Điều tra tai nạn giao thông từng dựa nhiều vào trí nhớ của tài xế, hành khách và nhân chứng. Với các mẫu xe hiện đại, dữ liệu kỹ thuật từ phương tiện đang trở thành nguồn chứng cứ quan trọng, dù không thể tự mình kết luận lỗi thuộc về ai.
Các phương tiện đời mới có thể ghi lại nhiều thông tin liên quan đến thời điểm trước và trong va chạm, như tốc độ, thao tác phanh, vị trí chân ga, việc thắt dây an toàn, kích hoạt túi khí, dữ liệu camera và định vị. Những thông tin này giúp cơ quan điều tra có thêm cơ sở để kiểm chứng lời khai và tái dựng diễn biến vụ việc.
Một trong những nguồn dữ liệu quan trọng là bộ ghi dữ liệu sự kiện, thường được ví như “hộp đen” của ô tô. Tùy từng mẫu xe, hệ thống này có thể lưu tốc độ xe, trạng thái phanh, mức mở ga, tình trạng dây an toàn và thời điểm túi khí bung khi xảy ra va chạm.
Dữ liệu từ bộ ghi sự kiện không phản ánh toàn bộ hành vi của tài xế, nhưng có thể trả lời các câu hỏi then chốt. Chẳng hạn, nếu hai tài xế đưa ra lời khai khác nhau về việc một xe có giảm tốc trước va chạm hay không, dữ liệu tốc độ và phanh có thể được đối chiếu với vết trượt, hư hỏng thân xe, ảnh hiện trường và lời khai nhân chứng.
Hệ thống túi khí cũng cung cấp nhiều chi tiết kỹ thuật có giá trị. Việc túi khí bung cho thấy xe đã gặp các điều kiện đủ để kích hoạt cảm biến, trong khi thời điểm bung và vị trí túi khí được kích hoạt có thể giúp xác định mức độ va chạm cũng như trình tự diễn biến. Khi kết hợp với hồ sơ y tế, hình ảnh xe và lời kể của người liên quan, dữ liệu này giúp bức tranh tai nạn rõ ràng hơn.
Camera trên xe ngày càng phổ biến và có thể trở thành nguồn chứng cứ trực quan sau tai nạn. Tùy hệ thống, camera có thể ghi lại phương tiện phía trước, xe ở làn bên cạnh, vạch kẻ đường, người đi bộ hoặc các hoạt động giao thông khác. Trong những tranh chấp như xe nào nhập làn trước, xe nào đã dừng hay người tham gia giao thông nào bất ngờ xuất hiện, hình ảnh ghi được có thể giảm đáng kể sự phụ thuộc vào trí nhớ.
Tuy nhiên, dữ liệu camera không phải lúc nào cũng được lưu lâu dài. Một số hệ thống ghi liên tục và tự động ghi đè tệp cũ, trong khi các hệ thống khác chỉ lưu khi có điều kiện nhất định. Vì vậy, sau một vụ va chạm nghiêm trọng, việc bảo toàn dữ liệu sớm có ý nghĩa quan trọng, bởi hình ảnh hoặc bản ghi có thể biến mất hoặc trở nên khó truy xuất theo thời gian.
Các hệ thống an toàn chủ động như phanh khẩn cấp tự động, cảnh báo lệch làn, giám sát điểm mù và kiểm soát hành trình thích ứng cũng có thể giúp làm rõ hoạt động của xe trước tai nạn. Điều tra viên có thể cần xác định tính năng nào đang bật, hệ thống có phát cảnh báo hay không, tài xế có tắt tính năng nào hay không và điều kiện thực tế có phù hợp để hệ thống hoạt động hay không.
Dữ liệu GPS và hệ thống dẫn đường bổ sung thêm thông tin về hành trình của xe trước khi xảy ra va chạm. Nếu được thu thập hợp lệ, dữ liệu vị trí và thời gian có thể cho thấy xe đã đi theo tuyến đường nào, có khớp với lời khai của tài xế hay không và xuất hiện ở đâu trước thời điểm tai nạn. Khi đối chiếu với camera giao thông, hiện trường, điều kiện đường sá và lời khai nhân chứng, dữ liệu này giúp củng cố hoặc làm suy yếu một giả thuyết điều tra.
Dù công nghệ mang lại nhiều nguồn thông tin mới, dữ liệu xe không tự động quyết định trách nhiệm trong một vụ tai nạn. Các bản ghi kỹ thuật cần được xem xét cùng chứng cứ vật lý, ảnh chụp, hồ sơ y tế, lời khai nhân chứng, dữ liệu camera giao thông và dấu vết tại hiện trường. Khi xe ngày càng kết nối và tự động hóa hơn, việc hiểu đúng, thu thập đúng và bảo quản đúng dữ liệu phương tiện sẽ trở thành yếu tố ngày càng quan trọng trong điều tra tai nạn giao thông.
