Hạ tầng số là "hạ tầng vận hành" của chính quyền
Trong quá trình triển khai mô hình chính quyền địa phương hai cấp, tỉnh Cao Bằng đã đẩy mạnh ứng dụng khoa học, công nghệ và chuyển đổi số. Mục tiêu cao nhất là không để các hoạt động quản lý nhà nước bị gián đoạn, đồng thời người dân và doanh nghiệp vẫn giải quyết được các thủ tục hành chính bình thường.
Lãnh đạo Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh Cao Bằng cho biết: Thời gian qua, hệ thống công nghệ thông tin của tỉnh đã được triển khai đồng bộ, liên thông và bám sát yêu cầu tổ chức lại bộ máy. Cụ thể, Hệ thống thông tin giải quyết thủ tục hành chính của Cao Bằng đã được kết nối trực tiếp với Cổng Dịch vụ công quốc gia theo mô hình "Một cửa số". Các phần mềm dịch vụ công liên thông đối với thủ tục thiết yếu như khai sinh, khai tử cũng được vận hành ổn định. Đặc biệt, tỉnh đã kết nối thành công với Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư và hệ thống định danh điện tử (VNeID) để triển khai cấp Phiếu lý lịch tư pháp.
Những kết quả thực tế này cho thấy, hạ tầng và nền tảng số hiện nay không chỉ là công cụ hỗ trợ cho cán bộ, công chức làm việc nhanh hơn. Hơn thế nữa, nó đã trở thành "hạ tầng vận hành" chính thức của chính quyền, quyết định trực tiếp đến việc người dân có thể tiếp cận dịch vụ công dễ dàng hay không.
Rào cản từ 45 thôn, xóm "trắng sóng"
Dù hệ thống phần mềm đã được kết nối đồng bộ ở cấp tỉnh, nhưng khi triển khai xuống cơ sở, Cao Bằng vẫn đối mặt với một rào cản vật lý rất lớn: sự thiếu hụt hạ tầng viễn thông.
Theo số liệu từ Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh Cao Bằng, toàn tỉnh hiện vẫn còn 45 thôn, xóm thuộc diện "lõm sóng" hoặc thiếu sóng viễn thông. Khi các dịch vụ công và tiện ích xã hội ngày càng được đưa lên môi trường mạng, việc không có mạng Internet hay sóng điện thoại trở thành một điểm nghẽn nghiêm trọng.
Ở những khu vực này, bản thân cán bộ cơ sở cũng gặp khó khăn khi truy cập phần mềm để xử lý hồ sơ. Về phía người dân và doanh nghiệp, việc nộp thủ tục trực tuyến gần như là không thể. Bên cạnh đó, tại các xã vùng đặc biệt khó khăn, đồng bào dân tộc thiểu số vốn đã chưa quen với thao tác trên điện thoại thông minh, nay lại không có mạng, khiến việc sử dụng dịch vụ số càng trở nên xa vời.
Ngoài bài toán về sóng viễn thông, hệ thống máy móc, trang thiết bị công nghệ thông tin tại cấp xã ở một số nơi đã xuống cấp, thiếu đồng bộ. Việc chia sẻ dữ liệu giữa các Bộ, ngành Trung ương và địa phương cũng có thời điểm chưa xuyên suốt, gây ảnh hưởng đến tốc độ xử lý công việc.
Rõ ràng, ở một địa bàn miền núi như Cao Bằng, chuyển đổi số không thể chỉ đánh giá qua số lượng ứng dụng được cài đặt hay tỷ lệ phần trăm hồ sơ trực tuyến. Chuyển đổi số chỉ thực sự thành công khi người dân ở bản làng xa xôi nhất cũng có thể kết nối mạng và sử dụng dịch vụ khi cần thiết.
Mục tiêu xóa bỏ hoàn toàn vùng "lõm sóng"
Để giải quyết bài toán này và nâng cao hiệu quả hoạt động của chính quyền hai cấp, Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh Cao Bằng đã đề xuất các nhóm giải pháp cụ thể trong thời gian tới.
Trước mắt, tỉnh sẽ phối hợp chặt chẽ với các nhà mạng, doanh nghiệp viễn thông để rà soát lại toàn bộ các khu vực lõm sóng ngay trong năm 2026. Dựa trên kết quả này, Cao Bằng sẽ triển khai Chương trình cung cấp dịch vụ viễn thông công ích giai đoạn 2026 - 2030 với mục tiêu cao nhất là sớm xóa bỏ hoàn toàn các điểm "trắng sóng", "lõm sóng" trên toàn địa bàn.
Cùng với việc đầu tư trạm phát sóng, Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh Cao Bằng cũng đề nghị đẩy nhanh tiến độ số hóa các kết quả giải quyết thủ tục hành chính (những giấy tờ còn hiệu lực) của các đơn vị cấp huyện và các xã mới hợp nhất. Việc đầu tư, mua sắm máy tính, thiết bị công nghệ thông tin đồng bộ cho cán bộ cấp cơ sở cũng được xem là nhiệm vụ bắt buộc phải làm.
Việc dựng lên một trạm phát sóng ở vùng sâu, vùng xa tốn rất nhiều chi phí và công sức. Tuy nhiên, giá trị mang lại không dừng ở tín hiệu viễn thông. Xóa được một "điểm lõm sóng" đồng nghĩa với việc giúp một cán bộ xã xử lý công việc trơn tru hơn, giúp một người dân không phải đi hàng chục cây số đường rừng để nộp giấy tờ, và đảm bảo mọi quyền lợi của người dân vùng khó khăn trong kỷ nguyên số. Phủ kín hạ tầng kết nối chính là bước đi vững chắc nhất để hệ thống chính quyền số tại Cao Bằng thực sự bao trùm và hiệu quả.
