Số lượng tài xế cao tuổi trên đường phố đang gia tăng, khi thế hệ Baby Boomers bước vào độ tuổi 70 và 80. Mặc dù thống kê cho thấy tài xế trên 65 tuổi có nguy cơ tai nạn thấp hơn nhiều so với nhóm dưới 20 tuổi, dữ liệu gần đây ghi nhận tỷ lệ va chạm tăng ở những người trên 70 tuổi.
Tuổi tác khiến việc lái xe trở nên khó khăn hơn, đặc biệt vào ban đêm hoặc trong điều kiện giao thông đông đúc. Tuy nhiên, không có độ tuổi cố định để ngừng lái xe, bởi điều này phụ thuộc vào sức khỏe thể chất và tinh thần của từng cá nhân.
Ông Mike Agruss, một luật sư chuyên về thương tích cá nhân, chia sẻ rằng việc từ bỏ lái xe có tác động lớn đến tâm lý người cao tuổi.
Một số người tự nhận ra thời điểm cần dừng lại, nhưng nhiều người cảm thấy mất đi sự tự do hoặc gặp khó khăn khi không có phương tiện công cộng thay thế. Nhu cầu đi khám bệnh thường xuyên khiến nhiều người tiếp tục lái xe dù không còn phù hợp.
May mắn thay, các dịch vụ mới như Uber Health và các công ty vận chuyển dành riêng cho người cao tuổi đang thay đổi cách nhìn về vấn đề này. Theo chuyên gia giải pháp lái xe Anam Barkan, việc từ bỏ lái xe không chỉ đơn thuần là giao nộp chìa khóa, mà là quá trình chuyển đổi để duy trì sự tự chủ và chất lượng cuộc sống.
Những rủi ro khi lái xe ở tuổi cao
Khi tuổi tác tăng, sức khỏe thể chất và nhận thức suy giảm, ảnh hưởng tiêu cực đến khả năng lái xe an toàn. Thị lực và thính lực là hai vấn đề lớn.
Ngoài các bệnh lý như đục thủy tinh thể hay thoái hóa điểm vàng, mắt người cao tuổi giảm độ nhạy tương phản, khiến họ khó thích nghi với các điều kiện lái xe phức tạp như ánh sáng chói từ đèn pha hoặc trời mưa. Tầm nhìn ngoại vi cũng suy giảm, làm giảm khả năng phát hiện xe ở làn bên cạnh.
Thời gian phản ứng của tài xế cũng chậm lại theo tuổi tác, khiến họ khó xử lý nhanh các tình huống nguy hiểm như trẻ em chạy ngang đường hoặc xe khác đột ngột chuyển làn.
Bà Barkan cho biết, ngay cả suy giảm nhận thức nhẹ cũng có thể ảnh hưởng đến khả năng đa nhiệm, định hướng không gian và ra quyết định nhanh, những yếu tố cần thiết khi lái xe qua các giao lộ đông đúc hoặc đường lạ.
Các vấn đề như cứng khớp, viêm khớp và yếu cơ cũng khiến việc lái xe trở nên khó khăn, đặc biệt với các thao tác như quay đầu để kiểm tra điểm mù, đạp phanh hoặc đánh lái nhanh. Một số loại thuốc điều trị các bệnh này có thể gây buồn ngủ, làm tăng nguy cơ mất an toàn khi lái xe.
Giải pháp để lái xe an toàn khi lớn tuổi
Nhiều tài xế cao tuổi vẫn có thể lái xe an toàn nếu áp dụng các biện pháp phù hợp.
Việc kiểm tra thị lực và thính lực định kỳ, sử dụng kính mắt hoặc máy trợ thính theo chỉ định của bác sĩ, là bước quan trọng. Tài xế nên trao đổi thường xuyên với bác sĩ về các loại thuốc đang sử dụng để đánh giá nguy cơ gây buồn ngủ hoặc mất tập trung.
Hiểu rõ giới hạn của bản thân cũng rất quan trọng. Tài xế cao tuổi nên tránh lái xe vào ban đêm hoặc giờ cao điểm nếu cảm thấy không thoải mái.
Việc chọn thời điểm và tuyến đường quen thuộc, đồng thời giảm thiểu phân tâm khi lái xe, giúp tăng độ an toàn. Một số thiết bị hỗ trợ như gương chiếu hậu rộng hơn hoặc bộ mở rộng bàn đạp cũng có thể cải thiện khả năng điều khiển xe.
Tham gia các khóa học lái xe dành cho người cao tuổi, như chương trình AARP Smart Driver, mang lại cơ hội ôn lại luật giao thông và làm quen với công nghệ xe hiện đại. Các khóa học này còn giúp tài xế nhận được ưu đãi bảo hiểm.
Bà Barkan khuyên rằng việc tập thể dục, đặc biệt là các bài tập tăng cường độ linh hoạt và sức mạnh, giúp tài xế dễ dàng quay đầu, quan sát qua vai và duy trì sự tỉnh táo khi lái xe trong thời gian dài.
Điều quan trọng nhất là phải trung thực với bản thân về khả năng lái xe. Bà Julie Bausch Lent, tổng biên tập của Car Talk, nhấn mạnh rằng việc mất đi sự độc lập khi ngừng lái xe là điều khó chấp nhận, nhưng gây tai nạn là rủi ro không đáng có. Lựa chọn an toàn luôn là quyết định sáng suốt.
Độ tuổi nào là quá già để lái xe?
Không có độ tuổi cụ thể để ngừng lái xe, bởi điều này phụ thuộc vào sức khỏe thể chất và khả năng nhận thức của từng người. Một số người vẫn lái xe tốt khi đã ngoài 80 hoặc 90 tuổi, trong khi những người khác có thể gặp rủi ro ngay từ độ tuổi 70.
Bà Barkan khuyến nghị rằng các dấu hiệu cảnh báo như suýt va chạm thường xuyên, lạc đường ở khu vực quen thuộc hoặc khó giữ đúng làn đường là tín hiệu để xem xét lại khả năng lái xe. Khi những dấu hiệu này xuất hiện, tài xế cần đánh giá lại và cân nhắc các giải pháp thay thế để đảm bảo an toàn.
