Ngày 16/11, tại Hà Nội, Hội đồng cấp Nhà nước xét tặng danh hiệu “Nghệ nhân Nhân dân”, “Nghệ nhân Ưu tú” trong lĩnh vực di sản văn hóa phi vật thể lần thứ 4 năm 2026 đã tổ chức phiên họp dưới sự chủ trì của Bộ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Lâm Thị Phương Thanh, Chủ tịch Hội đồng.
Tham dự có Thứ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hoàng Đạo Cương, Phó Chủ tịch Hội đồng; các thành viên Hội đồng và Tổ thư ký giúp việc.
Phát biểu khai mạc phiên họp, Bộ trưởng Lâm Thị Phương Thanh nhấn mạnh, trong quá trình xây dựng và phát triển nền văn hóa Việt Nam, những đóng góp, cống hiến của các thế hệ nghệ sĩ, nghệ nhân và các tập thể luôn có ý nghĩa quan trọng. Họ là những người trực tiếp sáng tạo, thực hành, gìn giữ và trao truyền các giá trị văn hóa qua nhiều thế hệ, góp phần làm giàu bản sắc và sức sống của văn hóa dân tộc.
Theo Bộ trưởng, việc Đảng, Nhà nước phong tặng các danh hiệu cao quý như “Nghệ nhân Nhân dân”, “Nghệ nhân Ưu tú” không chỉ là sự ghi nhận, tôn vinh những đóng góp của các cá nhân đối với sự nghiệp phát triển văn hóa, nghệ thuật mà còn góp phần khích lệ nghệ nhân tiếp tục sáng tạo, thực hành và trao truyền những giá trị văn hóa tốt đẹp cho các thế hệ mai sau.
Bộ trưởng khẳng định, Đảng, Nhà nước và Quốc hội luôn dành sự quan tâm đặc biệt đối với lĩnh vực văn hóa thông qua những chủ trương, chính sách và cơ chế thực hiện đồng bộ. Đây là cơ sở quan trọng để công tác bảo tồn, phát huy giá trị di sản văn hóa được triển khai hiệu quả, vừa gìn giữ những giá trị truyền thống, vừa tạo nguồn lực, động lực cho phát triển đất nước.
Trong bối cảnh di sản văn hóa đang chịu nhiều tác động từ biến đổi tự nhiên, xã hội và quá trình giao lưu quốc tế, vai trò của đội ngũ nghệ nhân càng trở nên quan trọng. Vì vậy, việc có chính sách phù hợp, quan tâm và tôn vinh những cá nhân có đóng góp xuất sắc không chỉ giúp họ thêm gắn bó với nghề mà còn khuyến khích hoạt động truyền dạy, trao truyền di sản cho thế hệ trẻ, bảo đảm tính kế thừa và sức sống lâu dài của văn hóa truyền thống.
Nhấn mạnh yêu cầu đối với công tác xét tặng lần này, Bộ trưởng đề nghị các thành viên Hội đồng nghiên cứu kỹ hồ sơ, phát huy tinh thần trách nhiệm, thảo luận dân chủ, khách quan, bảo đảm việc xét chọn đúng người, đúng thành tích, công khai và minh bạch. Quá trình thẩm định cần được thực hiện thận trọng, chặt chẽ, lựa chọn những cá nhân thực sự tiêu biểu, xứng đáng với sự ghi nhận của Đảng, Nhà nước và nhân dân.
Báo cáo tại phiên họp, ông Lê Đức Trung - Vụ trưởng Vụ Tổ chức cán bộ, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, Ủy viên Hội đồng, cho biết Hội đồng chuyên ngành cấp Bộ đã tiếp nhận tổng cộng 1.175 hồ sơ từ 34 Hội đồng cấp tỉnh, thành phố.
Trong đó, có 166 hồ sơ đề nghị xét tặng danh hiệu “Nghệ nhân Nhân dân” và 1.009 hồ sơ đề nghị xét tặng danh hiệu “Nghệ nhân Ưu tú”. Sau quá trình xem xét, đánh giá, Hội đồng chuyên ngành cấp Bộ đã trình Hội đồng cấp Nhà nước 871 hồ sơ, gồm 132 hồ sơ đề nghị xét tặng danh hiệu “Nghệ nhân Nhân dân” và 739 hồ sơ đề nghị xét tặng danh hiệu “Nghệ nhân Ưu tú”.
Để bảo đảm tính chính xác, chặt chẽ, toàn bộ 871 hồ sơ được trình Hội đồng cấp Nhà nước đã được rà soát trong quá trình hoàn thiện và phối hợp thẩm định. Kết quả cho thấy, các hồ sơ đều bảo đảm đầy đủ thành phần, trình tự, thủ tục, điều kiện và tiêu chuẩn theo quy định.
Đáng chú ý, thực hiện quy định về công khai hồ sơ, danh sách 871 cá nhân được đề nghị xét tặng đã được đăng tải trên Cổng Thông tin điện tử Chính phủ và Cổng Thông tin điện tử Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch trong thời gian 15 ngày. Sau khi kết thúc thời gian công khai, cơ quan thường trực Hội đồng nhận được thông báo từ các đơn vị liên quan về việc không có ý kiến góp ý, phản ánh của nhân dân đối với các hồ sơ được đăng tải.
Bên cạnh đó, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã có văn bản đề nghị Cục An ninh chính trị nội bộ (Bộ Công an) phối hợp rà soát thông tin cá nhân của các trường hợp đề nghị xét tặng, góp phần tăng cường tính khách quan và chặt chẽ trong quá trình thẩm định.
Theo kế hoạch, Hội đồng cấp Nhà nước sẽ tiến hành họp, thảo luận trong 3 ngày trên nguyên tắc tập trung dân chủ, công khai và bỏ phiếu kín. Đây là bước quan trọng nhằm lựa chọn những nghệ nhân có thành tích, đóng góp nổi bật trong thực hành, bảo tồn và trao truyền di sản văn hóa phi vật thể.
Việc xét tặng các danh hiệu cao quý không chỉ mang ý nghĩa tôn vinh cá nhân mà còn góp phần khẳng định vai trò của nghệ nhân - những chủ thể trực tiếp nắm giữ di sản trong bảo vệ bản sắc văn hóa dân tộc. Qua đó, khơi dậy trách nhiệm của cộng đồng trong gìn giữ, phát huy các giá trị truyền thống, để di sản tiếp tục được trao truyền và lan tỏa trong đời sống đương đại.