Năm 2020, xuất siêu lâm sản trên 10 tỷ USD, cao nhất từ trước đến nay. Ảnh minh họa.
Dù là một trong những ngành dẫn đầu trong việc kéo kim ngạch XK của các mặt hàng nông - lâm sản trong cả nước nhưng theo ông Đỗ Xuân Lập - Chủ tịch Hiệp hội Gỗ và Lâm sản Việt Nam, ngành gỗ đang đứng trước một số câu hỏi lớn như: Làm thế nào để ngành có thể duy trì động lực tăng trưởng như hiện nay? Làm thế nào có thể giảm thiểu được các rủi ro từ các cuộc điều tra hiện tại, và trong tương lai? Làm sao để các DN có thể tuân thủ chặt chẽ các quy định về kiểm soát gỗ nhập khẩu? Làm thế nào để các cơ quan quản lý có thể tạo sự thông thoáng cho các DN, bao gồm cả DN nhập khẩu gỗ nguyên liệu, làm ăn chân chính, lành mạnh.
Rủi ro của ngành gỗ đang hiện hữu khi ngành liên tiếp phải đối mặt với các vụ kiện chống bán phá giá từ Mỹ, Hàn Quốc... cụ thể đối với mặt hàng gỗ dán có liên quan đến các hành vi gian lận thương mại, lẩn tránh thuế.
Gần đây nhất, Cơ quan đại diện thương mại Hoa Kỳ cáo buộc ngành gỗ Việt Nam sử dụng gỗ bất hợp pháp tại thị trường nội địa và trong sản phẩm XK vào Hoa Kỳ. Nguy cơ Chính phủ Mỹ áp dụng các biện pháp hạn chế thương mại đối với các mặt hàng gỗ của Việt Nam vào các thị trường này là rất lớn.
Không chỉ thị trường Mỹ, theo ông Phùng Gia Đức - Phó Cục trưởng Cục PVTM (Bộ Công Thương), các vụ việc liên quan tới sản phẩm gỗ nhiều năm trước vắng bóng, song từ năm 2019 đến nay việc bị điều tra lại diễn ra khá dồn dập.
Cụ thể, năm 2015, Thổ Nhĩ Kỳ điều tra chống lẩn tránh thuế với gỗ dán, cùng năm đó Ấn Độ điều tra chống bán phá giá với mặt hàng gỗ ván MDF. Năm 2019, Hàn Quốc điều tra chống bán phá giá với gỗ dán.
Năm 2020, Việt Nam liên tiếp bị Ấn Độ điều tra chống bán phá giá với mặt hàng gỗ ván MDF và Mỹ điều tra chống lẩn tránh thuế với gỗ dán.
Ông Điền Quang Hiệp - Chủ tịch Hiệp hội Gỗ TP.HCM - đưa ra cảnh báo từ việc Mỹ mở cuộc điều tra theo Điều khoản 301 Luật Thương mại với gỗ. Theo đó, 95% vụ kiện hầu như đều trở thành hiện thực, nghĩa là 95% ngành chế biến gỗ của chúng ta dự báo sẽ bị áp thuế. Nếu bị áp thuế với mức 25% thì ngành công nghiệp chế biến gỗ chấm dứt thời kỳ phát triển liên tục trong thời gian vừa qua.
Theo Cục Phòng vệ thương mại (Bộ Công Thương) ngành gỗ cần xây dựng cơ sở dữ liệu các sản phẩm gỗ sang các thị trường quan trọng, thường xuyên tập huấn, cập nhật thông tin, pháp luật về PVTM.
Nỗ lực minh bạch hóa nguồn gốc xuất xứ của các nguyên liệu, đặc biệt là để XK. Đồng thời, xây dựng hệ thống theo dõi, trích xuất nguồn gốc xuất xứ của nguyên liệu dùng để XK.
Ông Phùng Gia Đức lưu ý, các DN phải tìm hiểu kỹ chính sách của nước nhập khẩu, đặc biệt là các chính sách liên quan đến PVTM, chống bán phá giá, lẩn tránh thuế, đồng thời cần tìm hiểu và chuẩn bị sẵn sàng để tránh bị điều tra.
“Chúng ta cần chuẩn bị tốt, cần có kiến thức về PVTM và hiểu rõ bản chất công cụ này để ứng phó. Tránh để hàng đã xuất đi, sau 2-3 tháng lênh đênh trên biển đến khi cập cảng nơi nhập khẩu mới té ra bị đánh thuế gấp nhiều lần”, ông Đức nhấn mạnh.
