Theo đó, sau khi nghe Sở Nông nghiệp và Môi trường (NN&MT) báo cáo, đánh giá toàn diện chương trình chuyển rừng nghèo sang trồng cao su. Nguyên nhân cây cao su chết, kém phát triển, không hiệu quả; đề xuất chuyển đổi diện tích cây cao su bị chết, kém phát triển sang thực hiện các dự án trồng trọt, chăn nuôi, dự án khác và diện tích đất trả về địa phương để giải quyết cho đồng bào dân tộc thiểu số thiếu đất sản xuất.
Chủ tịch UBND tỉnh Gia Lai yêu cầu Sở NN&MT chủ trì, phối hợp với các sở, ngành, địa phương, đơn vị liên quan rà soát đánh giá thực trạng quản lý, sử dụng đất chuyển rừng nghèo sang trồng cây cao su một cách chính xác, trung thực. Qua đó, nêu rõ cơ sở pháp lý trước đây Chính phủ cho chủ trương chuyển 50.000 ha rừng nghèo sang trồng cao su.
Sở NN&MT có nhiệm vụ đề xuất phương án sử dụng đất chi tiết từng dự án. Cụ thể, đối với diện tích cây cao su sinh trưởng phát triển bình thường thì tiếp tục thực hiện chăm sóc, khai thác theo dự án được duyệt, không chuyển đổi; đối với diện tích cây cao su chết, kém phát triển báo cáo chi tiết, cụ thể từng dự án chuyển đổi cơ cấu cây trồng, nông lâm kết hợp phù hợp với điều kiện tự nhiên, lập địa với từng khu vực dự án.
Đối với diện tích không sản xuất nông, lâm nghiệp được chuyển qua các mục đích phát triển kinh tế - xã hội khác. Diện tích đất dự kiến giao về địa phương quản lý để giải quyết cho hộ nghèo, hộ cận nghèo người đồng bào dân tộc thiểu số thiếu đất sản xuất, yêu cầu đất phải canh tác được nông nghiệp.
Rà soát quỹ đất trống của các Ban quản lý rừng phòng hộ gần khu dân cư để cân đối bố trí cho các hộ nghèo, hộ cận nghèo người đồng bào dân tộ thiểu số thiếu đất sản xuất. Đồng thời, đề xuất phương án quản lý sử dụng đối với diện tích đất rừng của các công ty chưa khai hoang.
Đối với các nội dung nêu trên, Chủ tịch UBND tỉnh Phạm Anh Tuấn yêu cầu khẩn trương hoàn thiện gửi về UBND tỉnh trước ngày 25/10 để xem xét, xin ý kiến Ban Thường vụ Tỉnh ủy.
Bên cạnh đó, Chủ tịch tỉnh cũng yêu cầu UBND các xã có diện tích chuyển rừng nghèo trồng cao su trên địa bàn cần rà soát các hộ nghèo, hộ cận nghèo người đồng bào dân tộc thiểu số thiếu đất sản xuất trên địa bàn và đề xuất nhu cầu hỗ trợ đất sản xuất gửi Sở NN&MT để cân đối quỹ đất giải quyết trong phương án.
Trước đó, Gia Lai đã cho phép 16 doanh nghiệp thực hiện 44 dự án chuyển rừng nghèo sang trồng cao su với tổng diện tích hơn 32.000 ha. Sau khi được UBND tỉnh cho phép triển khai, các doanh nghiệp đã tiến hành khai hoang, trồng và chăm sóc cây cao su theo quy trình kỹ thuật.
Tuy nhiên, chỉ có hơn 7.000 ha cây cao su phát triển bình thường (chiếm 30,9% diện tích đã trồng), diện tích còn lại cây cao su bị chết, kém phát triển. Cụ thể, diện tích cao su chết gia tăng theo từng năm (năm 2018 là 12.039 ha; năm 2022 là 16.364 ha và năm 2025 hơn 17.600 ha).
Trước thực trạng trên, các doanh nghiệp đã đề xuất chuyển đổi cơ cấu cây trồng, chuyển sang các dự án khác... đối với diện tích cây cao su kém hiệu quả. Tuy nhiên, việc chuyển đổi diện tích cây cao su chết, kém phát triển sang các dự án khác ngoài mục đích lâm nghiệp còn gặp nhiều khó khăn, vướng mắc. Đặc biệt liên quan đến thủ tục chuyển mục đích sử dụng rừng, xác định nghĩa vụ nộp tiền trồng rừng thay thế.
