World Cup 2026 do 3 quốc gia Bắc Mỹ gồm Mỹ, Canada và Mexico đăng cai là minh chứng rõ nét cho xu hướng này. Ngay cả khi trái bóng chưa lăn, giải đấu đã tạo ra những chuyển động sâu rộng trong không gian đô thị và đời sống kinh tế - xã hội của các thành phố chủ nhà.
Từ nâng cấp hạ tầng đến tái định hình bản sắc đô thị
Trong lịch sử các kỳ World Cup, cơ sở hạ tầng luôn là lĩnh vực chịu tác động sớm nhất. Các thành phố đăng cai thường tận dụng cơ hội này để đẩy nhanh tiến độ những dự án vốn phải mất nhiều năm mới có thể triển khai. Hệ thống giao thông công cộng được nâng cấp, sân bay được mở rộng, các tuyến đường kết nối được cải thiện, trong khi không gian công cộng, khu dân cư và các tổ hợp thể thao cũng được chỉnh trang đồng bộ.
Đối với World Cup 2026, những thay đổi tương tự đang diễn ra tại các trung tâm đô thị lớn như New York, Los Angeles, Miami, Dallas, Toronto và Mexico City. Tuy nhiên, mục tiêu không chỉ dừng lại ở việc phục vụ vài tuần thi đấu. Các khoản đầu tư này hướng tới việc nâng cao năng lực cạnh tranh lâu dài của thành phố trong thu hút du lịch, đầu tư và các sự kiện quốc tế.
Điểm đáng chú ý là tư duy tổ chức World Cup hiện nay đã thay đổi đáng kể so với trước đây. Thay vì tập trung xây dựng những công trình quy mô lớn chỉ phục vụ giải đấu, các thành phố có xu hướng ưu tiên nâng cấp các thiết chế hiện có, phát triển hạ tầng đa chức năng và gia tăng tính bền vững. Điều này phản ánh nỗ lực hạn chế tình trạng “di sản bỏ hoang” từng xuất hiện ở một số kỳ World Cup trước.
Kinh tế, văn hóa và xã hội cùng vận động theo nhịp World Cup
Nếu hạ tầng là biểu hiện hữu hình của sự chuyển đổi, thì kinh tế, văn hóa và đời sống xã hội là những lĩnh vực phản ánh tác động sâu rộng hơn của World Cup.
Thông thường, lợi ích kinh tế của giải đấu bắt đầu xuất hiện từ rất sớm. Các ngành khách sạn, du lịch, vận tải, dịch vụ ăn uống và bán lẻ ghi nhận sự gia tăng nhu cầu khi các đoàn khảo sát, giới truyền thông, nhà tài trợ, đội tuyển và người hâm mộ bắt đầu đổ về các địa điểm đăng cai. Nhiều việc làm tạm thời được tạo ra trong các lĩnh vực xây dựng, tổ chức sự kiện, truyền thông và dịch vụ.
Giá trị kinh tế của World Cup còn nằm ở khả năng tạo hiệu ứng quảng bá dài hạn, giúp các thành phố gia tăng mức độ nhận diện toàn cầu và thu hút thêm dòng khách du lịch trong nhiều năm sau giải đấu. Chính vì vậy, nhiều địa phương coi World Cup như một công cụ xúc tiến phát triển thay vì chỉ là một sự kiện thể thao.
Mexico là ví dụ điển hình cho cách tiếp cận này. Thay vì chỉ tập trung vào các sân vận động, Chính phủ nước này triển khai một chương trình xã hội và văn hóa quy mô lớn nhằm biến World Cup thành cơ hội quảng bá di sản quốc gia.
Tại khu khảo cổ nổi tiếng Teotihuacán, nơi được dự báo lượng khách tham quan sẽ tăng khoảng 35% trong thời gian diễn ra giải đấu, chính quyền đã tăng cường các biện pháp an ninh, lắp đặt thêm các cổng kiểm soát và mở rộng lực lượng bảo vệ. Đồng thời, Mexico đầu tư nâng cấp hệ thống bảo tàng, cơ sở hạ tầng phục vụ khách du lịch và các hạng mục hướng dẫn tham quan.
Điểm nhấn của chiến lược này là việc khai trương Bảo tàng “Grandeza Teotihuacana” ngay trong quần thể khảo cổ, bổ sung thêm một không gian trưng bày mới bên cạnh các bảo tàng hiện hữu. Cùng với đó, hàng chục khu khảo cổ, bảo tàng và sân bóng truyền thống trên khắp đất nước được trùng tu nhằm tạo ra mạng lưới điểm đến văn hóa phục vụ du khách quốc tế.
Cách tiếp cận của Mexico cho thấy một xu hướng ngày càng rõ nét, đó là các quốc gia đăng cai không chỉ muốn tổ chức thành công giải đấu, mà còn tìm cách chuyển hóa sự chú ý toàn cầu thành lợi ích phát triển văn hóa và du lịch lâu dài.
Tại Mỹ, tác động văn hóa của World Cup thể hiện theo một chiều hướng khác. Trong nhiều thập niên, bóng đá không phải môn thể thao thống trị tại quốc gia này. Tuy nhiên, World Cup 2026 đang trở thành chất xúc tác thúc đẩy sự phát triển mạnh mẽ của văn hóa bóng đá.
Sự quan tâm của công chúng gia tăng đáng kể thông qua các hoạt động truyền thông, chương trình cộng đồng, giải đấu phong trào và nhu cầu sử dụng các sân bóng địa phương. Nhiều thành phố đang xây dựng các không gian dành riêng cho người hâm mộ, tổ chức sự kiện văn hóa và phát triển các chương trình giáo dục liên quan đến lịch sử cũng như giá trị xã hội của môn thể thao này.
World Cup không giới hạn trong sân vận động
Điều đáng chú ý là bóng đá không còn bị giới hạn trong sân vận động. Các bảo tàng, trung tâm nghệ thuật, trường đại học và không gian công cộng đang tham gia vào quá trình kể câu chuyện về World Cup dưới nhiều góc độ khác nhau. Tại Atlanta, các chương trình nghệ thuật, triển lãm và giao lưu văn hóa được triển khai song hành với các hoạt động dành cho người hâm mộ.
Tại Boston, những không gian xem bóng đá công cộng được kết hợp với các hoạt động nghệ thuật cộng đồng. Trong khi đó, Dallas, Los Angeles hay Miami đều tận dụng hệ thống bảo tàng để kết nối bóng đá với khoa học, lịch sử và nghệ thuật đương đại. Xu hướng này cho thấy, World Cup không chỉ là cuộc cạnh tranh giữa các đội tuyển, mà còn là cơ hội đối thoại giữa các nền văn hóa.
Bên cạnh yếu tố văn hóa, giải đấu còn góp phần định hình lại không gian xã hội đô thị. Các quảng trường, công viên, khu vực dành cho người hâm mộ và những địa điểm xem bóng đá tập thể trở thành nơi gặp gỡ của các cộng đồng khác nhau. Trong môi trường đó, bóng đá đóng vai trò như một “ngôn ngữ chung”, tạo ra những tương tác xã hội vượt qua rào cản quốc tịch, sắc tộc hay ngôn ngữ.
Tại nhiều thành phố của Mỹ, các chương trình đồng hành với World Cup được thiết kế nhằm khai thác chính yếu tố này. Những lễ hội đường phố, chương trình nghệ thuật công cộng, triển lãm tương tác và các sự kiện ẩm thực quốc tế đang biến mùa hè World Cup thành một trải nghiệm xã hội rộng lớn hơn nhiều so với khuôn khổ của giải đấu.
Ẩm thực cũng trở thành một công cụ quan trọng để kết nối các cộng đồng. Từ các chương trình giới thiệu món ăn quốc tế tại Los Angeles đến các khu vực ẩm thực đa văn hóa ở Seattle hay Philadelphia, nhiều thành phố đang tận dụng World Cup để giới thiệu sự đa dạng văn hóa của mình. Người hâm mộ không chỉ đến để theo dõi đội bóng yêu thích, mà còn để khám phá những cộng đồng nhập cư, những truyền thống địa phương và những trải nghiệm văn hóa đặc sắc.
Rộng hơn, tác động lâu dài nhất của World Cup có thể không nằm ở những công trình mới hay các con số doanh thu, mà ở sự thay đổi trong hành vi xã hội. Việc tham gia các hoạt động cộng đồng, theo dõi thể thao cùng nhau, sử dụng nhiều hơn các không gian công cộng và hình thành những thói quen sinh hoạt mới có thể tiếp tục duy trì sau khi giải đấu kết thúc.
