Sau khi sáp nhập địa giới hành chính của ba tỉnh Vĩnh Long, Bến Tre và Trà Vinh, tỉnh Vĩnh Long (mới) đã mang một tầm vóc chiến lược hoàn toàn mới. Sở hữu hơn 130km đường bờ biển trải dài giữa các cửa sông lớn như Định An, Cung Hầu, Cổ Chiên, Hàm Luông, Ba Lai, Cửa Đại, Vĩnh Long đang nắm giữ dư địa cực kỳ lớn để phát triển tổng hợp kinh tế biển, logistics, cảng biển, điện gió, các trung tâm công nghiệp hướng biển và du lịch sinh thái - nghỉ dưỡng.
Bên cạnh đó, quy mô dân số đạt hơn 4,25 triệu người không chỉ mang lại nguồn nhân lực dồi dào mà còn tạo ra nền tảng văn hóa đa dạng, đa sắc màu – điều kiện lý tưởng cho du lịch văn hóa và các ngành dịch vụ phát triển. Để phục vụ mục tiêu tăng trưởng, hệ thống giáo dục nghề nghiệp cũng đang được đầu tư mở rộng nhằm đáp ứng kịp thời nhu cầu chuyển dịch cơ cấu kinh tế trong giai đoạn mới.
Vĩnh Long nằm ở vị trí địa lý trung tâm trục Đông - Tây của Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL), vừa đóng vai trò cửa ngõ hướng ra Biển Đông, vừa sở hữu mạng lưới giao thông đường thủy nội địa qua sông Tiền và sông Hậu. Vị trí này biến địa phương thành cầu nối giao thương đặc biệt quan trọng giữa TP.HCM, vùng Đông Nam Bộ với toàn khu vực Tây Nam Bộ.
Đặc biệt, nhờ nằm giữa hai trung tâm kinh tế lớn là TP.HCM và TP. Cần Thơ, kết nối qua hàng loạt tuyến giao thông huyết mạch như Quốc lộ 1, 53, 53B, 54, 57, 57B, 57C, 60, 80; hệ thống cầu lớn Mỹ Thuận, Rạch Miễu, Cổ Chiên, Hàm Luông, Đại Ngãi, Cần Thơ cùng tuyến cao tốc Trung Lương - Mỹ Thuận - Cần Thơ, không gian phát triển kinh tế, thương mại và thu hút đầu tư của tỉnh đã được mở rộng mạnh mẽ.
Mặc dù sở hữu nhiều tiềm năng vượt trội, Vĩnh Long vẫn đang đối mặt với không ít hạn chế. Địa hình bị chia cắt bởi sông rạch cùng hạ tầng logistics và đô thị hóa thiếu đồng bộ đã cản trở đáng kể sự bứt phá.
Quy mô nền kinh tế của tỉnh còn nhỏ, tăng trưởng chưa có đột phá và chuyển dịch cơ cấu còn chậm khi nông nghiệp vẫn chiếm tỷ trọng cao, trong khi công nghiệp chế biến sâu và các ngành mũi nhọn chưa phát triển tương xứng.
Bên cạnh đó, sức hút đầu tư còn yếu, thu hút vốn FDI hạn chế và thiếu vắng các doanh nghiệp lớn mang tính dẫn dắt. Thách thức này càng gia tăng khi tỷ lệ lao động qua đào tạo còn thấp, chưa đáp ứng kịp yêu cầu phát triển nhanh của địa phương.
Ông Trần Văn Lâu – Bí thư Tỉnh ủy Vĩnh Long - cho biết mục tiêu đến năm 2030 là đưa Vĩnh Long trở thành địa phương phát triển năng động, bền vững, là trung tâm kinh tế biển và sản xuất năng lượng tái tạo của vùng ĐBSCL với hệ thống kết cấu hạ tầng đồng bộ, hiện đại và kết nối thông suốt, phấn đấu đạt tốc độ tăng trưởng GRDP bình quân 10%/năm.
Hướng tới tầm nhìn đến năm 2050, Vĩnh Long quyết tâm trở thành tỉnh phát triển năng động, hiện đại và bền vững; đóng vai trò là trung tâm kinh tế biển, năng lượng tái tạo và đổi mới sáng tạo của vùng; nền kinh tế phát triển toàn diện theo hướng xanh, số và tuần hoàn, gắn với hệ thống đô thị thông minh, sinh thái và liên kết chặt chẽ với các hành lang kinh tế vùng cũng như quốc gia.
Hiện tỉnh đang quy hoạch hướng tới tăng trưởng kinh tế bền vững gắn với bảo vệ môi trường, phát huy bản sắc văn hóa, thích ứng biến đổi khí hậu và bảo đảm quốc phòng - an ninh. Điểm nhấn quan trọng là việc tổ chức lại không gian phát triển theo 3 phân vùng chiến lược: Vùng Nam sông Cổ Chiên là trung tâm hành chính - chính trị; Vùng Bắc sông Cổ Chiên làm hạt nhân phát triển đô thị, dịch vụ, công nghiệp chế biến và nông nghiệp công nghệ cao; Vùng phía Đông quy hoạch thành Khu kinh tế Vĩnh Long ven biển và lấn biển, trở thành động lực tăng trưởng mới.
