Từ ngày 1/8, Nghị định 204/2026/NĐ-CP của Chính phủ chính thức có hiệu lực, nâng mức xử phạt đối với nhiều hành vi vi phạm trong lĩnh vực thú y. Đáng chú ý, người đưa chó ra nơi công cộng nhưng không đeo rọ mõm, không xích giữ hoặc không có người dắt sẽ bị phạt từ 1-2 triệu đồng; hành vi không tiêm phòng dại cho vật nuôi thuộc diện bắt buộc cũng bị xử phạt ở mức tương tự.
Quy định mới được ban hành trong bối cảnh thời gian qua có nhiều vụ chó tấn công người, gây thương tích nặng, thậm chí cướp đi tính mạng của nạn nhân. Chẳng hạn như vụ 2 con chó becgie tấn công một bé trai 3 tuổi khiến cháu bé bị vỡ thận ở Phú Thọ, vụ chó Pitbull cắn người ở quán cà phê dẫn đến tử vong ở Long An cũ...
Tăng mức phạt hành chính
Trao đổi về vấn đề này, luật sư Giang Hồng Thanh (Văn phòng luật sư Giang Thanh) cho biết, từ ngày 1/8, hành vi đưa chó ra nơi công cộng nhưng không đeo rọ mõm, không xích giữ hoặc không có người dắt đã bị tăng mức xử phạt.
Cụ thể, theo điểm b khoản 2 Điều 8 Nghị định số 204/2026/NĐ-CP ngày 11/6/2026, người không đeo rọ mõm cho chó hoặc không xích giữ chó, không có người dắt khi đưa chó ra nơi công cộng sẽ bị phạt tiền từ 1 triệu đồng đến 2 triệu đồng. Như vậy, hành vi không đeo rọ mõm cho chó, không xích giữ chó, không có người dắt chó ở nơi công cộng là hành vi vi phạm pháp luật
Trước đó, Thông tư số 07/2016/TT-BNNPTNT của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn cũng đã quy định rõ, khi đưa chó ra nơi công cộng phải bảo đảm an toàn cho người xung quanh bằng cách đeo rọ mõm hoặc xích giữ và có người dắt.
Không chỉ dừng lại ở chế tài hành chính, khoản 3 Điều 66 Luật Chăn nuôi còn quy định chủ nuôi chó, mèo phải có biện pháp bảo đảm an toàn cho con người và các vật nuôi khác. Điều đó đồng nghĩa với việc việc quản lý chó không còn là vấn đề ý thức mà đã trở thành nghĩa vụ pháp lý của chủ nuôi.
Theo luật sư Giang Hồng Thanh, các quy định này được xây dựng nhằm phòng ngừa những rủi ro có thể xảy ra. Chỉ một phút chủ quan như thả rông chó, không xích giữ hoặc không rọ mõm tại nơi công cộng cũng có thể dẫn tới những hậu quả rất nghiêm trọng.
Có thể bị xử lý hình sự
Không ít người cho rằng, chó cắn người chỉ là sự cố ngoài ý muốn nên chủ nuôi chỉ phải bồi thường. Tuy nhiên, theo các luật sư, trong nhiều trường hợp, chủ nuôi hoàn toàn có thể bị xử lý hình sự.
Luật sư Giang Hồng Thanh phân tích, nếu người nuôi không thực hiện các quy định về an toàn ở nơi đông người, như không rọ mõm, không xích giữ hoặc không có người dắt chó, từ đó dẫn đến hậu quả làm chết người, gây thương tích rất nặng hoặc gây thiệt hại lớn về tài sản thì có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự về tội vi phạm quy định về an toàn lao động, vệ sinh lao động, về an toàn ở nơi đông người theo Điều 295 Bộ luật Hình sự.
Đây là quy định áp dụng đối với các trường hợp hành vi vi phạm quy định về bảo đảm an toàn đã trực tiếp dẫn tới hậu quả nghiêm trọng cho xã hội.
Bên cạnh đó, luật sư Nguyễn Anh Thơm (Văn phòng luật sư Nguyễn Anh) cho hay, tùy từng tình huống cụ thể, chủ nuôi còn có thể bị xử lý về các tội danh khác.
Nếu chủ nuôi không tuân thủ các quy định về quản lý chó như không xích, không nhốt, không đeo rọ mõm hoặc không tiêm phòng, dẫn đến việc chó cắn người gây thương tích từ 31% trở lên thì có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự về tội vô ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác theo Điều 138 Bộ luật Hình sự.
Theo quy định này, người phạm tội có thể bị cảnh cáo, phạt tiền từ 5 triệu đồng đến 20 triệu đồng hoặc bị phạt cải tạo không giam giữ đến 1 năm tù.
Nếu gây thương tích cho từ hai người trở lên hoặc làm một người bị thương với tỷ lệ tổn thương cơ thể từ 61% trở lên thì hình phạt có thể là cải tạo không giam giữ từ 1-2 năm hoặc phạt tù từ 3 tháng đến 2 năm.
Trong trường hợp gây thương tích đặc biệt nghiêm trọng cho nhiều người, mức hình phạt có thể lên đến 3 năm tù.
Nghiêm trọng hơn, nếu hậu quả khiến nạn nhân tử vong thì chủ nuôi có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự về tội vô ý làm chết người theo Điều 128 Bộ luật Hình sự.
Khung hình phạt cơ bản của tội danh này là cải tạo không giam giữ đến 3 năm hoặc phạt tù từ 1-5 năm. Nếu làm chết từ 2 người trở lên thì mức hình phạt có thể từ 3-10 năm tù.
Phải bồi thường thiệt hại
Trong trường hợp chó gây thương tích cho người khác, chủ nuôi không chỉ đối diện với xử phạt hành chính hoặc bị truy cứu trách nhiệm hình sự mà còn phải thực hiện nghĩa vụ bồi thường dân sự.
Theo luật sư Giang Hồng Thanh, căn cứ vào quy định tại Điều 603 Bộ luật dân sự về Bồi thường thiệt hại do súc vật gây ra và khoản 4 Điều 66 Luật Chăn nuôi về quản lý nuôi chó, mèo, người phạm tội còn phải bồi thường về dân sự cho người bị thiệt hại.
Các khoản bồi thường gồm có chi phí hợp lý cho việc cứu chữa, bồi dưỡng, phục hồi sức khoẻ và chức năng bị mất, bị giảm sút của người bị thiệt hại; thu nhập thực tế bị mất hoặc bị giảm sút của người bị thiệt hại; chi phí hợp lý và phần thu nhập thực tế bị mất của người chăm sóc người bị thiệt hại trong thời gian điều trị; chi phí hợp lý cho việc mai táng nếu như xảy ra chết người; tiền cấp dưỡng cho những người mà người bị thiệt hại có nghĩa vụ cấp dưỡng; tiền bồi thường tổn thất về tinh thần…
Luật sư Nguyễn Anh Thơm cho biết, ngay cả trường hợp chủ nuôi vô ý để chó cắn người nhưng hậu quả chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự thì vẫn phải bồi thường.
Theo quy định tại Bộ luật dân sự, chủ sở hữu súc vật phải chịu trách nhiệm bồi thường thiệt hại do súc vật gây ra, trừ những trường hợp pháp luật có quy định khác hoặc thiệt hại hoàn toàn do lỗi của người bị hại hay người thứ ba.
Điều luật cũng quy định khá rõ các trường hợp đặc biệt. Nếu người thứ ba hoàn toàn có lỗi làm cho súc vật gây thiệt hại thì người đó phải bồi thường. Nếu cả người thứ ba và chủ nuôi cùng có lỗi thì phải liên đới bồi thường.
Trong trường hợp chó bị người khác chiếm hữu hoặc sử dụng trái pháp luật rồi gây thiệt hại, người chiếm hữu trái pháp luật phải chịu trách nhiệm bồi thường. Tuy nhiên, nếu chủ nuôi có lỗi trong việc để chó bị chiếm hữu trái phép thì vẫn phải liên đới chịu trách nhiệm.
Đối với trường hợp chó được thả rông theo tập quán tại một số địa phương, việc bồi thường vẫn phải được thực hiện theo tập quán nhưng không được trái với quy định pháp luật và đạo đức xã hội.
Nếu các bên không tự thỏa thuận được mức bồi thường thì người bị thiệt hại có quyền khởi kiện ra tòa án để yêu cầu giải quyết.
