Dữ liệu, sản phẩm số và AI mở rộng không gian phát triển của báo chí

(NB&CL) Theo ông Lê Phan Anh, Phó Vụ trưởng, Phó Trưởng ban Công nghệ Báo Nhân Dân, không gian phát triển mới của báo chí được hình thành từ ba yếu tố: dữ liệu, sản phẩm số và trí tuệ nhân tạo. Đây không phải ba hướng ứng dụng công nghệ tách rời, mà có mối quan hệ chặt chẽ, tác động đến cách tòa soạn tổ chức nguồn lực, sản xuất nội dung, tiếp cận công chúng và tạo nguồn thu. Trong đó, dữ liệu là nền tảng, sản phẩm số là phương thức tạo ra và chuyển tải giá trị thông tin, còn AI mở rộng khả năng khai thác các nguồn lực ấy.

Dữ liệu phải trở thành tài sản có thể khai thác

Theo ông Lê Phan Anh, dữ liệu vốn đã là một loại tài sản, nhưng trong bối cảnh hiện nay cần nhìn nhận dữ liệu như một tài sản số có khả năng tái sử dụng và tạo ra giá trị. AI khó phát huy hiệu quả nếu không có dữ liệu làm đầu vào; chất lượng dữ liệu cũng ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng sản phẩm đầu ra.

Thực tế, dữ liệu tại nhiều tòa soạn vẫn phân tán ở nhiều nơi, chưa được quản lý tập trung và chuẩn hóa đầy đủ. Dữ liệu số, tài liệu thô, văn bản và tư liệu vật lý còn tồn tại song song, khiến việc tìm kiếm, kết nối và khai thác chưa thuận lợi. Vì vậy, muốn ứng dụng AI hiệu quả, các cơ quan báo chí trước hết phải tổ chức dữ liệu thành hệ thống, xây dựng phương pháp quản lý phù hợp.

a1.jpg
Dữ liệu được số hóa, kết nối và khai thác bằng trí tuệ nhân tạo, mở ra những phương thức mới trong sản xuất, quản lý và phát triển nội dung báo chí.

Một ví dụ tại Báo Nhân Dân là việc số hóa kho báo in và tư liệu lưu trữ. Với công nghệ nhận dạng ký tự quang học (OCR), nội dung trong các tệp PDF có thể được chuyển đổi thành văn bản có khả năng tìm kiếm, giúp việc tra cứu, đối chiếu và tái sử dụng thông tin thuận tiện hơn. “Nguồn tư liệu tích lũy qua nhiều năm nhờ đó không chỉ phục vụ lưu trữ, mà còn có thể trở thành đầu vào cho báo chí dữ liệu, phân tích xu hướng và phát triển sản phẩm mới”, ông Phan Anh cho biết.

Tuy nhiên, theo ông số hóa không đồng nghĩa với việc dữ liệu đã sẵn sàng để AI khai thác. Dữ liệu cần được phân loại, chuẩn hóa, cập nhật và quản lý theo những nguyên tắc thống nhất. Nếu đầu vào thiếu chính xác, phân tán hoặc không rõ nguồn gốc, công nghệ khó tạo ra kết quả đáng tin cậy.

Từ sản xuất tác phẩm đến xây dựng hệ sinh thái thông tin

Nếu dữ liệu tạo nền tảng, sản phẩm số là một hướng quan trọng để báo chí mở rộng không gian tiếp cận công chúng và phát triển giá trị nội dung. Ông Lê Phan Anh nhấn mạnh, báo chí cần chuyển từ mô hình chủ yếu sản xuất từng bài viết, tác phẩm sang xây dựng hệ sinh thái thông tin.

Trước đây, hoạt động xuất bản thường tập trung vào báo in và website. Hiện nay, nội dung còn được phân phối qua nhiều nền tảng, trong đó có Facebook, YouTube và các kênh truyền thông số khác. Điều này đòi hỏi tòa soạn không chỉ sản xuất nội dung, mà còn phải tổ chức, phát triển và chuyển tải nội dung theo những phương thức phù hợp với từng nền tảng và nhóm công chúng.

a2.jpg
Đa dạng hóa sản phẩm và nền tảng phân phối giúp báo chí mở rộng khả năng tiếp cận công chúng, đáp ứng nhu cầu thông tin trong môi trường truyền thông số.

“Sự thay đổi cũng đặt độc giả vào vị trí trung tâm”, ông Phan Anh nói. Thay vì chủ yếu cung cấp nội dung đại trà, các cơ quan báo chí cần từng bước phân tích hành vi, thói quen và nhu cầu của các nhóm công chúng để phát triển nội dung phù hợp hơn. Dữ liệu và công cụ phân tích giúp tòa soạn nhận diện xu hướng, hiểu độc giả và hướng tới cá nhân hóa trải nghiệm tiếp nhận thông tin.

Đây là lĩnh vực AI có thể phát huy vai trò rõ nét. Theo ông Phan Anh, công nghệ có thể tham gia xuyên suốt nhiều khâu, từ phát hiện đề tài, xử lý thông tin, hỗ trợ sản xuất và biên tập đến phân tích dữ liệu, cá nhân hóa nội dung.

Tuy nhiên, giá trị của AI không chỉ nằm ở việc tăng tốc độ tác nghiệp. Khi được kết nối với dữ liệu và hệ thống sản phẩm số, công nghệ còn có thể hỗ trợ tòa soạn đổi mới phương thức vận hành và phát triển kinh tế báo chí.

Tại Báo Nhân Dân, theo ông Lê Phan Anh, mô hình quản trị tòa soạn đang được xây dựng theo hướng bao quát các lĩnh vực sản xuất, xuất bản, quản lý nhân lực và kinh tế báo chí. Chẳng hạn, trong quản lý hợp đồng quảng cáo, hệ thống có thể theo dõi thời hạn, nhắc những công việc cần thực hiện và cảnh báo các nội dung cần lưu ý. AI cũng có thể hỗ trợ tổng hợp số liệu thu, chi, cung cấp thông tin phục vụ công tác kế hoạch và tài chính.

Ông Phan Anh cho rằng mục tiêu cuối cùng của việc ứng dụng công nghệ không chỉ là đổi mới phương thức làm báo, mà còn phải tạo ra giá trị gia tăng, mở rộng nguồn thu để tái đầu tư, nuôi dưỡng cộng đồng độc giả và bảo đảm nguồn lực cho cơ quan báo chí tiếp tục phát triển.

Làm chủ AI, bảo đảm an toàn dữ liệu

Để AI trở thành năng lực thực sự của tòa soạn, yêu cầu đặt ra không chỉ là ứng dụng công nghệ mà còn phải kiểm soát được dữ liệu, quy trình và chất lượng đầu ra.

Theo ông Lê Phan Anh, tại Báo Nhân Dân, việc sử dụng AI để sáng tạo tác phẩm báo chí hiện bị nghiêm cấm; AI chỉ được sử dụng như công cụ hỗ trợ theo các nguyên tắc của cơ quan. Nội dung do AI hỗ trợ tạo ra vẫn phải được con người kiểm tra, bảo đảm tính chính xác trước khi sử dụng.

Một vấn đề khác là an toàn dữ liệu. Việc đưa dữ liệu nội bộ lên các nền tảng AI bên ngoài hoặc lưu trữ trên đám mây mà không có cơ chế kiểm soát phù hợp có thể khiến thông tin vượt khỏi phạm vi quản lý của cơ quan báo chí. Báo Nhân Dân đã xây dựng kho tri thức nội bộ và phát triển một mô-đun AI quy mô nhỏ đang trong quá trình thử nghiệm. Hướng tiếp cận này nhằm tăng độ tin cậy của dữ liệu đầu vào, hạn chế nguy cơ lộ lọt thông tin và giảm tình trạng AI tạo ra nội dung thiếu căn cứ.

“Cho đến thời điểm bây giờ, công nghệ và báo chí có vai trò cộng sinh, không thể thiếu được trong các tòa soạn”, ông Lê Phan Anh nhấn mạnh.

Từ dữ liệu đến sản phẩm số và AI, không gian phát triển mới của báo chí đòi hỏi sự thay đổi đồng bộ trong cách tổ chức nguồn lực, vận hành tòa soạn và tiếp cận công chúng. Cơ hội không chỉ nằm ở việc ứng dụng thêm công nghệ, mà ở khả năng kết nối các yếu tố này thành một hệ thống tạo ra giá trị. Khi dữ liệu được tổ chức tốt, sản phẩm số đáp ứng nhu cầu độc giả và AI được sử dụng có kiểm soát, công nghệ mới thực sự trở thành động lực nâng cao năng lực và mở rộng dư địa phát triển của báo chí.

Xem thêm

Bí quyết tăng 22 triệu người theo dõi TikTok của Daily Mail

Bí quyết tăng 22 triệu người theo dõi TikTok của Daily Mail

(CLO) Từ một video về vụ sập cầu Baltimore thu hút hàng trăm nghìn người theo dõi chỉ trong một ngày, Daily Mail nhận ra tiềm năng của tin tức trên TikTok. Thay vì tiếp tục chạy theo những nội dung lan truyền nhất thời, tờ báo Anh đầu tư vào đội ngũ sáng tạo chuyên nghiệp và các định dạng video có thể duy trì lâu dài.

Một cây viết đau đáu với báo chí và văn hóa

Một cây viết đau đáu với báo chí và văn hóa

(CLO) Là một gương mặt có dấu ấn trong đời sống báo chí, tư tưởng và văn hóa Việt Nam đương đại, trưởng thành từ thực tiễn chiến tranh, gắn bó lâu dài với Báo Nhân Dân, từng đảm nhiệm những trọng trách trong công tác báo chí, lý luận và quản lý, Nguyễn Hồng Vinh còn làm thơ, nghiên cứu về văn hóa, con người.

Xây dựng Báo Điện tử Công an nhân dân phiên bản tiếng Nga trở thành cầu nối tin cậy, giàu bản sắc

Xây dựng Báo Điện tử Công an nhân dân phiên bản tiếng Nga trở thành cầu nối tin cậy, giàu bản sắc

Việc tổ chức ra mắt phiên bản tiếng Nga là dấu mốc mới trong tiến trình hiện đại hóa Báo Điện tử Công an nhân dân (CAND), là bước đổi mới về tư duy làm báo trên môi trường số, thể hiện trách nhiệm của Báo CAND trong việc cung cấp thông tin chính thống, kịp thời, có chiều sâu; góp phần giúp bạn bè quốc tế hiểu đúng hơn về đất nước, con người Việt Nam và những nỗ lực giữ gìn an ninh, trật tự (ANTT), vì cuộc sống bình yên của nhân dân.

Làm tốt quy trình “3 sớm” để đổi mới công tác bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng

Làm tốt quy trình “3 sớm” để đổi mới công tác bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng

(NB&CL) Nhận diện sớm những vấn đề tư tưởng, dư luận có nguy cơ phát sinh; thông tin sớm bằng nguồn tin chính xác, có tính giải thích, định hướng; xử lý sớm những thông tin sai lệch, cách hiểu chưa đúng – quy trình “3 sớm” được Báo và Phát thanh, Truyền hình Hải Phòng xác định là yêu cầu trong đổi mới công tác bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng.

Gần dân, sát cơ sở – nền tảng để báo chí địa phương chủ động trên mặt trận tư tưởng

Gần dân, sát cơ sở – nền tảng để báo chí địa phương chủ động trên mặt trận tư tưởng

(NB&CL) Bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trong môi trường truyền thông đa chiều đòi hỏi báo chí địa phương không chỉ phản bác thông tin sai lệch mà còn phải chủ động tạo lập dòng thông tin chính xác, có căn cứ. Lợi thế gần dân, sát cơ sở, am hiểu địa bàn chính là điểm tựa để báo chí phát hiện vấn đề từ sớm, đưa thông tin đến công chúng kịp thời và định hướng dư luận.

Tòa soạn Brazil đưa YouTube thành trọng tâm hoạt động báo chí

Tòa soạn Brazil đưa YouTube thành trọng tâm hoạt động báo chí

(CLO) Trước sự thay đổi trong thói quen tiếp nhận tin tức của độc giả, thương hiệu báo chí GZH tại miền nam Brazil đã chuyển YouTube từ một kênh phân phối nội dung thành nền tảng sản xuất báo chí chủ lực. Chiến lược này giúp đơn vị đạt 167 triệu lượt xem và thu hút 869.000 người đăng ký trong năm 2025.

CNA cải tiến ứng dụng, lượt nghe podcast tăng 84%, tương tác độc giả tăng mạnh

CNA cải tiến ứng dụng, lượt nghe podcast tăng 84%, tương tác độc giả tăng mạnh

(CLO) Mediacorp, đơn vị sở hữu kênh tin tức CNA của Singapore, đã thiết kế lại ứng dụng và website theo hướng cá nhân hóa trải nghiệm người dùng, giúp độc giả khám phá nhiều nội dung hơn và tương tác sâu hơn. Những thay đổi này mang lại kết quả tích cực, trong đó lượt nghe podcast trung bình hằng tháng tăng 84%, số lần nhấp vào trang chủ trên ứng dụng tăng 54%.

Tờ báo Na Uy đưa phóng viên lên TikTok, giành lại vị trí số một

Tờ báo Na Uy đưa phóng viên lên TikTok, giành lại vị trí số một

(CLO) Trước sự cạnh tranh từ những người sáng tạo nội dung và làn sóng thông tin do AI tạo ra trên TikTok, tờ VG của Na Uy lựa chọn đặt nhà báo và uy tín báo chí làm trọng tâm chiến lược tiếp cận độc giả trẻ. Cách làm này giúp lượt xem trung bình mỗi video tăng 74% trong một năm.

Mở đường cho kinh tế số vùng cao: Cách Báo và Phát thanh, Truyền hình Lào Cai đồng hành cùng bản làng

Mở đường cho kinh tế số vùng cao: Cách Báo và Phát thanh, Truyền hình Lào Cai đồng hành cùng bản làng

(CLO) Chuyển đổi số ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số được thể hiện qua những việc làm cụ thể như người dân livestream bán nông sản, hợp tác xã đưa sản phẩm lên sàn thương mại điện tử hay hỗ trợ bà con tiếp cận dịch vụ số. Đây cũng là những câu chuyện được Báo và Phát thanh, Truyền hình tỉnh Lào Cai chú trọng phản ánh từ thực tiễn cơ sở.

Khánh Hòa: Phát huy vai trò báo chí trong thực hiện mục tiêu tăng trưởng hai con số

Khánh Hòa: Phát huy vai trò báo chí trong thực hiện mục tiêu tăng trưởng hai con số

(CLO) Sáng 30/10, Hội Nhà báo tỉnh Khánh Hòa tổ chức Hội thảo báo chí lần thứ XIII – 2026, tập trung thảo luận vai trò của báo chí trong tuyên truyền, triển khai Nghị quyết Đại hội Đảng bộ tỉnh lần thứ I, nhiệm kỳ 2025 – 2030, góp phần thực hiện mục tiêu tăng trưởng hai con số và xây dựng Khánh Hòa trở thành thành phố trực thuộc Trung ương.

Cỡ chữ bài viết: