Bứt phá từ những quyết sách chiến lược: Vùng đồng bào dân tộc thiểu số tỉnh Cao Bằng chuyển mình mạnh mẽ

Nhận diện thách thức từ bối cảnh đặc thù

Việt Nam là một quốc gia đa dân tộc với 54 anh em cùng sinh sống, trong đó người DTTS chiếm trên 14,6% tổng dân số cả nước (khoảng 14,8 triệu người theo số liệu năm 2025). Đối với một tỉnh miền núi, biên giới như Cao Bằng, bài toán phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào DTTS luôn là một thử thách lớn.

Theo phân tích của giới chuyên môn, tỉnh Cao Bằng bước vào thực hiện các Chương trình mục tiêu quốc gia (CTMTQG) với xuất phát điểm nền kinh tế thấp, các điều kiện phục vụ sản xuất và đời sống còn thiếu và yếu.

Đặc thù địa hình đồi núi, chia cắt phức tạp, độ dốc lớn và thường xuyên chịu ảnh hưởng của thiên tai khiến suất đầu tư hạ tầng bị đội lên rất cao, dễ dẫn đến tình trạng đầu tư dàn trải, hiệu quả chưa rõ nét. Thêm vào đó, đặc điểm dân cư sống phân tán, phương thức sản xuất lạc hậu, manh mún cùng trình độ dân trí không đồng đều đã trở thành những rào cản vô hình kìm hãm sự phát triển.

Tuy nhiên, quán triệt sâu sắc quan điểm của Đảng: Vấn đề dân tộc và đoàn kết dân tộc là vấn đề chiến lược cơ bản, lâu dài và cấp bách. Tỉnh ủy Cao Bằng đã ban hành Nghị quyết số 12-NQ/TU về lãnh đạo thực hiện các chương trình mục tiêu quốc gia, tạo ra một "cuộc cách mạng" thực sự trong tư duy và hành động.

Giải bài toán hạ tầng và an sinh: Lấy sức dân lo cho dân

Điểm nghẽn lớn nhất của miền núi là giao thông và tỉnh Cao Bằng đã chọn đây là khâu đột phá. Bằng việc huy động đa dạng các nguồn lực, tỉnh đã hình thành mạng lưới giao thông kết nối liên hoàn từ tỉnh đến cơ sở. Tính đến nay, tỷ lệ xã có đường ô tô đến trung tâm được cứng hóa theo chuẩn của Bộ Giao thông - Vận tải đã đạt con số ấn tượng 96,3%.

Thành công này không chỉ đến từ ngân sách Nhà nước. Chính sự đồng thuận của nhân dân đã tạo nên sức mạnh. Trong giai đoạn 2021-2025, người dân và doanh nghiệp trên địa bàn tỉnh Cao Bằng đã tự nguyện hiến đất, đóng góp hàng nghìn ngày công và ủng hộ tới 33.420 triệu đồng để thực hiện CTMTQG xây dựng nông thôn mới.

Song song với hạ tầng, an sinh xã hội được giải quyết triệt để thông qua chiến dịch lịch sử: Xóa nhà tạm, nhà dột nát. Toàn tỉnh Cao Bằng đã hỗ trợ cho 19.067 hộ gia đình nghèo, cận nghèo, gia đình chính sách với tổng kinh phí khổng lồ lên tới 955,543 tỷ đồng (trong đó xây mới 13.719 hộ, sửa chữa 5.322 hộ). Đến ngày 31/8/2025, toàn tỉnh Cao Bằng đã cơ bản hoàn thành mục tiêu chương trình này.

Giáo dục, chiếc chìa khóa của tương lai, cũng được quan tâm sâu sắc. Tỉnh Cao Bằng đã giải ngân hơn 524 tỷ đồng để hỗ trợ cho 121.994 lượt học sinh, học viên, sinh viên DTTS. Hệ thống 13 trường phổ thông dân tộc nội trú và 65 trường phổ thông dân tộc bán trú hoạt động quy củ đã giúp con em đồng bào vùng sâu, vùng xa yên tâm bám chữ, nuôi dưỡng ước mơ thoát nghèo.

Củng cố thế trận lòng dân và vai trò "người thủ lĩnh" bản làng

Một hệ thống chính trị vững mạnh ở cơ sở là điều kiện tiên quyết để các chính sách dân tộc đi vào thực tiễn. Tỉnh Cao Bằng đã làm rất tốt công tác cán bộ khi tỷ lệ đảng viên mới được kết nạp ở vùng đồng bào DTTS chiếm trên 95% là người DTTS. Tỷ lệ cán bộ, công chức, viên chức là người DTTS trong hệ thống chính trị các cấp từ năm 2021 đến 2025 đều duy trì trên 90%.

Đặc biệt, không thể không nhắc đến "những cánh tay nối dài" của Đảng – lực lượng người có uy tín. Trong giai đoạn 2018 - 2025, Cao Bằng đã phê duyệt 11.811 lượt người có uy tín. Họ là những "thủ lĩnh tinh thần", đi đầu trong việc tuyên truyền pháp luật, giải quyết khiếu kiện và bảo vệ an ninh biên giới.

Nổi bật nhất là sự đóng góp của hệ thống chính trị cơ sở và quần chúng nhân dân trong việc đấu tranh, xóa bỏ thành công hoạt động của tổ chức bất hợp pháp Dương Văn Mình trên địa bàn, giúp người dân từng nhẹ dạ cả tin nay yên tâm lao động sản xuất, ổn định đời sống.

Trao đổi về những bài học kinh nghiệm cốt lõi đúc rút từ thực tiễn, Sở Dân tộc và Tôn giáo tỉnh Cao Bằng nhận định: "Thành tựu lớn nhất đạt được không chỉ nằm ở những kilomet đường được thảm nhựa hay những ngôi nhà mới được xây dựng, mà sâu xa hơn là sự củng cố vững chắc niềm tin của đồng bào đối với Đảng và Nhà nước. Bài học kinh nghiệm xương máu của tỉnh Cao Bằng là phải nắm chắc tình hình cơ sở, tâm tư nguyện vọng của đồng bào, và thực hiện tốt phương châm phát huy dân chủ. Khi chúng ta giải quyết kịp thời những bức xúc, kiến nghị của bà con ngay tại thôn bản, không để xảy ra "điểm nóng", đồng thời phát huy được vai trò của người có uy tín, thì mọi chính sách dù khó khăn đến đâu cũng sẽ được nhân dân đồng tình ủng hộ."

Tầm nhìn 2030: Xóa bỏ ranh giới chênh lệch vùng miền

Khép lại một nhiệm kỳ nhiều dấu ấn, Cao Bằng bước vào giai đoạn 2026-2030 với những tham vọng lớn lao hơn nhằm rút ngắn khoảng cách phát triển. Tỉnh đặt mục tiêu tăng trưởng kinh tế bình quân vùng DTTS đạt từ 6,0 đến 6,5%/năm; giảm tỷ lệ hộ nghèo xuống dưới 10% và cơ bản không còn xã, thôn đặc biệt khó khăn.

Để đạt được các chỉ tiêu này, Cao Bằng định hướng phát triển nông nghiệp toàn diện theo chuỗi giá trị liên kết, hỗ trợ đồng bào DTTS ít người khai hoang, kiến tạo nương ruộng. Đồng thời, đẩy mạnh chính sách giao đất, giao rừng để đồng bào gắn bó và có thu nhập ổn định từ nghề rừng, góp phần duy trì tỷ lệ che phủ rừng quốc gia.

Sự chuyển mình của Cao Bằng hôm nay là minh chứng sống động cho quan điểm: Khi ý Đảng hòa quyện cùng lòng dân, mọi khó khăn về địa lý, xuất phát điểm kinh tế đều có thể bị san lấp. Đó cũng là nền tảng vững chắc để hướng tới kỷ niệm 100 năm thành lập nước (năm 2045) với mục tiêu thu nhập bình quân người DTTS đạt 1/2 bình quân chung cả nước và cơ bản không còn hộ nghèo.