Thấp thỏm dưới chân núi sạt lở
Núi Một nằm cạnh sông Hà Thanh, giữa lòng phố biển Quy Nhơn, có chiều cao khoảng 44m, diện tích gần 6,9ha. Hiện khu vực này có 228 hộ dân với khoảng 1.000 nhân khẩu sinh sống trên núi, sườn núi và dưới chân núi. Trong đó, 183 hộ nằm trên khu vực núi, sườn núi và 45 hộ ở dưới chân núi.
Do địa hình, địa chất phức tạp, đất đá phong hóa mạnh, sườn dốc lớn, khu vực núi Một thường xuyên xảy ra sạt lở khi mưa lớn kéo dài. Nước mưa xói sâu vào vách núi, tạo thành những hàm ếch lớn, đe dọa trực tiếp đến tính mạng, tài sản của người dân.
Len lỏi qua những con đường nhỏ hẹp dưới chân núi, không khó để bắt gặp dấu tích của những vụ sạt lở. Có căn nhà bị đất đá vùi lấp, tường nứt toác, kết cấu hư hỏng nghiêm trọng. Nhiều công trình chỉ còn trơ lại phần dầm, móng và nền nhà bị xói lở, chênh vênh giữa lưng chừng núi.
Đáng buồn hơn, nỗi lo sạt lở đã khiến nhiều gia đình phải rời bỏ mái ấm của mình. Những căn nhà cửa đóng then cài, nằm xen giữa khu dân cư đông đúc, trở thành dấu tích của những cuộc di dời bất đắc dĩ.
Dù đã đưa vợ con đến tá túc tại nơi an toàn, hằng ngày ông Võ Văn Minh (49 tuổi) vẫn trở về căn nhà nằm sát chân núi Một để hương khói. Với ông, nơi đây không chỉ là chỗ ở mà còn gắn với những kỷ niệm của gia đình.
Nhớ lại những ngày mưa bão, ông Minh vẫn chưa hết bàng hoàng. Trước đây, cứ mưa kéo dài khoảng 10 ngày, cả gia đình lại sang nhà người thân bên vợ tá túc, chờ trời tạnh mới dám quay về. Thế nhưng, đợt mưa bão vừa qua diễn biến quá nhanh, chỉ sau 2 ngày, đất đá đã đổ sập xuống khu vực nhà ở.
“May nhờ bờ kè được xây dựng trước đó ngăn lại, nếu không, tính mạng của cả gia đình khó lòng an toàn. Gia đình mong muốn chính quyền địa phương sớm triển khai phương án khắc phục triệt để sạt lở đất, giúp người dân ổn định cuộc sống”, ông Minh chia sẻ.
Không chỉ những hộ đã chịu thiệt hại trực tiếp, nhiều gia đình chưa bị sạt lở cũng luôn sống trong cảnh thấp thỏm. Căn nhà của ông Nguyễn Văn Thã (82 tuổi) là một trường hợp như vậy.
Dù nhà chưa bị đất đá vùi lấp, ông Thã vẫn nơm nớp lo sợ bởi một cây xanh trên vách núi đang nghiêng về phía nhà, có nguy cơ gãy đổ bất cứ lúc nào. Trước đó, mưa bão từng quật ngã một cây xanh trên núi, khiến mái ngói nhà ông bị vỡ.
“Tôi đề nghị chính quyền địa phương trước mắt có biện pháp xử lý tình huống cấp bách, cụ thể là chặt hạ cây xanh trên núi nhằm bảo đảm an toàn tính mạng và tài sản cho gia đình”, ông Thã kiến nghị.
Những câu chuyện như gia đình ông Minh, ông Thã cho thấy nỗi lo sạt lở không chỉ hiện hữu trong những ngày mưa lớn mà còn đeo bám người dân ngay cả khi thời tiết đã ổn định. Với nhiều hộ dân, mong mỏi lớn nhất lúc này là sớm có giải pháp căn cơ để không còn phải sống trong cảnh thấp thỏm mỗi khi mùa mưa đến.
Đề xuất dự án 500 tỷ đồng để người dân an cư
Theo UBND phường Quy Nhơn, núi Một có địa hình, địa chất phức tạp, đất đá phong hóa mạnh, độ dốc lớn. Những năm qua, khu vực này nhiều lần xảy ra sạt lở, gây thiệt hại về nhà cửa và đe dọa an toàn người dân.
Năm 2022, UBND TP Quy Nhơn (cũ) đã thực hiện bồi thường, hỗ trợ, tái định cư để di dời 9 hộ có nhà nằm tại vị trí taluy âm trên sườn núi, thuộc khu vực có nguy cơ sạt lở rất cao. Tuy nhiên, sau khi các hộ dân di dời, tại vị trí nền móng nhà còn lại tiếp tục xảy ra sạt lở, kéo theo đất đá và móng nhà xuống chân núi.
Đặc biệt, sau bão số 13 và đợt mưa lũ lịch sử vào tháng 11/2025, mái taluy âm phía trên sườn núi thuộc tổ dân phố 19 tiếp tục sạt lở nghiêm trọng trên chiều dài khoảng 200m. Khối lượng lớn đất đá đổ xuống khu vực chân núi thuộc tổ dân phố 20, khiến 5 căn nhà sập hoàn toàn, nhiều căn nhà khác bị hư hỏng.
Trước tình hình này, đầu năm 2026, UBND tỉnh Gia Lai đã giao phường Quy Nhơn căn cứ khả năng cân đối ngân sách địa phương để chủ động bố trí kinh phí đầu tư công trình khắc phục sạt lở núi Một, bảo đảm an toàn tính mạng và tài sản của người dân.
Tuy nhiên, qua nghiên cứu, UBND phường Quy Nhơn nhận định việc xử lý ổn định toàn bộ khu vực có địa hình hiểm trở, độ dốc lớn và mật độ dân cư dày đặc đòi hỏi nguồn lực lớn, giải pháp kỹ thuật phức tạp, vượt quá khả năng của địa phương.
Thay vì chỉ xây dựng tường chắn, kè chống sạt lở tại một số vị trí, địa phương đề xuất phương án di dời toàn bộ các hộ dân trong phạm vi nghiên cứu, đồng thời đào hạ và san phẳng núi Một theo cao độ phù hợp với khu dân cư hiện trạng tiếp giáp. Theo đề xuất, tổng mức đầu tư dự kiến khoảng 500 tỷ đồng. Trong đó, chi phí bồi thường, giải phóng mặt bằng khoảng 250 tỷ đồng, chi phí xây dựng khoảng 250 tỷ đồng.
Sau khi hoàn thành công tác giải phóng mặt bằng và xử lý địa hình, khu vực này dự kiến được đầu tư xây dựng khu dân cư mới theo quy hoạch đề xuất, gồm đất ở, đất công trình công cộng, cây xanh, giao thông và hệ thống hạ tầng kỹ thuật đồng bộ. Phương án trên được kỳ vọng sẽ giải quyết căn cơ nguy cơ sạt lở tại núi Một, đồng thời tạo không gian phát triển khu dân cư mới, bảo đảm an toàn lâu dài cho người dân.
Tuy nhiên, với hàng trăm hộ dân đang sống trong vùng nguy hiểm, điều mong mỏi nhất vẫn là phương án xử lý sạt lở sớm được triển khai, những nguy cơ trước mắt được kiểm soát và bài toán tái định cư được giải quyết thỏa đáng. Bởi sau những vết nứt trên vách núi, những căn nhà đổ sập là cuộc sống của hàng nghìn người dân đang chờ một nơi ở an toàn, ổn định.
