã thí điểm thu gom vỏ hộp sữa tại 110 cửa hàng Vinamilk và 15 trường học ở Hà Nội, Quảng Ninh, Đà Nẵng và TP.HCM.
Theo số liệu công bố tại diễn đàn, từ tháng 8 đến ngày 10/11/2026, chương trình đã thu gom hơn 16 tấn vỏ hộp giấy sau sử dụng, tương đương khoảng 3,2 triệu vỏ hộp. Bên cạnh việc mở rộng các điểm tiếp nhận bao bì, chương trình còn hướng đến số hóa dữ liệu để truy xuất dòng vật liệu, đánh giá hiệu quả vận hành và hỗ trợ cải tiến thiết kế bao bì theo hướng tăng khả năng tái chế.
Song song đó, các bên triển khai nhiều hoạt động nâng cao nhận thức cộng đồng như giáo dục bảo vệ môi trường cho hàng nghìn học sinh, tập huấn cho giáo viên nòng cốt và hỗ trợ các sáng kiến môi trường tại trường học nhằm duy trì hoạt động phân loại, thu gom vỏ hộp sữa. Trong khuôn khổ chương trình, ngày hội “Trường học xanh - Tuần hoàn rác thải” đầu tiên đã được tổ chức tại Trường Tiểu học và Trung học cơ sở Đông Thái (Hà Nội), mang đến cho học sinh những kiến thức và trải nghiệm thực tế về phân loại, thu gom và tái chế rác thải thông qua các hoạt động tương tác sinh động.
Bên cạnh các hoạt động thu gom và giáo dục cộng đồng, hợp tác còn hướng đến tăng cường đối thoại, chia sẻ kinh nghiệm và tháo gỡ vướng mắc trong thực thi EPR. Diễn đàn ngày 18/11 là một trong những hoạt động mở đầu, quy tụ các cơ quan quản lý, doanh nghiệp và tổ chức liên quan cùng thảo luận về những điều kiện để phát triển chuỗi tái chế hiệu quả hơn.
Phát biểu tại diễn đàn, ông Nguyễn Đức Thuận, Giám đốc Quỹ Bảo vệ môi trường Việt Nam, cho rằng hợp tác này là một hướng tiếp cận nhằm tăng cường kết nối giữa cơ quan quản lý, doanh nghiệp sản xuất và các chủ thể trong chuỗi tái chế, cùng chung tay kiến tạo thị trường tái chế và thúc đẩy kinh tế tuần hoàn.
“Để cơ chế EPR thực sự phát huy hiệu quả, bên cạnh việc hoàn thiện chính sách và nâng cao ý thức tuân thủ của doanh nghiệp, một yếu tố rất quan trọng là phải hình thành được các chuỗi liên kết thực chất giữa nhà sản xuất, nhà phân phối, đơn vị thu gom, đơn vị tái chế và người tiêu dùng”, ông Thuận chia sẻ.
Ông Nguyễn Đức Thuận, Giám đốc Quỹ Bảo vệ Môi trường Việt Nam, phát biểu tại Diễn đàn “Thực thi quy định EPR, thúc đẩy mô hình kinh doanh có trách nhiệm, hướng tới phát triển kinh tế tuần hoàn” (Ảnh: BTC).
Hướng tới hạ tầng tái chế dùng chung
Với Vinamilk, việc tham gia hợp tác mới không chỉ xuất phát từ trách nhiệm của một doanh nghiệp đưa bao bì ra thị trường, mà còn gắn với định hướng phát triển bền vững đã được theo đuổi trong nhiều năm. Chia sẻ tại diễn đàn, ông Lê Hoàng Minh, Giám đốc Điều hành Sản xuất kiêm Trưởng dự án Net Zero, Vinamilk, cho rằng chỉ thực hiện nghĩa vụ tài chính theo quy định EPR là chưa đủ để thúc đẩy kinh tế tuần hoàn.
Theo ông Minh, kinh tế tuần hoàn chỉ hoàn chỉnh khi bao bì sau sử dụng được thu gom, tái chế thành những sản phẩm có giá trị và thực sự quay trở lại nền kinh tế. Với các công nghệ hiện nay, vỏ hộp giấy có thể được “tái sinh” thành nhiều sản phẩm như giấy carton, khăn giấy, móc quần áo hay chậu cây, ván vật liệu xây dựng, pallet... Tuy nhiên, chi phí sản xuất cao, khiến việc mở rộng quy mô và gia tăng nhu cầu thị trường đối với sản phẩm tái chế tiếp tục là thách thức.
“Theo quan điểm của Vinamilk, về dài hạn và để tạo ra những tác động bền vững hơn, cần xây dựng được hệ thống hạ tầng dùng chung cho hoạt động phân loại, thu gom và vận chuyển bao bì đến các đơn vị tái chế. Khi hạ tầng này có quy mô đủ lớn, hiệu quả kinh tế sẽ được nâng cao, chi phí vận hành được tối ưu hơn. Khi đó, nhiều doanh nghiệp có thể cùng tham gia và khai thác hệ thống chung, thay vì mỗi đơn vị phải đầu tư một chuỗi riêng lẻ. Điều này không chỉ mang lại lợi ích cho từng doanh nghiệp mà còn góp phần nâng cao hiệu quả của toàn bộ chuỗi thu gom và tái chế bao bì”, ông Minh đánh giá.
Định hướng này được xây dựng từ những kinh nghiệm thực tiễn mà Vinamilk đã tích lũy trong quá trình triển khai các chương trình thu gom, tái chế và thực hiện EPR những năm gần đây. Từ năm 2024, doanh nghiệp đã thí điểm chương trình "Vỏ xinh được Tái sinh", khuyến khích người tiêu dùng thu gom và đưa vỏ hộp sữa sau sử dụng đến các điểm tiếp nhận.
Riêng năm 2025, chương trình đã thu gom hơn 3,6 triệu vỏ hộp, góp phần tạo ra hơn 100.000 sản phẩm tái chế. Song song đó, trong giai đoạn 2025-2026, Vinamilk hợp tác với các đơn vị được cấp phép để thực hiện trách nhiệm tái chế đối với hơn 23.200 tấn bao bì.
Trong mô hình hợp tác mới, Vinamilk đóng góp nguồn lực triển khai và phát huy thế mạnh về mạng lưới cửa hàng cũng như khả năng tiếp cận người tiêu dùng. Tetra Pak đóng góp chuyên môn về bao bì, công nghệ và giải pháp tái chế, trong khi VEPF hỗ trợ định hướng chính sách, chuyên môn và kết nối các bên liên quan.
Từ góc độ doanh nghiệp cung cấp giải pháp bao bì, bà Terrynz Tan, Giám đốc Phát triển bền vững khu vực ASEAN, Tetra Pak, cũng nhấn mạnh vai trò của sự kết nối giữa các mắt xích trong chuỗi giá trị tái chế:“Để hoạt động tái chế bao bì có thể phát triển ở quy mô lớn, cần một chuỗi giá trị ngày càng kết nối và hiệu quả, từ thiết kế bao bì, phân loại và thu gom đến tái chế, với sự tham gia của các bên liên quan”.
Đánh giá cao về mô hình hợp tác này, ông Hoàng Thành Vĩnh, đại diện Chương trình Phát triển Liên Hợp Quốc (UNDP) tại Việt Nam, cho rằng các doanh nghiệp lớn như Vinamilk có vai trò quan trọng trong việc dẫn dắt thị trường. Khi các doanh nghiệp này đặt ra yêu cầu về nguồn nguyên liệu, tiêu chuẩn và trách nhiệm trong chuỗi cung ứng, những yêu cầu đó sẽ từng bước lan tỏa đến các vựa thu gom lớn, cơ sở thu gom nhỏ và những doanh nghiệp khác, góp phần hình thành chuỗi cung ứng vật liệu tái chế có trách nhiệm và bền vững./.