Phân định rõ phạm vi điều chỉnh với các luật chuyên ngành
Ngày 26/10, trình bày Báo cáo thẩm tra dự án Luật Định danh và xác thực điện tử, Thượng tướng Lê Tấn Tới, Chủ nhiệm Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại của Quốc hội, cho biết Ủy ban cơ bản nhất trí với tên gọi, phạm vi điều chỉnh và đối tượng áp dụng của dự thảo Luật.
Tuy nhiên, có ý kiến đề nghị bổ sung điều quy định về nguyên tắc áp dụng pháp luật, phân định rõ ranh giới với các luật chuyên ngành như Luật Căn cước, Luật Giao dịch điện tử và Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân. Theo đó, cần làm rõ định danh và xác thực điện tử chỉ có giá trị kỹ thuật để nhận diện, xác thực đối tượng, không thay thế quy định về quyền sở hữu, điều kiện giao dịch hay tình trạng pháp lý theo pháp luật chuyên ngành.
Về đối tượng định danh điện tử, cơ quan thẩm tra cơ bản nhất trí với quy định tại Điều 7, đánh giá việc mở rộng định danh sang các thực thể vật chất và đối tượng phi vật chất là phù hợp xu thế. Dù vậy, có ý kiến cho rằng phạm vi này khá rộng, cần cân nhắc thu hẹp hoặc phân định rõ nhóm đối tượng bắt buộc và nhóm khuyến khích thực hiện; đồng thời đánh giá tính khả thi khi định danh tệp dữ liệu, ứng dụng, sự kiện, hành vi và nguy cơ lộ lọt thông tin đối với các đối tượng chứa bí mật nhà nước, bí mật kinh doanh.
Một nội dung khác được cơ quan thẩm tra lưu ý là việc thu thập thông tin để tạo lập danh tính điện tử. Có ý kiến đề nghị bổ sung quy định khung về các trường thông tin được phép thu thập, giao Chính phủ quy định giới hạn và ban hành tiêu chuẩn kỹ thuật, bảo đảm nguyên tắc thu thập tối thiểu, tránh nguy cơ lạm dụng hoặc xâm phạm quyền riêng tư.
Đối với việc liên kết danh tính điện tử, có ý kiến đề nghị chỉ bắt buộc liên kết trong những giao dịch mà pháp luật chuyên ngành quy định; việc liên kết cần bảo đảm tính cần thiết, tương xứng với mục đích quản lý, sử dụng và mức độ rủi ro của giao dịch. Dự thảo cũng cần làm rõ phạm vi, điều kiện, mức độ liên kết và bổ sung nguyên tắc liên kết theo quan hệ gia đình, huyết thống hoặc người quản lý doanh nghiệp.
Làm rõ trách nhiệm cung cấp dịch vụ, bảo đảm quyền lợi người dùng
Về tổ chức cung cấp dịch vụ định danh và xác thực điện tử, Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại nhất trí với chính sách xã hội hóa, cho phép tổ chức đủ điều kiện tham gia cung cấp dịch vụ. Tuy nhiên, có ý kiến đề nghị cơ quan nhà nước ban hành khung tiêu chuẩn kỹ thuật tối thiểu và chuẩn dữ liệu dùng chung, tránh đầu tư dàn trải, thiếu đồng bộ.
Cùng với đó, cần quy định cụ thể trách nhiệm pháp lý và cơ chế bồi thường thiệt hại của tổ chức cung cấp dịch vụ nếu xảy ra sự cố lộ lọt dữ liệu hoặc định danh, xác thực sai lệch. Cơ quan thẩm tra cũng lưu ý cần phân định rõ quyền sở hữu với quyền quản lý, sử dụng danh tính điện tử; bổ sung quy định về ủy quyền, phân quyền để làm căn cứ giải quyết tranh chấp và xác định trách nhiệm pháp lý.
Đối với việc tạm dừng, hủy bỏ hoặc chấm dứt hiệu lực danh tính điện tử, có ý kiến đề nghị quy định cụ thể ngay trong Luật về thẩm quyền, căn cứ thực hiện, thời hạn tạm dừng tối đa và trách nhiệm bồi thường nếu xử lý sai; đồng thời bổ sung cơ chế tạm dừng khẩn cấp khi có nguy cơ mất an ninh, an toàn. Quyền yêu cầu xóa, hủy dữ liệu danh tính tự chủ khi không còn nhu cầu cũng được đề xuất xem xét. Thời hạn lưu trữ dữ liệu cần được rà soát để phù hợp với Luật Lưu trữ và Bộ luật Dân sự.
Về liên thông và hợp tác quốc tế, cơ quan thẩm tra nhất trí với các quy định tại Chương VI, đồng thời có ý kiến đề nghị rà soát việc công nhận danh tính, chữ ký số và kết quả xác thực điện tử nước ngoài để bảo đảm tương thích với các hiệp định thương mại tự do thế hệ mới. Cần làm rõ cơ chế phối hợp và yêu cầu đối với nền tảng số xuyên biên giới cung cấp dịch vụ tại Việt Nam trong việc liên kết, xác thực danh tính người dùng.
Ngoài ra, cơ quan thẩm tra đề nghị rà soát phí khai thác, sử dụng dữ liệu để tránh trùng lặp với Luật Dữ liệu, Luật Phí và lệ phí, đồng thời tính toán mức phí hợp lý cho người dân, doanh nghiệp. Dự thảo cũng cần cân nhắc cho phép giải quyết thủ tục bằng giấy tờ truyền thống khi xảy ra sự cố kỹ thuật hoặc tại địa bàn chưa bảo đảm hạ tầng số.
