Ngày 18/11, tại Hà Nội, Tạp chí Văn hóa Nghệ thuật (Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch) tổ chức Hội thảo khoa học “40 năm đổi mới chính sách văn hóa (1986-2026) - Những vấn đề lý luận và thực tiễn”, nhằm góp phần tổng kết và đánh giá chặng đường 40 năm đổi mới tư duy, hoạch định và thực thi chính sách văn hóa của Đảng và Nhà nước.
Hội thảo được tổ chức nhằm đánh giá, phân tích, trao đổi để làm rõ những thành tựu nổi bật, chỉ ra các điểm nghẽn về thể chế, nguồn lực và những thách thức mới đối với sự phát triển văn hóa, con người Việt Nam trong bối cảnh chuyển đổi số, kinh tế thị trường và hội nhập quốc tế. Từ đó, cung cấp luận cứ khoa học và thực tiễn, đề xuất các giải pháp chiến lược, kiến nghị hoàn thiện thể chế, đột phá chính sách văn hóa trong giai đoạn phát triển mới của đất nước.
Phát biểu tại Hội thảo, Ủy viên dự khuyết Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Thứ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Nguyễn Huy Dũng cho biết: Bốn mươi năm đổi mới khẳng định văn hóa là nền tảng tinh thần, nguồn lực nội sinh và động lực phát triển đất nước. Từ Nghị quyết Trung ương 5 khóa VIII, Nghị quyết 33 đến Nghị quyết 80 của Bộ Chính trị, tư duy về văn hóa ngày càng được phát triển, đặt ra yêu cầu chuyển mạnh từ quản lý sang kiến tạo phát triển.
Cả nước có hơn 40.000 di tích, gần 70.000 di sản văn hóa phi vật thể được kiểm kê; các ngành công nghiệp văn hóa đóng góp khoảng 5% GDP. Những bộ phim Việt doanh thu hàng trăm tỷ đồng cho thấy tiềm năng chuyển hóa giá trị văn hóa thành sức mạnh kinh tế và sức mạnh mềm quốc gia.
Tuy nhiên, theo Thứ trưởng Nguyễn Huy Dũng cần nhìn thẳng vào 4 vấn đề: nguồn lực đầu tư chưa tương xứng; chính sách liên ngành thiếu đồng bộ; cơ hội thụ hưởng văn hóa còn chênh lệch; trí tuệ nhân tạo và các nền tảng xuyên biên giới đặt ra thách thức mới về bản sắc, chủ quyền văn hóa và quyền tác giả.
Qua đó, Thứ trưởng Nguyễn Huy Dũng đề nghị Hội thảo tập trung vào 3 trọng tâm: Thứ nhất, đánh giá chính sách bằng kết quả thực tế. Cần chỉ rõ chính sách nào phát huy hiệu quả, chính sách nào chậm đi vào cuộc sống và nguyên nhân. Mỗi nhận định cần có số liệu, trường hợp cụ thể, làm rõ tác động đối với người dân, người sáng tạo và doanh nghiệp. Thước đo cuối cùng là đời sống văn hóa của nhân dân được nâng lên như thế nào.
Thứ hai, đề xuất giải pháp tháo gỡ những điểm nghẽn về thể chế và nguồn lực. Cần làm rõ cơ chế đầu tư, huy động nguồn lực xã hội, phối hợp liên ngành và phát triển thị trường văn hóa. Mỗi kiến nghị cần xác định rõ vấn đề, giải pháp, cơ quan thực hiện, thời hạn và tiêu chí đánh giá. Ưu tiên giải pháp có thể triển khai sớm, tạo chuyển biến rõ rệt.
Thứ ba, xây dựng chính sách văn hóa phù hợp với thời đại số. Dữ liệu và trí tuệ nhân tạo phải mở rộng cơ hội sáng tạo, tiếp cận và thụ hưởng văn hóa. Cần đề xuất cách số hóa di sản gắn với khai thác có trách nhiệm; bảo vệ quyền tác giả; chia sẻ lợi ích công bằng với người sáng tạo và cộng đồng. Đặc biệt, phải tạo điều kiện để người trẻ tham gia sáng tạo, đưa văn hóa Việt Nam đến với công chúng trong nước và quốc tế.
Thứ trưởng Nguyễn Huy Dũng đề nghị Ban tổ chức tổng hợp kết quả Hội thảo thành báo cáo kiến nghị chính sách gửi Bộ, với 3 nội dung rõ ràng: những bài học có giá trị; những vấn đề cần sửa đổi, bổ sung; những giải pháp ưu tiên triển khai. Các kiến nghị cần có luận cứ khoa học, bằng chứng thực tiễn và khả năng thực hiện.
“Đổi mới chính sách văn hóa phải bắt đầu từ con người và hướng tới con người. Thành công của chính sách được thể hiện ở việc mỗi người dân có thêm cơ hội hưởng thụ văn hóa, mỗi người sáng tạo được khích lệ cống hiến, mỗi giá trị văn hóa được gìn giữ và lan tỏa” - Thứ trưởng nhấn mạnh.
Tại Hội thảo, các đại biểu, chuyên gia, nhà nghiên cứu tập trung phân tích sự phát triển tư duy lý luận của Đảng và hoàn thiện chính sách, pháp luật của Nhà nước về văn hóa qua 40 năm đổi mới (1986-2026); đánh giá thực tiễn thực thi chính sách văn hóa; đồng thời, đề xuất các giải pháp hữu hiệu để tiếp tục đổi mới thể chế, cơ chế nguồn lực và đột phá chính sách văn hóa.
Thông qua Hội thảo góp phần nghiên cứu lý luận, tổng kết thực tiễn tiến trình hoàn thiện chính sách văn hóa trong công cuộc đổi mới đất nước, xây dựng và phát triển nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc dưới sự lãnh đạo của Đảng. Đồng thời, lan tỏa thông điệp xây dựng và phát triển văn hóa, hoàn thiện thể chế văn hóa, góp phần thực hiện thành công Nghị quyết Đại hội lần thứ XIV của Đảng và Chiến lược phát triển văn hóa đến năm 2030.