Trình bày nội dung cơ bản của dự thảo bộ luật, Thứ trưởng Bộ Xây dựng Nguyễn Xuân Sang cho biết, dự thảo bộ luật gồm 19 chương, 156 điều; kế thừa, phát triển các quy định đã được áp dụng ổn định, hiệu quả, đã được thực tiễn kiểm nghiệm, đảm bảo thực hiện nghĩa vụ quốc gia thành viên của các công ước quốc tế về hàng hải như các quy định về hợp đồng vận chuyển hàng hóa bằng đường biển, đăng ký tàu biển, quy định về quốc tịch, trách nhiệm của quốc gia mà tàu mang cờ, an toàn sinh mạng con người trên biển, an ninh hàng hải, tiêu chuẩn chuyên môn của thuyền viên và phòng ngừa ô nhiễm môi trường biển.
Các nội dung sửa đổi, bổ sung như: Mở rộng và hoàn thiện phạm vi điều chỉnh của bộ luật theo hướng thống nhất, đồng bộ lĩnh vực hàng hải và đường thủy nội địa, phù hợp với yêu cầu về phát triển hệ thống giao thông đường thủy hiện đại, an toàn, hiệu quả, bền vững và hội nhập quốc tế.
Hoàn thiện thể chế phát triển kết cấu hạ tầng và huy động nguồn lực xã hội. Trong đó, tái cấu trúc các quy định về quy hoạch, đầu tư, xây dựng, quản lý và khai thác kết cấu hạ tầng hàng hải, đường thủy nội địa; hoàn thiện cơ chế xã hội hóa, lựa chọn nhà đầu tư chiến lược; bổ sung quy định về thời hạn hoạt động, xử lý dự án đầu tư xây dựng bến cảng biển khi chấm dứt hoạt động và xử lý kết cấu hạ tầng gắn với hoàn trả giá trị đầu tư.
Bên cạnh đó, thống nhất và hoàn thiện hiện đại hóa công tác quản lý tàu thuyền, thuyền viên và đảm bảo an toàn, an ninh hàng hải, đường thủy nội địa theo hướng chuẩn hóa các tiêu chuẩn, điều kiện hành nghề, quản lý dữ liệu và các hồ sơ điện tử của thuyền viên và người điều khiển phương tiện; thống nhất quản lý đăng kiểm, đăng ký, tăng cường xã hội hóa hoạt động đăng kiểm; đồng thời xây dựng cơ chế phối hợp điều phối thống nhất về tìm kiếm cứu nạn, cứu hộ, ứng phó sự cố thiên tai, sự cố môi trường và tràn dầu.
Dự thảo bộ luật bổ sung các chính sách đáp ứng yêu cầu phát triển trong tình hình mới bao gồm phát triển xanh, giảm phát thải, sử dụng năng lượng sạch, phát triển cảng xanh, chuyển đổi số; xây dựng cơ sở dữ liệu ngành kết nối với hệ thống dữ liệu quốc gia; đồng thời hoàn thiện các quy định về công nghiệp tàu thủy, đăng kiểm công trình dầu khí và năng lượng tái tạo ngoài khơi, vận tải đa phương thức, vận tải khách công cộng bằng đường thủy và vận chuyển hàng hóa nguy hiểm...
Dự kiến bộ luật và các văn bản quy định chi tiết được ban hành sẽ gồm 54 thủ tục hành chính sẽ được bãi bỏ, 46 thủ tục hành chính được sửa đổi bổ sung và không làm phát sinh thủ tục hành chính mới. Số lượng ngành nghề đầu tư kinh doanh được cắt giảm tối đa là 7/9 ngành nghề.
Trình bày tóm tắt báo cáo thẩm tra sơ bộ, đề xuất các vấn đề cần Quốc hội tập trung thảo luận, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội Phan Chí Hiếu tán thành sự cần thiết ban hành bộ luật và nhận thấy nội dung của dự thảo bộ luật đảm bảo phù hợp với chủ trương, đường lối của Đảng, đảm bảo tính hợp hiến, hợp pháp và cơ bản đảm bảo tính thống nhất với hệ thống pháp luật.
Về một số nội dung lớn của dự thảo bộ luật, Thường trực Ủy ban Pháp luật và Tư pháp nhận thấy, so với quy định hiện hành, dự thảo bộ luật đã lược bỏ nhiều nội dung quan trọng của Bộ luật Hàng hải Việt Nam hiện hành có liên quan trực tiếp đến quyền nghĩa vụ của tổ chức cá nhân, trong khi đó các quy định này đang được áp dụng ổn định và cũng không phát sinh những vướng mắc bất cập được nêu tại báo cáo tổng kết thi hành dự án bộ luật. Do đó, đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo nghiên cứu chọn lọc để có phương án kế thừa và bổ sung các nội dung cần thiết thuộc thẩm quyền của Quốc hội tại dự thảo bộ luật.
Thường trực Ủy ban Pháp luật và Tư pháp đề nghị chỉnh lý quy định về bến cảng biển lưỡng dụng để đảm bảo phù hợp với quy định của Luật Quản lý bảo vệ công trình quốc phòng và khu vực quân sự; rà soát đánh giá tác động của việc quy định không bao gồm tàu biển trong khái niệm cảng thủy nội địa; nghiên cứu cân nhắc bổ sung các quy định cụ thể để thu hút nhà đầu tư chiến lược, tiêu chí lựa chọn, nghĩa vụ của nhà đầu tư chiến lược.
Bên cạnh đó, cần quy định rõ tại dự thảo bộ luật sau khi hết thời hạn hoạt động thì dự án đầu tư có được xem xét gia hạn hay không; rà soát bổ sung quy định chuyển tiếp đối với dự án đầu tư trong trường hợp đã được chấp thuận đầu tư, cấp giấy chứng nhận đăng ký đầu tư hoặc đã đưa vào khai thác trước ngày bộ luật có hiệu lực thi hành khi hết thời hạn hoạt động của dự án...
