Sau 17 ngày làm việc khẩn trương, Kỳ họp không thường lệ thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI đã hoàn thành toàn bộ chương trình đề ra, thông qua 15 luật, 6 nghị quyết quy phạm pháp luật và nhiều nghị quyết quan trọng khác.
Trao đổi với phóng viên Báo Nhà báo và Công luận, đại biểu Quốc hội Tạ Văn Hạ, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa - Xã hội của Quốc hội, cho rằng một trong những điểm đáng ghi nhận của Kỳ họp là Quốc hội đã xử lý nhiều nội dung có tính cấp thiết, trực tiếp liên quan đến yêu cầu phát triển đất nước trong giai đoạn mới.
Từ yêu cầu thực tiễn đến quyết sách
Ông Tạ Văn Hạ nhận định không khí làm việc khẩn trương, với khối lượng công việc lớn, song các nội dung vẫn được xem xét kỹ lưỡng, bảo đảm quy trình và phát huy vai trò của đại biểu Quốc hội. Điều này cho thấy khi yêu cầu thực tiễn đặt ra cấp bách, hoạt động lập pháp cũng phải có sự đổi mới về cách thức tổ chức, phối hợp và chuẩn bị.
Từ góc nhìn này, ông Tạ Văn Hạ đánh giá cao tinh thần đồng hành giữa Quốc hội, Chính phủ và các cơ quan hữu quan. Việc cơ quan soạn thảo, cơ quan thẩm tra phối hợp từ sớm, nghiên cứu, trao đổi ngay trong quá trình hoàn thiện hồ sơ đã góp phần rút ngắn thời gian nhưng vẫn bảo đảm chất lượng quyết sách.
Điểm quan trọng hơn, theo ông, các luật, nghị quyết được thông qua không nên chỉ được nhìn nhận ở số lượng văn bản, mà ở khả năng tháo gỡ những điểm nghẽn đang cản trở sự phát triển.
“Đây cũng là một trong những nét đáng chú ý của Kỳ họp khi nhiều nội dung tập trung vào phân cấp, phân quyền, cải cách thủ tục hành chính, giảm điều kiện kinh doanh, tháo gỡ vướng mắc cho doanh nghiệp và khơi thông các nguồn lực xã hội”, đại biểu Quốc hội Tạ Văn Hạ nói.
“Làm luật” vì thế đang được đặt trong một yêu cầu rộng hơn: tạo ra một hành lang pháp lý đủ rõ, đủ thông thoáng để các chủ thể có thể hành động và phát triển.
Nhìn từ thực tiễn, đây là vấn đề có ý nghĩa đặc biệt trong bối cảnh đất nước đang đặt ra yêu cầu tăng tốc phát triển. Một quy định pháp luật không còn phù hợp, một thủ tục không cần thiết hay sự chồng chéo về thẩm quyền đều có thể trở thành lực cản đối với người dân, doanh nghiệp và cơ quan thực thi.
Thước đo của quyết sách là những chuyển biến trong đời sống
Cũng nhìn lại Kỳ họp từ yêu cầu thực tiễn, đại biểu Quốc hội Nguyễn Thị Sửu, Phó trưởng đoàn chuyên trách Đoàn Đại biểu Quốc hội thành phố Huế, cho rằng điều quan trọng sau mỗi quyết sách của Quốc hội là phải tạo được chuyển biến trong đời sống.
Theo bà Nguyễn Thị Sửu, những vấn đề được Quốc hội đưa ra xem xét tại Kỳ họp lần này đều gắn với những yêu cầu mới của đất nước và thực tiễn quản lý. Vì vậy, hiệu quả của Kỳ họp không chỉ nằm ở việc các luật, nghị quyết được thông qua, mà còn ở việc những chính sách đó được tổ chức thực hiện như thế nào sau Kỳ họp.
Từ thực tiễn địa phương, bà Sửu đặc biệt quan tâm đến khả năng đưa chính sách xuống cơ sở. Khi pháp luật được sửa đổi theo hướng phân cấp, phân quyền mạnh hơn, trách nhiệm của các cấp chính quyền cũng phải rõ hơn. Cấp nào được giao thẩm quyền thì phải chủ động quyết định, chủ động tổ chức thực hiện; đồng thời phải có cơ chế kiểm tra, giám sát để bảo đảm chính sách được thực hiện thống nhất, hiệu quả.
Điều này cũng đặt ra yêu cầu đối với công tác xây dựng pháp luật: quy định phải rõ, dễ hiểu, dễ thực hiện và hạn chế tối đa cách hiểu khác nhau trong quá trình áp dụng.
“Có thể thấy đây là một trong những vấn đề xuyên suốt Kỳ họp. Quốc hội không chỉ tập trung tháo gỡ những vướng mắc trước mắt, mà còn hướng tới việc tạo dựng một hệ thống pháp luật đồng bộ hơn, trong đó quyền hạn đi cùng trách nhiệm, phân cấp đi cùng kiểm tra, giám sát và nguồn lực”, Đại biểu Quốc hội Nguyễn Thị Sửu nhấn mạnh.
Theo bà Nguyễn Thị Sửu, một quyết sách tốt phải trả lời được những câu hỏi rất cụ thể: người dân được hưởng lợi gì, doanh nghiệp có thuận lợi hơn không, địa phương có thêm dư địa để phát triển hay không và những vướng mắc trong thực tế có thực sự được tháo gỡ hay chưa?
Đó cũng là thước đo để nhìn nhận hiệu quả của Kỳ họp sau khi Quốc hội đã biểu quyết thông qua các luật, nghị quyết.
Quyết sách mở đường, thực tiễn quyết định thành công
Ở một góc nhìn khác, Thiếu tướng, Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân, đại biểu Quốc hội Vũ Hùng Vương (đoàn Vĩnh Long), đánh giá cao việc Quốc hội tại Kỳ họp đã xem xét, quyết định nhiều vấn đề quan trọng, có tác động lâu dài đến quá trình phát triển đất nước.
Theo ông, trong bối cảnh yêu cầu phát triển ngày càng cao, Quốc hội không thể chỉ giải quyết những vấn đề trước mắt mà cần nhìn xa hơn, tạo cơ sở pháp lý cho những động lực phát triển mới. Những quyết định liên quan đến hạ tầng chiến lược, năng lượng, đô thị, văn hóa - xã hội... vì vậy có ý nghĩa vượt ra ngoài phạm vi của một Kỳ họp.
Điều ông Vũ Hùng Vương quan tâm là sự thống nhất giữa quyết sách, nguồn lực và tổ chức thực hiện. “Một chủ trương đúng nhưng triển khai chậm sẽ không tạo ra hiệu quả như kỳ vọng. Ngược lại, khi chính sách được cụ thể hóa kịp thời, các nguồn lực được huy động và phân bổ đúng hướng, những quyết định của Quốc hội có thể trở thành động lực trực tiếp cho phát triển”, Thiếu tướng Vũ Hùng Vương phân tích.
Từ góc độ quốc phòng, an ninh và yêu cầu phát triển bền vững, ông cho rằng những quyết sách về kinh tế - xã hội luôn cần được đặt trong tổng thể lợi ích quốc gia, bảo đảm hài hòa giữa phát triển và giữ vững ổn định.
Đây cũng là điểm cho thấy Kỳ họp không thường lệ thứ Nhất có phạm vi quyết sách khá rộng: từ tháo gỡ các vướng mắc pháp lý, cải thiện môi trường đầu tư, kinh doanh đến những vấn đề lớn về hạ tầng, năng lượng, tổ chức không gian phát triển và các chương trình mục tiêu quốc gia.
Sau 17 ngày làm việc, điều còn lại không chỉ là những con số về số luật, nghị quyết được thông qua hay số lượng ý kiến phát biểu. Với các đại biểu Quốc hội, giá trị lớn hơn của Kỳ họp nằm ở việc pháp luật được điều chỉnh sát hơn với thực tiễn và tạo thêm không gian để các nguồn lực được giải phóng.
Từ phân cấp, phân quyền đến cải cách thủ tục hành chính; từ tháo gỡ các dự án tồn đọng đến tạo hành lang pháp lý cho những lĩnh vực mới; từ hỗ trợ người dân, doanh nghiệp đến quyết định những dự án, chương trình có tầm nhìn dài hạn, các quyết sách của Kỳ họp đều hướng đến một yêu cầu chung: không để những điểm nghẽn về thể chế trở thành lực cản của phát triển.
Kỳ họp kết thúc cũng là lúc một chặng đường mới bắt đầu. Như yêu cầu được đặt ra tại phiên bế mạc, Chính phủ, các bộ, ngành, địa phương cần chủ động chuẩn bị các điều kiện để luật, nghị quyết được thi hành ngay khi có hiệu lực; không để tình trạng chậm ban hành văn bản hướng dẫn, chờ đợi hoặc đùn đẩy trách nhiệm làm giảm hiệu quả của chính sách.
Đó cũng chính là phép thử đối với tinh thần “Linh hoạt - Nhanh chóng - Quyết liệt - Đồng hành” được khẳng định tại Kỳ họp: quyết sách phải nhanh nhưng chắc, thể chế phải thông thoáng nhưng chặt chẽ, phân quyền phải đi cùng trách nhiệm và trên hết, pháp luật phải thực sự đi vào cuộc sống.
