Trên nền tảng Truth Social hôm 16/4, ông Trump công khai tấn công trường đại học danh giá bậc nhất nước Mỹ, gọi Harvard là “trò đùa”, cáo buộc trường này dạy “sự thù hận và ngu ngốc”, đồng thời tuyên bố trường không nên tiếp tục nhận tiền tài trợ liên bang.
Đến cuối ngày, Bộ trưởng An ninh Nội địa Kristi Noem yêu cầu Harvard phải nộp hồ sơ về những sinh viên quốc tế bị cho là có “hành vi bất hợp pháp và bạo lực”, với hạn chót là ngày 30/4.
Bà cảnh báo nếu không tuân thủ, Harvard sẽ “mất đặc quyền” được nhận sinh viên nước ngoài. Hai khoản tài trợ của bộ này cho Harvard – trị giá hơn 2,7 triệu USD – cũng đã bị chấm dứt.
Vụ việc khởi nguồn từ việc Harvard là trường đại học đầu tiên công khai từ chối loạt yêu cầu từ Nhà Trắng, bao gồm yêu cầu chia sẻ dữ liệu tuyển sinh chi tiết, đóng cửa toàn bộ chương trình liên quan đến “đa dạng, công bằng và hòa nhập”, và cho phép một bên thứ ba kiểm toán toàn bộ đội ngũ để đảm bảo “đa dạng quan điểm”.
Hiệu trưởng Harvard, ông Alan Garber, hôm 14/4 đã tuyên bố không chấp nhận những điều kiện này, gọi đó là “nỗ lực kiểm soát cộng đồng Harvard” và khẳng định trường sẽ không “từ bỏ quyền độc lập hoặc các quyền hiến định”.
Ông nói thẳng: “Không có chính quyền nào, bất kể đảng nào nắm quyền, có quyền can thiệp vào những gì các trường đại học tư thục được phép giảng dạy, tuyển sinh, hay nghiên cứu”.
Đáp lại, chính quyền ông Trump thông báo sẽ đóng băng hơn 2 tỷ USD tài trợ và hợp đồng liên bang với trường. Sở Thuế vụ Mỹ (IRS) cũng đang xem xét tước quyền miễn thuế của Harvard, một đòn chí mạng với bất kỳ trường đại học tư nào ở Mỹ.
Trong khi đó, làn sóng ủng hộ trường lại bùng lên mạnh mẽ. Hàng loạt trường đại học hàng đầu như Columbia, Stanford, Princeton đã lên tiếng ủng hộ Harvard, khẳng định sẽ không chấp nhận để chính phủ can thiệp vào hoạt động học thuật.
Thậm chí cựu Tổng thống Barack Obama cũng đăng bài ca ngợi Harvard đã “nêu gương cho các tổ chức giáo dục khác” trong việc bảo vệ quyền tự do học thuật.
Chiều 15/4, thư ký báo chí Nhà Trắng Karoline Leavitt nói rõ rằng Tổng thống Trump “muốn thấy Harvard xin lỗi”. Nhưng với tuyên bố cứng rắn của Harvard và sự ủng hộ rầm rộ từ giới học thuật, có vẻ như cuộc đối đầu này sẽ chưa dừng lại sớm.
