Ắc quy ô tô là bộ phận tiêu hao, cần được thay thế sau vài năm sử dụng do hao mòn tự nhiên. Tuy nhiên, ngay cả những bình ắc quy mới đôi khi cũng bị mất điện vì nhiều nguyên nhân, từ hệ thống điện hoặc máy phát gặp sự cố cho đến việc quên tắt đèn xe.
Tin vui là việc sạc lại ắc quy chết không quá khó, nhưng điều quan trọng là phải hiểu nguyên nhân khiến một bình ắc quy tưởng chừng vẫn tốt lại có thể “đột tử” vào lúc không ngờ.
Khi ắc quy 12 volt bị hết điện hoặc cạn kiệt, nguyên nhân phổ biến là quá trình hóa học gọi là “sulfat hóa”. Tất cả các loại ắc quy axit-chì, kể cả loại kín khí không cần bảo dưỡng (VRLA), đều tạo ra hợp chất chì sunfat khi phóng điện để cung cấp năng lượng.
Khi được sạc lại bằng máy phát hoặc nguồn điện ngoài, chì sunfat sẽ chuyển hóa trở lại thành chì điôxít, axit sunfuric hoặc chì kim loại.
Tuy nhiên, nếu quá trình sạc không đủ, chì sunfat sẽ kết tinh và bám vào các bản cực bên trong ắc quy. Hiện tượng này làm giảm dung lượng, lâu dần phá hủy bình và khiến nó không thể sử dụng. Các tinh thể sunfat còn khiến bản cực giãn nở, dẫn đến vỏ bình phồng lên, thậm chí nứt vỡ.
Ắc quy bị sulfat hóa không dễ nhận biết ngay. Dấu hiệu thường gặp là thời gian sạc lâu hơn, khả năng nạp điện kém và hiệu suất giảm, gây khó khởi động hoặc không thể khởi động xe. Điểm tích cực là ắc quy chết hoặc bị sulfat hóa vẫn có thể hồi phục bằng bộ sạc đa cấp dành cho bình 12V.
Sạc lại hay thay mới? Cách nhận biết bình còn "cứu" được
Có một số dấu hiệu cho thấy bình ắc quy chết có thể hồi phục hay không. Đầu tiên là tình trạng vỏ bình. Nếu vỏ bị nứt, phồng, rò rỉ dung dịch hoặc biến dạng, cách tốt nhất là xử lý an toàn và thay bình mới. Việc sạc một bình bị rò rỉ rất nguy hiểm, có thể phát sinh khí độc.
Trước khi thử sạc lại, nên kiểm tra điện áp bằng đồng hồ đo. Một bình ắc quy 12 volt gồm 6 ngăn, mỗi ngăn tạo ra khoảng 2,1 volt, tổng cộng khoảng 12,6 volt.
Nếu điện áp dưới 10 volt, việc thay mới sẽ an toàn và hiệu quả hơn. Nhưng nếu điện áp nằm trong khoảng từ 10 đến 12,6 volt, bình vẫn có khả năng hồi phục.
Tuổi thọ cũng là yếu tố quan trọng. Hầu hết ắc quy 12 volt có tuổi thọ trung bình từ 3 đến 4 năm. Tuy nhiên, việc thường xuyên chạy quãng đường ngắn, để xe lâu không sử dụng hoặc tiếp xúc với thời tiết quá nóng hoặc quá lạnh sẽ làm giảm tuổi thọ.
Ngoài ra, hiệu suất của bình đã được phục hồi thường kém hơn bình mới, đặc biệt trong điều kiện thời tiết khắc nghiệt. Vì vậy, nếu bình đã sử dụng 6-7 năm, việc hồi phục có thể không mang lại hiệu quả lâu dài.
