Dầu hộp số tự động không chỉ có nhiệm vụ bôi trơn mà còn phản ánh tình trạng bên trong hộp số. Khi màu dầu chuyển đen, nâu sẫm hoặc hồng đục, chủ xe cần kiểm tra ngay để tránh hư hại nặng.
Dầu hộp số tự động, thường được gọi là ATF, có vai trò giúp hộp số vận hành trơn tru và bảo vệ các chi tiết bên trong khỏi hao mòn sớm. Điều này áp dụng với nhiều loại hộp số tự động, từ CVT, DCT đến hộp số tự động truyền thống.
Khác với dầu động cơ cần thay thường xuyên hơn, ATF có thể sử dụng trong khoảng 60.000 đến 100.000 dặm trước khi cần súc rửa hoặc thay mới. Tuy nhiên, thời gian này còn phụ thuộc vào loại xe, điều kiện vận hành và cách sử dụng thực tế.
Do có tuổi thọ dài hơn dầu máy, dầu hộp số lại thường là loại dung dịch dễ bị bỏ quên nhất trên ô tô. Nếu xe không có que thăm dầu hộp số và công tơ mét đã vượt mốc 60.000 dặm, chủ xe nên đưa xe đến đại lý hoặc garage để kiểm tra.
Với các xe có que thăm dầu hộp số, thao tác kiểm tra tương đối đơn giản. Sau khi đỗ xe, tắt động cơ và mở nắp ca pô, người dùng cần rút que thăm dầu, lau sạch bằng khăn không xơ, cắm lại hết hành trình rồi rút ra lần nữa để quan sát mức dầu, màu sắc và mùi.
Mức dầu nên nằm trong vùng đánh dấu HOT hoặc COLD tùy điều kiện kiểm tra. Dầu hộp số còn tốt thường có màu đỏ tươi, đỏ sẫm hoặc hơi nâu, kèm mùi dầu nhẹ và hơi ngọt đặc trưng. Nếu dầu có màu đỏ ngả nâu nhưng mùi vẫn bình thường, xe có thể chỉ cần kiểm tra mức dầu và châm thêm đúng loại theo khuyến cáo trong sổ tay hướng dẫn.
Không phải mọi loại dầu hộp số đều giống nhau. Hộp số ly hợp kép cần loại dầu DCT riêng, trong khi hộp số vô cấp CVT cũng sử dụng dung dịch khác với ATF thông thường. Việc dùng sai loại dầu có thể ảnh hưởng đến khả năng bôi trơn, truyền lực và độ bền của hộp số.
Dầu hộp số màu đen hoặc nâu sẫm là dấu hiệu đáng lo ngại. Màu này thường cho thấy dầu đã bị nhiễm bẩn nặng hoặc oxy hóa nghiêm trọng, khiến khả năng bôi trơn, bảo vệ và kiểm soát ma sát trong hộp số suy giảm mạnh. Nếu tiếp tục sử dụng, hộp số có thể hư hại và kéo theo chi phí sửa chữa lớn.
Trong trường hợp dầu có màu hồng đục, vấn đề có thể nghiêm trọng hơn vì đây thường là dấu hiệu nước hoặc nước làm mát đã lọt vào hệ thống hộp số. Nguyên nhân có thể đến từ két nước cũ, rỉ sét hoặc rò rỉ, khiến đường dầu hộp số và đường nước làm mát bị trộn lẫn dù về nguyên tắc chúng được tách riêng.
Khi phát hiện dầu hộp số màu hồng trên que thăm, việc súc rửa dầu có thể chưa đủ. Xe có thể cần thay két nước hoặc bộ làm mát dầu hộp số, thậm chí hộp số đã bị ảnh hưởng nếu hỗn hợp nhiễm bẩn lưu thông trong thời gian dài. Để kéo dài tuổi thọ hộp số tự động, chủ xe nên kiểm tra màu và mức dầu định kỳ, lý tưởng là mỗi 30.000 dặm, trước khi xuất hiện các dấu hiệu như tiếng nghiến, trượt số, giật vọt hoặc khó sang số.
