21 lần cánh cửa khép lại
Sinh năm 1995 tại Hưng Yên, Ánh chào đời chỉ nặng khoảng 1 kg. Quá trình phát triển của cô chậm hơn nhiều so với những đứa trẻ cùng trang lứa. Bại não thể co cứng khiến khả năng vận động của Ánh bị ảnh hưởng nghiêm trọng. Tuổi thơ của cô gắn với những buổi vật lý trị liệu, châm cứu và tập luyện; đôi chân co cứng khiến việc vận động vô cùng khó khăn.
Ánh đến trường muộn hơn các bạn. Khi những đứa trẻ khác chạy nhảy ngoài sân, Ánh chỉ có thể ngồi trong lớp. Không thể tham gia những cuộc vui của bạn bè, cô vùi đầu đến sách vở. Học tập trở thành cách để cô mở ra một thế giới mà đôi chân chưa thể đưa mình tới.
Sự khác biệt cũng khiến Ánh nhiều lần phải nghe những lời khiến cô tổn thương. Có người hỏi cô học để làm gì, khi mà sau này cô cũng chỉ có thể sống dựa vào gia đình mà thôi.
Nhưng bố mẹ Ánh nghĩ khác. Họ không muốn vì con yếu mà giữ con trong nhà. Họ quyết tâm cho Ánh đi học, va chạm với xã hội, học cách giao tiếp và quan trọng hơn cả là học một nghề để sau này có thể tự lo cho cuộc sống.
Ánh lớn lên cùng mong muốn ấy. Cô muốn chứng minh rằng mình có thể làm được điều gì đó bằng chính khả năng của mình, thay vì cả đời trở thành gánh nặng của gia đình và xã hội.
Năm 2016, Ánh bắt đầu tìm việc. Đó cũng là lúc cô nhận ra khoảng cách từ mong muốn tự lập đến một công việc thực sự phù hợp với người khuyết tật như mình có thể xa đến thế nào.
Cô nhớ rõ mình đã bị từ chối tới 21 lần khi đi xin việc. Có lẽ với nhiều người, từng ấy lần thất bại đủ để khiến niềm tin vào bản thân lung lay. Nhưng Ánh lại tự hỏi “Nếu mình không thể đáp ứng yêu cầu của một công việc theo cách thông thường, liệu có một cách làm việc khác phù hợp hơn với mình hay không?”
Ánh bắt đầu tự học. Từ sáng tạo nội dung, cô tìm hiểu sâu hơn về Google, Google Maps, website và cách tìm kiếm khách hàng cho doanh nghiệp. Công việc marketing online dần mở ra một hướng đi mới.
Trên môi trường số, khả năng vận động không còn là rào cản lớn. Thay vào đó, kiến thức, kỹ năng và khả năng tạo ra giá trị trở thành điều quyết định. Chiếc máy tính từng là người bạn giúp cô bé không thể chạy nhảy cùng bạn bè mở cánh cửa ra thế giới, giờ trở thành công cụ giúp Ánh bước vào thị trường lao động.
Cô tìm được công việc phù hợp. Nhưng hành trình tìm việc cũng khiến Ánh nhận ra một điều: có thể mình không phải người duy nhất đang đứng trước một cánh cửa chưa biết cách mở.
Từ người đi tìm cơ hội thành người tạo cơ hội
Ánh hiểu cảm giác có năng lực nhưng không biết tìm cơ hội ở đâu. Cô cũng hiểu rằng với nhiều người khuyết tật, khó khăn không chỉ nằm ở chuyện doanh nghiệp có tuyển dụng hay không. Đôi khi, điều khó hơn là tìm được một nghề phù hợp với khả năng, điều kiện sức khỏe và cách sống của mình.
Trong khi đó, môi trường số có thể mở ra một con đường khác. Người khuyết tật có thể học kỹ năng, tìm kiếm khách hàng và thực hiện công việc ngay tại nhà, giảm bớt những rào cản về di chuyển và môi trường làm việc.
Từ trải nghiệm của chính mình, Ánh bắt đầu nghĩ đến việc trao lại cơ hội cho những người giống mình. Năm 2022, cô mở các lớp marketing online miễn phí cho người khuyết tật trên cả nước.
Cô dạy lại những gì mình từng phải tự mày mò: cách tìm kiếm khách hàng, nhận đơn hàng và triển khai công việc. Nhưng Ánh không muốn việc đào tạo chỉ dừng lại ở một khóa học hay một chứng nhận. Cô hiểu rất rõ rằng với một người đang mong muốn tự lập, một chứng nhận không thể thay thế một công việc.
Vì vậy, sau đào tạo, những người phù hợp được Ánh nhận vào làm hoặc kết nối cơ hội việc làm. Từ đó, lớp học không chỉ là nơi học nghề. Nó trở thành điểm bắt đầu để một người khuyết tật bước vào công việc thực tế.
Đến năm 2024, Ánh thành lập Gucomedia, tập hợp những người khuyết tật làm marketing online ở nhiều tỉnh thành. Họ làm việc từ xa, phối hợp với nhau qua môi trường số và tạo ra thu nhập từ chính công việc mình đảm nhận.
Điều Ánh muốn thay đổi không phải là việc người khuyết tật phải cố gắng để “giống những người bình thường”. Cô muốn chứng minh rằng công việc cũng có thể được tổ chức theo những cách khác nhau để phù hợp với khả năng của mỗi người. Khi có một công việc phù hợp, người khuyết tật có thể tạo ra thu nhập, chăm lo cho gia đình và chủ động hơn với cuộc sống.
Khi những học viên kiếm được những đồng tiền đầu tiên bằng chính năng lực của mình, thứ họ nhận không chỉ là khoản thu nhập. Đó là cảm giác mình có ích, mình có thể làm được và mình có quyền lựa chọn cuộc sống của mình. Ánh hiểu giá trị ấy hơn ai hết. Cánh cửa mà ngày trước Ánh từng đi tìm, giờ đây, cô đang cố gắng mở nó cho những người khác.
Không chỉ tạo ra một công việc, mà là một nơi để thuộc về
Càng đồng hành với những người khuyết tật, Ánh càng nhận ra việc làm chỉ giải quyết được một phần của những nỗi niềm. Nhiều người vẫn dành phần lớn thời gian ở nhà. Họ không chỉ thiếu một công việc, mà còn thiếu những cuộc gặp gỡ, những mối quan hệ và một cộng đồng để chia sẻ những điều khó nói với người không cùng hoàn cảnh.
Ánh lại bắt đầu một hành trình mới. Cô thành lập Câu lạc bộ Người trưởng thành sống chung với bại não tỉnh Hưng Yên và đảm nhiệm vai trò chủ nhiệm. Ở đó, những người cùng hoàn cảnh có thể gặp gỡ, chia sẻ, tư vấn và kết nối với nhau.
Ánh không muốn câu lạc bộ chỉ là nơi mọi người tìm đến khi cần giúp đỡ. Cô hướng tới một cộng đồng nơi mỗi người có thể tìm thấy thông tin, học hỏi, có thêm các mối quan hệ và từng bước chủ động hơn trong cuộc sống. Xa hơn, cô mong muốn có thêm các hoạt động đào tạo nghề, từ marketing đến thủ công…, để mỗi người có thêm lựa chọn phù hợp với khả năng của mình.
Nếu trước đây Ánh từng cần người chỉ cho mình một con đường, thì giờ đây cô đang cố gắng trở thành người chỉ đường cho những người khác. Từ một người cần được trao cơ hội, Ánh trở thành người trao cơ hội.
Những nhịp cầu để yêu thương không ngừng tiếp nối
Tìm kiếm và lan tỏa câu chuyện của những nhân vật như Trần Ngọc Ánh cũng là sứ mệnh của “Nối trọn yêu thương”.
Hơn 7 năm qua, chương trình do ê-kíp Kênh Truyền hình Nhân đạo thực hiện, với sự đồng hành của Tập đoàn Tân Hiệp Phát từ những ngày đầu, đã đi qua nhiều vùng miền để tìm kiếm, gặp gỡ và kể lại câu chuyện của những con người bình dị với nghị lực phi thường, vượt lên trên hoàn cảnh, sống trách nhiệm, sống vì mọi người, sống lớn hơn chính mình.
Hàng trăm nhân vật là hàng trăm câu chuyện khác nhau: Có người đối diện với bệnh tật, có người vượt qua mất mát, có người sống cùng những khiếm khuyết từ khi sinh ra… Nhưng điều chương trình tìm kiếm không chỉ là những nghịch cảnh. Mà cách mà mỗi nhân vật lựa chọn vượt qua và sống sau nghịch cảnh ấy.
Một người vượt qua được khó khăn cho chính mình đã là đáng quý. Nhưng một người sau khi đứng vững lại chọn sống có trách nhiệm, nâng đỡ những người khác, biến trải nghiệm của mình thành động lực và cơ hội cho cộng đồng, thì câu chuyện ấy còn lay động hơn rất nhiều.
Đó cũng là lý do những câu chuyện của “Nối trọn yêu thương” không dừng lại ở việc khiến người xem đồng cảm. Mà khơi lên niềm tin rằng nghịch cảnh không nhất thiết là điểm kết thúc; đôi khi, nó có thể trở thành điểm bắt đầu của một hành trình mới.
Trên hành trình ấy, Tân Hiệp Phát không chỉ đồng hành bằng nguồn lực để những câu chuyện được kể. Doanh nghiệp tìm thấy ở “Nối trọn yêu thương” một sự đồng điệu về giá trị. Chương trình truyền cảm hứng về tinh thần vượt khó, sự lạc quan, nghị lực và bản lĩnh bước qua những thách thức của cuộc sống. Những nhân vật của chương trình lựa chọn không chỉ sống cho riêng mình, mà từ những gì họ đã trải qua lại tiếp tục tạo ra giá trị cho gia đình, cộng đồng và xã hội.
Đó cũng là những giá trị mà Tân Hiệp Phát trân trọng và theo đuổi. Với doanh nghiệp, khi lòng tốt và nghị lực song hành, những giá trị tích cực có thể được tạo ra và nhân lên. Một người vượt qua giới hạn của mình có thể truyền động lực cho người khác. Một cơ hội được trao đi có thể trở thành nhiều cơ hội khác. Một câu chuyện đẹp được kể có thể tiếp tục tạo ra những câu chuyện đẹp.
Trần Ngọc Ánh không thể thay đổi những gì đã xảy ra với mình. Không thể làm như 21 lần bị từ chối chưa từng tồn tại. Nhưng cô có thể lựa chọn điều mình làm sau tất cả những điều ấy: cô đã lựa chọn bước tiếp. Không chỉ bước tiếp cho mình, mà còn mở thêm những cánh cửa cho những người đang đứng ở nơi cô từng đứng.
Đây cũng là ý nghĩa của “Nối trọn yêu thương”. Một chương trình có thể bắt đầu bằng một cuộc gặp. Một câu chuyện có thể bắt đầu từ một hoàn cảnh khó khăn. Một sự sẻ chia có thể bắt đầu từ một bàn tay đưa ra. Khi những điều ấy tiếp tục được trao đi, câu chuyện sẽ không còn thuộc về riêng một người.
Từ một cánh cửa được mở cho Ánh, những cánh cửa khác đang được mở cho nhiều người khuyết tật. Từ một câu chuyện được kể, những câu chuyện khác đang tiếp tục được viết.
Và từ một cuộc gặp, những nhịp cầu yêu thương lại được nối dài.
