Tai nạn giao thông xảy ra quá thường xuyên, và theo Cục Quản lý An toàn Giao thông Đường bộ Quốc gia Mỹ (NHTSA), chỉ trong quý đầu tiên của năm 2024, hơn 8.000 người đã thiệt mạng do tai nạn xe hơi.
Điều đáng lo ngại hơn là hơn một nửa các vụ tai nạn chết người diễn ra vào ban đêm. Báo cáo từ Bộ Giao thông Vận tải Mỹ cho thấy các vụ tai nạn nghiêm trọng thường xảy ra từ 6 giờ tối đến 6 giờ sáng, đặc biệt vào cuối tuần.
Theo Quỹ AAA, một phần các vụ tai nạn này xuất phát từ việc tài xế lái xe trong trạng thái buồn ngủ. Dù nhiều người nhận thức rằng lái xe khi mệt mỏi là nguy hiểm, gần một phần tư tài xế được AAA khảo sát thừa nhận từng ngủ gật sau tay lái.
Vào ban đêm, tầm nhìn bị hạn chế, và Ủy ban An toàn Giao thông Washington xác nhận rằng trong điều kiện ánh sáng yếu, tài xế khó quan sát rõ ràng và phát hiện người đi bộ, dẫn đến thời gian phản ứng chậm hơn.
Những rủi ro này khiến việc lái xe ban đêm trở nên đáng lo ngại. Một khảo sát của Ford cho thấy 81% tài xế thừa nhận cảm thấy sợ hãi khi lái xe vào ban đêm. Tuy nhiên, không phải ai cũng có thể tránh hoàn toàn việc lái xe trong thời điểm này.
Nhận thức được những rủi ro là quan trọng, nhưng việc trang bị kiến thức để lái xe an toàn cũng không kém phần cần thiết. Dưới đây là những mẹo thực tế giúp tài xế điều chỉnh thói quen lái xe và đảm bảo phương tiện sẵn sàng cho điều kiện ban đêm, từ đó giảm căng thẳng và tăng cường an toàn.
Đảm bảo đèn pha hoạt động tốt
Đèn pha đóng vai trò quan trọng trong việc đảm bảo an toàn khi lái xe ban đêm, giúp tài xế nhìn rõ đường phía trước và đảm bảo các phương tiện khác nhận biết được xe.
Theo thời gian, lớp kính đèn pha có thể bị mờ hoặc bám bẩn, làm giảm khả năng chiếu sáng. Nếu đèn pha quá mờ, ánh sáng vàng đục thay vì trắng sáng, hoặc nhấp nháy liên tục, tài xế cần vệ sinh lớp kính hoặc thay bóng đèn.
Tuy nhiên, không nên sử dụng sơn phủ để xử lý lớp kính mờ, vì điều này có thể gây hại thêm. Nếu đèn pha hỏng, tài xế nên sửa chữa ngay và tránh lái xe ban đêm cho đến khi khắc phục, bởi việc này không chỉ nguy hiểm mà còn vi phạm pháp luật.
Ngoài ra, tài xế cần kiểm tra góc chiếu của đèn pha, vì tải trọng xe hoặc va chạm vào ổ gà có thể làm lệch góc chiếu. Nếu đèn pha chiếu quá thấp, tầm nhìn sẽ bị hạn chế; nếu quá cao, ánh sáng có thể làm chói mắt các tài xế đối diện.
Vấn đề này có thể được thợ sửa xe điều chỉnh dễ dàng. Ở hầu hết các bang tại Mỹ, tài xế bắt buộc bật đèn pha trong ba trường hợp: từ sau hoàng hôn đến trước bình minh, khi tầm nhìn dưới 150-300 mét, hoặc khi thời tiết xấu và cần sử dụng cần gạt nước.
Giữ kính chắn gió và cửa sổ sạch sẽ
Khi lái xe ban đêm, mọi bộ phận hỗ trợ tầm nhìn của xe cần được giữ sạch và ở trạng thái tốt. Không chỉ đèn pha, kính chắn gió, cửa sổ và gương chiếu hậu cũng đóng vai trò quan trọng.
Ánh sáng từ đèn đường hoặc đèn pha xe đối diện có thể gây chói mắt, đặc biệt nếu kính chắn gió bị bẩn, làm tăng nguy cơ mất tập trung. Lau kính bằng tay không hiệu quả, vì dầu tự nhiên trên da có thể để lại vệt mờ. Thay vào đó, tài xế nên sử dụng khăn microfiber để vệ sinh.
Khi lái xe ở tốc độ cao, các hạt bụi nhỏ như cát có thể va vào kính chắn gió, gây hiện tượng rỗ kính, tạo ra những vết lõm nhỏ làm ánh sáng bị méo mó. Những khoảnh khắc bị chói mắt dù chỉ vài giây cũng có thể gây nguy hiểm.
Theo thời gian, rỗ kính còn làm mòn lưỡi gạt nước, khiến việc giữ kính sạch trong mưa hoặc tuyết trở nên khó khăn. Vì vậy, tài xế cần bảo dưỡng kính chắn gió và thay lưỡi gạt nước định kỳ. Đồng thời, việc vệ sinh cửa sổ và gương chiếu hậu cũng giúp tài xế kiểm tra điểm mù và quan sát các phương tiện xung quanh dễ dàng hơn.
Đảm bảo tầm nhìn rõ ràng
Ngoài việc bảo đảm xe không cản trở tầm nhìn, tài xế cần chắc chắn rằng mắt mình đủ khả năng quan sát đường. Các vấn đề về mắt như cận thị khiến việc phát hiện vật thể từ xa trở nên khó khăn, trong khi loạn thị làm ánh sáng từ đèn pha hoặc đèn đường trở nên gây khó chịu hơn.
Viễn thị có thể khiến tài xế gặp khó khăn khi đọc bảng đồng hồ. Nếu nhận thấy tầm nhìn mờ hoặc giảm sút, tài xế nên đi kiểm tra mắt để được chẩn đoán và điều trị kịp thời.
Sử dụng kính có lớp phủ chống lóa hoặc chống phản chiếu sẽ giúp giảm chói từ đèn pha và đèn đường, làm cho việc lái xe ban đêm dễ chịu hơn.
Khi lái xe, tài xế nên tránh nhìn thẳng vào đèn pha của xe đối diện. Thay vào đó, hãy hướng mắt xuống dưới và sang phải, sử dụng mép đường hoặc vạch kẻ để định hướng. Sau khi xe đối diện đi qua, tài xế có thể tiếp tục nhìn thẳng.
Duy trì tốc độ phù hợp
Vào ban đêm, tầm nhìn hạn chế đòi hỏi tài xế cần thêm thời gian để phát hiện và phản ứng với các tình huống. Dù không thể kiểm soát mọi rủi ro trên đường, tài xế có thể điều chỉnh tốc độ. Di chuyển chậm và ổn định giúp tài xế có thêm thời gian phản ứng, tránh va chạm.
Bên cạnh đó, việc giữ khoảng cách an toàn với các xe khác là rất quan trọng, đặc biệt khi hành vi của tài xế khác khó lường vào ban đêm. Nếu phát hiện xe khác lạng lách, dừng đột ngột hoặc chạy quá nhanh, tài xế nên giữ khoảng cách xa và để họ vượt qua.
Ngoài các phương tiện, tài xế cần chú ý đến người đi bộ và xe đạp, vốn khó phát hiện hơn vào ban đêm. Trên đường nông thôn, động vật có thể bất ngờ xuất hiện, thường được nhận biết qua ánh phản chiếu từ mắt trong ánh đèn pha.
Duy trì tốc độ hợp lý sẽ giúp tài xế kịp thời giảm tốc hoặc dừng lại. Đồng thời, việc thắt dây an toàn không chỉ là yêu cầu pháp lý mà còn là yếu tố quan trọng bảo vệ tính mạng trong trường hợp xảy ra tai nạn.
Tránh phân tâm
Tài xế nên loại bỏ mọi yếu tố gây phân tâm. Không sử dụng điện thoại, hạn chế trò chuyện với hành khách và giữ âm lượng nhạc ở mức vừa phải.
Chỉ cần rời mắt khỏi đường một giây cũng có thể làm tăng nguy cơ tai nạn. Tài xế cũng cần đảm bảo không gây phân tâm cho người khác.
Ở hầu hết các bang, luật yêu cầu giảm độ sáng đèn pha khi tiếp cận xe đối diện hoặc khi bám sát xe phía trước để tránh làm chói mắt người khác.
Nếu đang cân nhắc mua xe mới, tài xế có thể chọn các mẫu xe có hệ thống đèn thích ứng, tự động điều chỉnh đèn pha và đèn chiếu xa dựa trên tình hình giao thông.
Dù đường quen thuộc, tài xế vẫn cần giữ tập trung. Khi đến nơi lạ, ứng dụng định vị như Google Maps với tính năng hướng dẫn bằng giọng nói sẽ hỗ trợ mà không cần nhìn vào màn hình.
Tài xế cũng có thể xem trước tuyến đường và ghi nhớ các điểm rẽ hoặc mốc quan trọng để giảm phân tâm. Nhiều mẫu xe hiện nay được trang bị tính năng như phanh tự động, kiểm soát hành trình thích ứng và cảm biến cảnh báo va chạm, hỗ trợ giảm nguy cơ tai nạn.
Tuy nhiên, những công nghệ này chỉ mang tính bổ trợ, và tài xế vẫn cần luôn tập trung và kiểm soát xe.
Không lái xe khi mệt mỏi, say rượu hoặc ốm
Lái xe đòi hỏi sự tập trung tuyệt đối. Tài xế không được lái xe khi đã uống rượu bia, vì rượu ảnh hưởng đến khả năng phối hợp và phán đoán, làm giảm khả năng đưa ra quyết định nhanh chóng.
Theo NHTSA, tai nạn do lái xe say rượu cướp đi hơn 10.000 sinh mạng mỗi năm tại Mỹ. Lái xe khi mệt mỏi cũng nguy hiểm không kém, tương đương với việc lái xe trong trạng thái say rượu.
Nghiên cứu cho thấy thức liên tục 18 tiếng có tác động tương tự mức nồng độ cồn trong máu (BAC) 0,05%, và sau 24 tiếng là 0,1%, vượt giới hạn pháp lý ở nhiều khu vực. Khi mệt mỏi, tài xế có thể ngủ gật hoặc phản ứng chậm.
Tương tự, khi bị ốm hoặc dùng thuốc gây buồn ngủ, tài xế cũng không nên cầm lái, vì nguy cơ sai sót tăng cao. Trong những trường hợp này, tài xế không chỉ gây nguy hiểm cho bản thân mà còn cho những người khác trên đường.
Nếu cảm thấy không đủ sức lái xe do mệt mỏi, say rượu hoặc ốm, tài xế nên nhờ người khác lái hoặc sử dụng phương tiện công cộng, dịch vụ gọi xe. Dù có thể bất tiện, đây là cái giá nhỏ so với nguy cơ xảy ra tai nạn chết người.
Giữ xe trong tình trạng tốt
Một chiếc xe được bảo dưỡng tốt tạo ra sự khác biệt lớn khi lái xe ban đêm. Khi động cơ, lốp và phanh ở trạng thái tốt, tài xế có thể kiểm soát xe hiệu quả và tránh các tình huống nguy hiểm.
Đèn hậu, đèn tín hiệu và đèn phanh cũng cần hoạt động tốt để giúp các phương tiện khác nhận biết khi xe giảm tốc, dừng hoặc rẽ, từ đó giảm nguy cơ bị tông từ phía sau.
Nếu xe gặp sự cố vào ban đêm, tài xế cần tuân thủ các biện pháp an toàn. Trước tiên, hãy tấp xe vào lề đường, tránh xa dòng giao thông, bật đèn cảnh báo nguy hiểm và đèn nội thất để tăng khả năng bị phát hiện.
Tài xế nên chuẩn bị sẵn các vật dụng khẩn cấp như tam giác phản quang và đặt chúng phía sau xe ở khoảng cách an toàn. Trong lúc chờ hỗ trợ, tài xế nên ở lại trong xe, đặc biệt trên đường đông đúc, vì đây là nơi an toàn nhất.
