Theo cô Hương Giang, giáo viên Ngữ văn Trường THCS Archimedes, đề thi năm nay giữ ổn định cấu trúc so với năm trước, gồm hai phần đọc hiểu và viết. Toàn bộ ngữ liệu đều nằm ngoài sách giáo khoa, qua đó hạn chế tối đa tình trạng học tủ, học vẹt vốn từng là nỗi ám ảnh của nhiều thế hệ học sinh.
Đề thi mở ra không gian cho tư duy độc lập
Ngữ liệu được lựa chọn là bài thơ "Trăng trong rừng và những đứa trẻ" của nhà thơ Thanh Thảo. Theo đánh giá của cô Hương Giang, đây là văn bản giàu chất thơ, giàu giá trị nhân văn nhưng vẫn gần gũi với tâm lý tuổi học trò.
Không chỉ kiểm tra kiến thức tiếng Việt hay kỹ năng đọc hiểu đơn thuần, hệ thống câu hỏi còn hướng học sinh đến việc cảm nhận vẻ đẹp của tuổi thơ, mối quan hệ giữa con người với thiên nhiên và những giá trị sống tích cực.
Đặc biệt, câu hỏi vận dụng ở phần đọc hiểu yêu cầu học sinh đưa ra quan điểm trước sự lựa chọn giữa việc bằng lòng với hiện tại hay dấn thân khám phá những chân trời mới. Đây được xem là điểm nhấn của đề thi năm nay khi trao quyền cho học sinh được thể hiện chính kiến, khả năng phản biện và tư duy độc lập.
"Đề thi không yêu cầu học sinh nhớ một tác phẩm cụ thể mà đòi hỏi các em phải đọc, hiểu, cảm và đưa ra suy nghĩ của chính mình. Đây là tinh thần rất rõ nét của chương trình giáo dục mới", cô Hương Giang nhận xét.
Câu nghị luận xã hội chạm đúng vấn đề của giới trẻ
Nếu phần đọc hiểu giúp học sinh thể hiện năng lực cảm thụ văn học thì câu nghị luận xã hội lại đưa các em đến với một vấn đề mang tính thời sự của đời sống hiện đại.
Đề bài đặt ra thực trạng một bộ phận người trẻ đang dần mất kết nối với cuộc sống xung quanh và yêu cầu học sinh đề xuất các giải pháp nhằm tạo nên những kết nối tích cực.
Theo các giáo viên, đây là vấn đề gần gũi với học sinh trong bối cảnh mạng xã hội, công nghệ số ngày càng tác động mạnh đến đời sống tinh thần của giới trẻ.
Điểm đáng chú ý là đề không yêu cầu thí sinh phê phán hay chỉ trích mà hướng các em đến tư duy giải pháp, khuyến khích trách nhiệm cá nhân và hành động tích cực.
"Câu hỏi không dừng ở việc nhận diện một hiện tượng xã hội mà còn buộc học sinh suy nghĩ về cách thay đổi thực trạng đó. Đây là dạng đề vừa có tính giáo dục vừa tạo cơ hội để các em thể hiện vốn sống, trải nghiệm và góc nhìn riêng", cô Hương Giang cho biết.
Nhiều giáo viên đánh giá đây là dạng đề mở, có khả năng khơi gợi cảm xúc và giúp học sinh phát huy thế mạnh lập luận, liên hệ thực tiễn.
Phổ điểm có thể tập trung ở mức khá
Theo nhận định của cô Hương Giang, đề thi năm nay có độ khó vừa phải, phù hợp với mặt bằng chung thí sinh Hà Nội.
Các câu hỏi nhận biết và thông hiểu ở phần đọc hiểu không quá phức tạp, giúp học sinh dễ dàng đạt được những điểm số nền tảng. Trong khi đó, sự phân hóa chủ yếu nằm ở phần viết, đặc biệt là khả năng cảm thụ văn học và lập luận trong bài nghị luận xã hội.
Dự kiến, học sinh có kỹ năng viết tốt và biết khai thác sâu vấn đề có thể đạt từ 8,5 đến 9,5 điểm. Nhóm học sinh khá nhiều khả năng đạt từ 6 đến 8 điểm, tạo nên phổ điểm tương đối đẹp cho kỳ thi năm nay.
Theo các giáo viên, dấu ấn lớn nhất của đề Văn Hà Nội năm nay nằm ở thông điệp giáo dục được gửi gắm xuyên suốt từ phần đọc hiểu đến phần làm văn: Khuyến khích người trẻ bước ra khỏi vùng an toàn, mở rộng kết nối với con người và cuộc sống.
Từ hình ảnh những đứa trẻ ngước nhìn vầng trăng trong bài thơ của Thanh Thảo đến câu chuyện về sự kết nối trong xã hội hiện đại, đề thi không chỉ kiểm tra kiến thức mà còn gợi mở những suy ngẫm về hành trình trưởng thành của mỗi học sinh.
"Học văn không phải để học thuộc lòng những bài mẫu, mà để hiểu con người, hiểu cuộc sống và biết tạo ra những kết nối có ý nghĩa cho chính mình", cô Hương Giang nhận định.
