Cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ tại Mỹ diễn ra vào ngày 3/11, đúng hai năm sau cuộc bầu cử Tổng thống năm 2024. Đây là cuộc bỏ phiếu quan trọng nhằm lựa chọn lại các thành viên của Quốc hội Mỹ, cơ quan lập pháp liên bang gồm hai viện là Hạ viện và Thượng viện.
Toàn bộ 435 ghế tại Hạ viện và 35 trong tổng số 100 ghế tại Thượng viện sẽ được đưa ra bầu lại. Kết quả sẽ quyết định Đảng Cộng hòa có tiếp tục kiểm soát cả hai viện trong hai năm cuối nhiệm kỳ thứ hai của Tổng thống Donald Trump hay không.
Theo số liệu tổng hợp của RealClearPolling tính đến ngày 30/10, các ứng cử viên Đảng Dân chủ nhận được 52% ủng hộ trong các cuộc thăm dò về lựa chọn đảng phái tại Quốc hội, so với 43,1% của Đảng Cộng hòa. Khoảng cách giữa hai đảng là 8,9 điểm phần trăm.
Khảo sát của NBC News thực hiện từ ngày 28 đến 30/10 cũng ghi nhận Đảng Dân chủ dẫn trước với tỷ lệ 52% so với 45%. Trong khi đó, cuộc thăm dò của Emerson College từ ngày 24 đến 26/10 cho thấy Đảng Dân chủ dẫn trước tới 10 điểm phần trăm.
Đây là các cuộc thăm dò trên phạm vi toàn quốc, hỏi cử tri muốn ứng cử viên của đảng nào giành ghế tại Quốc hội. Kết quả không phản ánh trực tiếp mức độ ủng hộ ở từng địa phương, nơi các ứng cử viên phải cạnh tranh để giành từng ghế cụ thể. Vì vậy, lợi thế trên toàn quốc không đồng nghĩa với việc một đảng chắc chắn giành được nhiều ghế hơn.
Hạ viện có thể đổi chiều
Hạ viện Mỹ hiện do Đảng Cộng hòa kiểm soát. Để chiếm đa số tại viện này, một đảng cần giành ít nhất 218 trong tổng số 435 ghế.
Theo đánh giá mới nhất của Cook Political Report, tổ chức chuyên phân tích bầu cử phi đảng phái, tính đến ngày 30/10, có 222 khu vực bầu cử được xếp vào nhóm có lợi thế cho Đảng Dân chủ và 195 khu vực nghiêng về Đảng Cộng hòa. 18 khu vực còn lại được đánh giá là chưa thể xác định bên chiến thắng.
Cook Political Report cũng điều chỉnh nhận định về 12 cuộc đua tại Hạ viện theo hướng Đảng Dân chủ có thêm cơ hội giành chiến thắng. Trong đó có một số ghế hiện do các nghị sĩ Đảng Cộng hòa nắm giữ tại bang Colorado và Pennsylvania.
Đảng Cộng hòa cũng đang tìm cách giành lại các ghế hiện do Đảng Dân chủ nắm giữ tại Florida, Bắc Carolina và Texas. Việc điều chỉnh ranh giới các khu vực bầu cử ở một số bang đã làm thay đổi tương quan cạnh tranh giữa hai đảng.
Dù vậy, kết quả thăm dò tại từng khu vực chưa cho thấy một xu hướng thống nhất. Những cuộc đua sít sao vẫn có thể quyết định đảng nào giành quyền kiểm soát Hạ viện.
Thượng viện xuất hiện nhiều cuộc đua sít sao
Cuộc cạnh tranh tại Thượng viện được đánh giá phức tạp hơn. Hiện Đảng Cộng hòa nắm giữ 53 ghế, trong khi Đảng Dân chủ có 45 ghế. Hai thượng nghị sĩ độc lập còn lại thường bỏ phiếu cùng Đảng Dân chủ, giúp khối này có tổng cộng 47 phiếu.
Để giành quyền kiểm soát Thượng viện, Đảng Dân chủ cần giành thêm ít nhất 4 ghế. Nếu hai đảng có số ghế ngang nhau ở mức 50-50, Đảng Cộng hòa vẫn có lợi thế vì Phó Tổng thống JD Vance có quyền bỏ phiếu quyết định khi Thượng viện hòa phiếu.
Các cuộc thăm dò mới nhất của New York Times và Đại học Siena, thực hiện từ ngày 23/10 đến 1/11, cho thấy ứng cử viên Dân chủ đang dẫn trước tại 6/7 bang có cuộc đua Thượng viện đáng chú ý. Tại bang còn lại, hai ứng cử viên gần như ngang nhau.
Đáng chú ý, 5/6 bang mà Đảng Dân chủ đang dẫn trước hiện do Đảng Cộng hòa nắm giữ ghế Thượng viện, trong đó có Texas và Kansas, hai bang lâu nay có truyền thống ủng hộ Đảng Cộng hòa. Texas chưa bầu một thượng nghị sĩ Dân chủ kể từ năm 1988, còn Kansas đã không làm điều này kể từ năm 1932.
Tại Michigan, ứng cử viên Dân chủ Abdul El-Sayed dẫn trước đối thủ Cộng hòa Mike Rogers với tỷ lệ 53% so với 42%, tương đương khoảng cách 11 điểm phần trăm.
Ở Texas, James Talarico của Đảng Dân chủ nhận được 50% ủng hộ, cao hơn mức 43% của ứng cử viên Cộng hòa Ken Paxton. Tại Maine, ứng cử viên Dân chủ Troy Jackson dẫn trước Thượng nghị sĩ Cộng hòa đương nhiệm Susan Collins với tỷ lệ 51% so với 45%.
Tại Ohio, cựu Thượng nghị sĩ Dân chủ Sherrod Brown đang dẫn trước Thượng nghị sĩ Cộng hòa Jon Husted với tỷ lệ 49% so với 44%. Kết quả tương tự được ghi nhận tại Kansas, nơi ứng cử viên Dân chủ Adam Hamilton dẫn trước Thượng nghị sĩ Cộng hòa Roger Marshall với cùng tỷ lệ.
Hai cuộc đua tại Alaska và Iowa có khoảng cách sít sao hơn. Ở Alaska, ứng cử viên Dân chủ Mary Peltola dẫn trước Thượng nghị sĩ Cộng hòa đương nhiệm Dan Sullivan với tỷ lệ 48% so với 46%. Tại Iowa, ứng cử viên Dân chủ Josh Turek chỉ nhỉnh hơn đối thủ Cộng hòa Ashley Hinson một điểm phần trăm, với tỷ lệ 48% so với 47%.
Kinh tế và chi phí sinh hoạt gây bất lợi cho ông Trump
Sự suy giảm mức độ ủng hộ dành cho Tổng thống Donald Trump được xem là một trong những yếu tố có thể ảnh hưởng đến kết quả bầu cử.
Các cuộc khảo sát của New York Times và Đại học Siena cho thấy chỉ 38% cử tri có khả năng đi bỏ phiếu tại 7 bang cạnh tranh tán thành hiệu quả điều hành của ông Trump.
Ứng cử viên Dân chủ cũng nhận được sự ủng hộ cao hơn trong nhóm cử tri độc lập tại cả 7 bang được khảo sát. Đây là nhóm cử tri không gắn bó cố định với Đảng Dân chủ hay Cộng hòa và có thể đóng vai trò quan trọng trong những cuộc đua sít sao.
Về các vấn đề chính sách, cử tri được khảo sát tin tưởng Đảng Dân chủ hơn trong việc giải quyết chi phí sinh hoạt, xử lý các cuộc xung đột ở nước ngoài và bảo vệ lợi ích của người dân. Riêng về chi phí sinh hoạt, ứng cử viên Dân chủ dẫn trước đối thủ Cộng hòa 9 điểm phần trăm.
Khảo sát của hãng tin Associated Press phối hợp với Trung tâm Nghiên cứu các vấn đề công cộng NORC, thực hiện từ ngày 8 đến 12/10, cũng cho thấy mức độ ủng hộ dành cho ông Trump ở mức thấp. Chỉ 36% người được hỏi tán thành hiệu quả công việc của Tổng thống, trong khi 64% không tán thành.
Kinh tế và chi phí sinh hoạt là hai mối quan tâm hàng đầu của cử tri trước cuộc bầu cử. Có tới 85% người được hỏi coi kinh tế là vấn đề quan trọng khi bỏ phiếu, trong khi tỷ lệ này đối với chi phí sinh hoạt là 84%.
Các vấn đề khác cũng được cử tri quan tâm gồm chăm sóc sức khỏe, với 69%, và cuộc chiến với Iran, với 64%.
Khi được hỏi muốn đảng nào kiểm soát Quốc hội, 47% cử tri muốn Đảng Dân chủ nắm Hạ viện, so với 38% lựa chọn Đảng Cộng hòa. Đối với Thượng viện, tỷ lệ tương ứng là 46% và 38%.
Dù các cuộc thăm dò đang nghiêng về Đảng Dân chủ, kết quả bầu cử vẫn phụ thuộc vào tỷ lệ cử tri đi bỏ phiếu và mức độ chính xác của các khảo sát.
