Lồng ghép ngày càng sâu nội dung thực hành tiết kiệm, chống lãng phí trong hoạt động kiểm toán
Trong những năm qua, công tác phòng, chống lãng phí luôn được Đảng và Nhà nước đặc biệt quan tâm, thể hiện qua việc ban hành nhiều nghị quyết, chỉ thị, kết luận và quy định pháp luật để lãnh đạo, chỉ đạo triển khai đồng bộ trong toàn hệ thống chính trị. Thực tiễn cho thấy, việc thực hành tiết kiệm, chống lãng phí đã góp phần quan trọng nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước, sử dụng hiệu quả hơn các nguồn lực phát triển và đóng góp tích cực vào việc thực hiện các mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội của đất nước.
Đối với KTNN, nội dung thực hành tiết kiệm, chống lãng phí đã được lồng ghép ngày càng sâu trong hoạt động kiểm toán. Thông qua các cuộc kiểm toán, KTNN đã phát hiện, kiến nghị xử lý nhiều sai phạm trong quản lý, sử dụng tài chính công, tài sản công; đồng thời kiến nghị sửa đổi, bổ sung nhiều cơ chế, chính sách, tiêu chuẩn, định mức, góp phần nâng cao hiệu quả quản lý và sử dụng nguồn lực công.
Tuy nhiên, trong bối cảnh phát triển mới của đất nước, lãng phí được nhìn nhận với phạm vi rộng hơn, không chỉ là việc sử dụng ngân sách, tài sản công vượt tiêu chuẩn, định mức hoặc sai mục đích, mà còn bao gồm tình trạng nguồn lực chậm được đưa vào khai thác, sử dụng; việc phân bổ, quản lý và sử dụng nguồn lực chưa hiệu quả, làm giảm hiệu quả đầu tư, bỏ lỡ cơ hội phát triển và ảnh hưởng đến quá trình huy động, phân bổ nguồn lực phục vụ phát triển kinh tế - xã hội. Điều đó đòi hỏi công tác phòng, chống lãng phí phải được triển khai quyết liệt, đồng bộ, với những giải pháp căn cơ và lâu dài.
Tiếp tục phát huy vai trò của hoạt động kiểm toán trong phát hiện, cảnh báo và phòng ngừa lãng phí
Thực hiện Chiến lược quốc gia về phòng, chống lãng phí đến năm 2035, ngày 24/7/2026, Tổng Kiểm toán nhà nước đã ký ban hành Quyết định số 901/QĐ-KTNN về Kế hoạch tổ chức thực hiện trong toàn ngành KTNN.
Kế hoạch được triển khai thống nhất đối với tất cả các đơn vị trực thuộc và toàn thể cán bộ, công chức, viên chức, người lao động của KTNN, nhằm cụ thể hóa các chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước về thực hành tiết kiệm, chống lãng phí; đồng thời tiếp tục phát huy vai trò của KTNN trong kiểm tra việc quản lý, sử dụng tài chính công, tài sản công, góp phần nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý và sử dụng các nguồn lực quốc gia.
Kế hoạch xác định quan điểm xuyên suốt là công tác phòng, chống lãng phí phải gắn chặt với xây dựng, chỉnh đốn Đảng; gắn với cải cách hành chính, sắp xếp tổ chức bộ máy, cơ cấu lại đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức; đồng thời gắn với ba đột phá chiến lược, thúc đẩy khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và kết hợp chặt chẽ với công tác phòng, chống tham nhũng, tiêu cực.
Mục tiêu tổng quát của Kế hoạch là ngăn chặn, đẩy lùi lãng phí; triển khai đồng bộ, quyết liệt và hiệu quả các giải pháp phòng, chống lãng phí trong toàn ngành KTNN; nâng cao hiệu quả quản lý, sử dụng ngân sách, tiền và tài sản nhà nước; từng bước xây dựng văn hóa thực hành tiết kiệm, chống lãng phí trở thành chuẩn mực trong hoạt động của KTNN, tạo chuyển biến rõ nét về nhận thức, trách nhiệm và hành động của đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức, người lao động trong thực thi công vụ.
Đồng thời, Kế hoạch đặt mục tiêu tiếp tục nâng cao chất lượng hoạt động kiểm toán, chất lượng kiến nghị kiểm toán và hiệu quả thực hiện kiến nghị kiểm toán; góp phần phát hiện, cảnh báo, ngăn chặn lãng phí; kiến nghị hoàn thiện cơ chế, chính sách, tiêu chuẩn, định mức, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý và sử dụng tài chính công, tài sản công.
Để thực hiện các mục tiêu trên, KTNN xác định triển khai đồng bộ nhiều nhóm nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm. Trong đó, tiếp tục rà soát, hoàn thiện cơ chế, chính sách, pháp luật và hệ thống tiêu chuẩn, định mức trong quản lý tài chính công, tài sản công; đẩy mạnh xây dựng KTNN số theo Chiến lược phát triển KTNN đến năm 2030; hiện đại hóa công tác quản trị, điều hành và tăng cường kết nối, chia sẻ dữ liệu phục vụ công tác quản lý.
Song song với đó, KTNN tiếp tục xây dựng tổ chức bộ máy tinh gọn, hoạt động hiệu lực, hiệu quả; đổi mới công tác đào tạo, bồi dưỡng, nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ, công chức; đẩy mạnh phân cấp, phân quyền đi đôi với tăng cường kiểm soát quyền lực; siết chặt kỷ luật, kỷ cương hành chính và xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm.
Kế hoạch cũng yêu cầu nâng cao hiệu quả quản lý, sử dụng ngân sách nhà nước, tài sản công và vốn đầu tư công; thực hiện triệt để tiết kiệm các khoản chi chưa thực sự cần thiết; tăng cường công khai, minh bạch trong quản lý, sử dụng ngân sách và tài sản công; rà soát, xử lý tài sản sử dụng kém hiệu quả; đẩy mạnh mua sắm tập trung, đấu thầu qua mạng và ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý tài sản công.
Đáng chú ý, Kế hoạch xác định chuyển đổi số là một trong những giải pháp quan trọng nhằm nâng cao hiệu quả quản trị và phòng, chống lãng phí. Theo đó, KTNN sẽ tiếp tục đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin, sử dụng văn bản điện tử, hồ sơ điện tử, nền tảng số; rà soát, chuẩn hóa quy trình nghiệp vụ theo hướng đơn giản, thống nhất, góp phần nâng cao chất lượng và hiệu quả hoạt động của toàn Ngành.
Bên cạnh đó, Kế hoạch nhấn mạnh yêu cầu tăng cường thanh tra, kiểm tra, tự kiểm tra; xử lý nghiêm các hành vi gây thất thoát, lãng phí; nâng cao vai trò của công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật, xây dựng văn hóa liêm chính, thực hành tiết kiệm, chống lãng phí và phát huy trách nhiệm của người đứng đầu trong tổ chức thực hiện.
Một trong những nội dung trọng tâm của Kế hoạch là tiếp tục phát huy vai trò của hoạt động kiểm toán trong phát hiện, cảnh báo và phòng ngừa lãng phí. Theo đó, KTNN xác định hoạt động kiểm toán là phương thức trọng yếu để thực hiện chức năng kiểm tra việc quản lý, sử dụng tài chính công, tài sản công theo quy định của Hiến pháp và Luật Kiểm toán nhà nước.
Trên cơ sở đó, công tác lập kế hoạch kiểm toán sẽ tiếp tục được đổi mới theo phương pháp tiếp cận dựa trên đánh giá rủi ro và mức độ trọng yếu; ưu tiên kiểm toán các lĩnh vực, chương trình, dự án, địa bàn và đối tượng có nguy cơ phát sinh thất thoát, lãng phí lớn như đầu tư công, tài chính công, tài sản công, đất đai, tài nguyên, khoáng sản, môi trường, quản lý vốn nhà nước tại doanh nghiệp, mua sắm công, chuyển đổi số, khoa học, công nghệ và các chương trình, dự án trọng điểm.
KTNN tiếp tục lồng ghép nội dung đánh giá việc thực hành tiết kiệm, chống lãng phí trong các cuộc kiểm toán phù hợp với mục tiêu, phạm vi của từng cuộc kiểm toán; tăng cường kiểm toán hoạt động nhằm đánh giá tính kinh tế, hiệu lực, hiệu quả trong quản lý, sử dụng ngân sách, tiền và tài sản nhà nước; đồng thời đẩy mạnh kiểm toán công nghệ thông tin, kiểm toán môi trường và các chuyên đề kiểm toán trọng điểm.
Kế hoạch cũng đặt yêu cầu đẩy mạnh chuyển đổi số trong hoạt động kiểm toán; khai thác hiệu quả trí tuệ nhân tạo (AI), dữ liệu lớn (Big Data) và các công nghệ phân tích dữ liệu để hỗ trợ đánh giá rủi ro, nhận diện dấu hiệu bất thường, lựa chọn đối tượng kiểm toán, nâng cao chất lượng bằng chứng, kết luận và kiến nghị kiểm toán. Cùng với đó, từng bước xây dựng hệ sinh thái dữ liệu kiểm toán, hệ thống chỉ báo rủi ro và kho tri thức về phòng, chống lãng phí; tăng cường kết nối, chia sẻ và khai thác dữ liệu từ các cơ sở dữ liệu quốc gia, cơ sở dữ liệu chuyên ngành nhằm nâng cao chất lượng cảnh báo sớm nguy cơ thất thoát, lãng phí.
Thông qua hoạt động kiểm toán, KTNN không chỉ phát hiện và kiến nghị xử lý các hành vi gây thất thoát, lãng phí mà còn chủ động nhận diện những bất cập trong cơ chế, chính sách, pháp luật để kiến nghị cơ quan có thẩm quyền sửa đổi, bổ sung, hoàn thiện; góp phần nâng cao chất lượng quản trị tài chính công, tài sản công, tăng cường tính công khai, minh bạch và trách nhiệm giải trình trong quản lý, sử dụng các nguồn lực của Nhà nước.
Theo Kế hoạch, việc triển khai Chiến lược được thực hiện theo hai giai đoạn. Giai đoạn đến năm 2030 tập trung tổ chức thực hiện các nhiệm vụ trọng tâm và tiến hành sơ kết; giai đoạn từ năm 2031 đến năm 2035 tiếp tục triển khai các nhiệm vụ, giải pháp và tổng kết việc thực hiện vào năm 2036.
Với việc ban hành Kế hoạch tổ chức thực hiện Chiến lược quốc gia về phòng, chống lãng phí đến năm 2035, KTNN tiếp tục khẳng định quyết tâm nâng cao chất lượng hoạt động kiểm toán, phát huy vai trò trong phát hiện, cảnh báo và ngăn chặn lãng phí; góp phần tăng cường kỷ luật, kỷ cương tài chính công, nâng cao hiệu quả quản lý, sử dụng các nguồn lực quốc gia, đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong giai đoạn mới.
