Tuyên bố được đưa ra bốn ngày sau vụ tấn công ngày 28/2 do Mỹ và Israel thực hiện nhắm vào Iran. Sự kiện đã châm ngòi cho một làn sóng xung đột mới và các cuộc trả đũa quân sự trên khắp khu vực.
Trong thông cáo chung, các Bộ trưởng Ngoại giao ASEAN nhấn mạnh rằng việc leo thang xung đột gây ra "mối đe dọa nghiêm trọng đến tính mạng và sự an toàn của thường dân, cũng như hòa bình và ổn định khu vực và toàn cầu".
Trong tuyên bố, ASEAN kêu gọi tất cả các bên liên quan lập tức chấm dứt các hành động thù địch, thể hiện "sự kiềm chế tối đa" và giải quyết bất đồng thông qua đối thoại và các biện pháp ngoại giao.
Khối cũng nhấn mạnh tầm quan trọng của việc tuân thủ luật pháp quốc tế và các nguyên tắc của Liên hợp quốc, bao gồm nghĩa vụ bảo vệ dân thường và cơ sở hạ tầng dân sự trong các cuộc xung đột vũ trang.
Cuộc tấn công ngày 28/2 đã dẫn đến các đòn trả đũa từ Tehran nhắm vào nhiều quốc gia như Bahrain, Jordan, Kuwait, Oman, Qatar, Ả Rập Xê Út, Syria và UAE.
ASEAN đồng thời cho biết các quốc gia thành viên sẵn sàng phối hợp để hỗ trợ khẩn cấp cho công dân của mình đang sinh sống và làm việc tại Trung Đông nếu tình hình an ninh tiếp tục xấu đi.
Malaysia là một trong những nước phản ứng mạnh mẽ nhất khi lên án các cuộc không kích là hành vi vi phạm luật pháp quốc tế và chủ quyền quốc gia.
Trong khi đó, Singapore bày tỏ tiếc nuối về sự đổ vỡ của các nỗ lực ngoại giao. Trong thông cáo ngày 28/2, nước này cho biết họ "lấy làm tiếc trước sự thất bại của các cuộc đàm phán dẫn đến các cuộc tấn công của Mỹ và Israel vào Iran, cũng như các cuộc tấn công trả đũa của Iran trong khu vực".
Ngoại trưởng Singapore Vivian Balakrishnan sau đó cho biết các cuộc tấn công leo thang, đặc biệt là nhằm vào các quốc gia không tham chiến và cơ sở hạ tầng dân sự, là "không thể chấp nhận được", đồng thời khẳng định các cơ quan ngoại giao Singapore đang tập trung hỗ trợ công dân của mình trong khu vực.
Chính phủ Indonesia cũng bày tỏ sự tiếc nuối về sự đổ vỡ của các cuộc đàm phán Mỹ-Iran. Tổng thống Prabowo Subianto thậm chí đề nghị sẵn sàng tới Tehran để hỗ trợ thúc đẩy đối thoại. Ngoại trưởng Sugiono nhấn mạnh rằng đối thoại và ngoại giao vẫn là con đường tốt nhất để giảm căng thẳng.
Các quốc gia khác như Thái Lan, Việt Nam, Lào, Campuchia và Timor-Leste cũng bày tỏ quan ngại sâu sắc trước tình hình và kêu gọi các bên kiềm chế, tránh leo thang xung đột.
Cuộc xung đột hiện nay cũng làm dấy lên lo ngại về an toàn của hàng triệu lao động nhập cư tại Trung Đông. Riêng Philippines có hơn 2 triệu lao động đang làm việc trong khu vực, trong khi khoảng 519.000 công dân Indonesia sinh sống tại đây, phần lớn làm việc trong các lĩnh vực dịch vụ, giúp việc gia đình và xây dựng.
