Sáng 3/10, tại họp báo Chính phủ thường kỳ tháng 9/2026 do Văn phòng Chính phủ tổ chức, báo chí đặt câu hỏi liên quan đến vụ án tại Công ty cổ phần Đầu tư Y tế Việt Mỹ (Công ty Việt Mỹ), đặt ra một thực trạng hiện nay là việc nâng giá thiết bị y tế và thuốc nhập khẩu vào Việt Nam. Vậy, trong công tác quản lý, Bộ Y tế có kiểm soát được vấn đề này và đã đưa ra những cơ chế kiểm soát như thế nào?
Sau vụ việc này, Bộ Y tế có biện pháp nào để đảm bảo quản lý thuốc và trang thiết bị y tế, đặc biệt là hàng nhập khẩu với giá được kê khai đúng, kê khai đủ nhằm giảm gánh nặng cho người dân, đặc biệt là sau khi Thủ tướng đã có chỉ đạo về việc giảm khâu trung gian, giảm chi phí khám chữa bệnh cho người dân?
Kiểm soát giá thiết bị y tế nhập khẩu cần sự phối hợp liên ngành
Trả lời nội dung này, Thứ trưởng Thường trực Bộ Y tế Vũ Mạnh Hà cho biết, đối với vụ án Việt Mỹ, thông qua các cơ quan chức năng Bộ Y tế cũng có biết về việc giá thiết bị y tế và thuốc trước khi vào trong nước đã được nâng giá ở nước ngoài. “Về phía Bộ Y tế, chúng tôi cũng sẽ phối hợp với các cơ quan chức năng để thông tin, cung cấp các nội dung liên quan theo yêu cầu của cơ quan chức năng liên quan đến vụ việc này”, ông Hà cho hay.
Về cơ chế kiểm soát giá, cơ chế khi thiết bị y tế, thuốc vào Việt Nam, Thứ trưởng Vũ Mạnh Hà cho biết, đối với việc quản lý giá thiết bị y tế, thuốc nhập khẩu được quy định trách nhiệm theo từng khâu, từ giá nhập khẩu, giá kê khai, đến đấu thầu, mua sắm và cuối cùng là sử dụng và thanh toán trong các cơ sở y tế.
Đối với thiết bị y tế, hiện nay được quản lý theo Nghị định số 98/2021/NĐ-CP của Chính phủ về quản lý trang thiết bị y tế. Theo đó, được phân loại theo mức độ rủi ro thành 4 loại: A, B, C, D. Với loại A, B doanh nghiệp tự công bố. Còn đối với C, D thì Bộ Y tế cấp số lưu hành. “Thiết bị y tế có số lượng chủng loại rất lớn và rất đa dạng. Từ máy móc, trang thiết bị hiện đại đến các dụng cụ, thiết bị y tế rất nhỏ, tinh vi và các dụng cụ rất thông thường như băng, bông, cồn, gạc…”, Thứ trưởng Bộ Y tế cho hay.
Theo Thứ trưởng Vũ Mạnh Hà, hiện nay việc quản lý thiết bị y tế này theo pháp luật hiện hành không thực hiện cơ chế Nhà nước định giá đối với toàn bộ thiết bị y tế, mà quản lý theo pháp luật về giá, đấu thầu, hải quan, thuế và các luật chuyên ngành khác.
Đối với khâu nhập khẩu thiết bị y tế ở ngoài nước, Thứ trưởng Vũ Mạnh Hà cho biết, áp dụng chung cho cả thiết bị y tế và thuốc là tổ chức, cá nhân khi nhập khẩu có trách nhiệm khai báo và chịu trách nhiệm về tính chính xác, trung thực của giá trị khai báo.
Việc kiểm tra, xác định giá trị, trị giá hải quan được thể hiện theo pháp luật về hải quan, thuế. Trường hợp có hành vi tạo lập giao dịch khâu trung gian ở nước ngoài, nâng giá trước khi hàng hóa nhập khẩu vào Việt Nam, việc phát hiện, xác minh, xử lý cần được xem xét theo pháp luật về hải quan, thuế, kế toán và các quy định có liên quan. “Việc này, đòi hỏi sự phối hợp liên ngành giữa Bộ Y tế, Bộ Tài chính, Thuế, Hải quan và các bộ ngành liên quan để kiểm soát được giá, nâng giá ở ngoài nước”, ông Hà cho hay.
Cơ chế đàm phán giá và mua sắm tập trung cấp quốc gia đã tiết kiệm khoảng 6.000 tỷ đồng
Còn đối với thuốc, theo Thứ trưởng Bộ Y tế Vũ Mạnh Hà, giá được quản lý và giám sát theo cả vòng đời của thuốc từ sản xuất, nhập khẩu, đến phân phối, mua sắm, sử dụng tại các cơ sở y tế.
Ngay từ đầu vào, cơ sở sản xuất, nhập khẩu phải công bố giá bán buôn dự kiến đối với thuốc kê đơn; cơ sở bán buôn không được bán cao hơn mức giá đã công bố. “Bộ Y tế rà soát mức giá này so với giá thuốc tương tự trên thị trường và giá trúng thầu của chính thuốc đó. Kết quả trúng thầu thuốc tại cơ sở y tế được công khai trên cổng thông tin điện tử Bảo hiểm Xã hội Việt Nam và Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia. Riêng cơ chế đàm phán giá và mua sắm tập trung cấp quốc gia đã tiết kiệm khoảng 6.000 tỷ đồng”, Thứ trưởng Vũ Mạnh Hà thông tin.
Qua vụ án xảy ra tại Công ty Việt Mỹ, Thứ trưởng Bộ Y tế cho biết, Bộ sẽ có những giải pháp căn cơ và toàn diện như thực hiện nghiêm ý kiến chỉ đạo của Thủ tướng, của Chính phủ và các bộ ngành khi có ý kiến tham gia liên quan.
Dự kiến trong kỳ họp thứ 2, Quốc hội khoá XVI Bộ Y tế đã tham mưu trình Chính phủ một luật sửa nhiều luật. Trong đó, có sửa các điều liên quan đến quản lý thiết bị y tế và dược, và đặc biệt là trong Điều 113 của Luật Khám, chữa bệnh.
Đối với thiết bị y tế, sẽ quản lý thiết bị y tế theo vòng đời sản phẩm. Vòng đời sản phẩm từ phân loại, nghiên cứu, sản xuất, thử nghiệm đến lưu hành, kinh doanh, phân phối, quảng cáo và việc sử dụng, thu hồi và hủy bỏ.
Cùng với đó, sẽ hoàn thiện cơ sở dữ liệu về quản lý thiết bị y tế, chuẩn hóa dữ liệu từ số lưu hành đến phân phối, đến các dữ liệu khi vào Việt Nam. Từ giá bán, giá niêm yết, các cơ sở mua sắm trúng thầu...
Tiếp đó, sẽ kê khai, cập nhật giá kê khai và công khai danh sách cơ sở phân phối, kinh doanh lên một cổng thông tin để các cơ sở y tế biết được thiết bị này giá hiện nay ở Việt Nam như thế nào?
Đồng thời, tiếp tục nghiên cứu áp dụng cơ chế mua sắm tập trung, đàm phán giá với nhóm sản phẩm đủ điều kiện. “Sẽ tập trung đàm phán giá đối với những thiết bị y tế, đặc biệt là với một số thiết bị y tế chỉ có một hãng cung cấp”, ông Hà nói và cho biết, Bộ Y tế cũng sẽ sớm trình Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Đề án quản lý thiết bị y tế, áp dụng khoa học công nghệ, chuyển đổi số để hoàn thiện quản lý thiết bị y tế.
Cũng theo ông Vũ Mạnh Hà, Bộ Y tế cũng sẽ tập trung vào việc tăng cường mua sắm tập trung thuốc cấp quốc gia, áp dụng đàm phán giá để tiết kiệm chi ngân sách của nhà nước. Cùng với đó, thúc đẩy sản xuất, thúc đẩy sản xuất thuốc trong nước. Nhất là các thuốc biệt dược gốc, thuốc sinh học thông qua chuyển giao công nghệ; đẩy mạnh hệ thống cơ sở dữ liệu về dược cũng như thiết bị y tế…
“Mục tiêu cuối cùng của việc quản lý này là làm sao đưa thuốc chất lượng nhưng mà giá cả cũng phải hợp lý, làm sao không đứt gãy các chuỗi cung ứng”, Thứ trưởng Vũ Mạnh Hà nhấn mạnh.
