Sau một năm vận hành (từ ngày 1/7/2025 đến nay), mô hình chính quyền địa phương 2 cấp trên địa bàn Thủ đô, với sự vào cuộc quyết liệt, đồng bộ của cả hệ thống chính trị, mô hình mới đã bước đầu phát huy hiệu quả. Bộ máy không chỉ tinh gọn, tiết kiệm ngân sách mà phương thức quản trị địa phương còn có sự chuyển biến mạnh mẽ về chất, chuyển từ tư duy "quản lý hành chính" sang "chính quyền kiến tạo, phục vụ", tạo động lực mạnh mẽ cho sự nghiệp xây dựng và phát triển Thủ đô văn hiến, văn minh, hiện đại.
Chủ trương đúng đắn, tinh gọn bộ máy, hướng về cơ sở
Quán triệt sâu sắc các nghị quyết, kết luận của Trung ương về sắp xếp tổ chức bộ máy, Ban Thường vụ Thành ủy Hà Nội đã tập trung lãnh đạo, chỉ đạo một cách bài bản, khoa học, bám sát thực tiễn Thủ đô. Việc sắp xếp không tuân theo tư duy cơ học đơn thuần nhằm giảm bớt đầu mối, mà gắn liền với việc tổ chức lại không gian phát triển và tái cấu trúc toàn diện mô hình quản trị của thành phố.
Với quyết tâm chính trị cao độ, Hà Nội đã hoàn thành khối lượng công việc chưa từng có tiền lệ: Sắp xếp từ 526 xã, phường, thị trấn xuống còn 126 đơn vị, tương ứng giảm tới 76% số đơn vị hành chính cấp xã; đồng thời kết thúc hoạt động của toàn bộ 30 quận, huyện, thị xã. Đáng chú ý, hệ thống chính trị từ thành phố đến cơ sở tiếp tục hoạt động thông suốt, đồng bộ theo 4 trục: Đảng, Hội đồng nhân dân (HĐND), Ủy ban nhân dân (UBND) và Mặt trận Tổ quốc. Sự lãnh đạo toàn diện, xuyên suốt của cấp ủy và sự phối hợp nhịp nhàng của "4 trục" chính là nhân tố quyết định bảo đảm không có khoảng trống lãnh đạo, không gián đoạn hoạt động phục vụ nhân dân.
Điểm nhấn mang tính đột phá trong tổ chức bộ máy là việc thành phố đã mạnh dạn rà soát, cơ cấu lại đội ngũ cán bộ theo hướng giảm đầu mối trung gian, dồn trọng tâm nguồn lực cho tuyến đầu trực tiếp phục vụ nhân dân. Tính đến tháng 5/2026, trong tổng số 128.795 cán bộ, công chức, viên chức của toàn thành phố, cấp xã có tới 109.800 người, chiếm khoảng 85%. Cơ cấu này giúp hình thành một bộ máy thực sự "gần dân, sát dân", đưa chính quyền về sát với cơ sở.
Xác định phân cấp, phân quyền là khâu then chốt để mô hình chính quyền 2 cấp phát huy hiệu năng, Hà Nội đã quán triệt sâu sắc nguyên tắc "việc gì cấp dưới làm tốt thì giao triệt để", đi đôi với việc phân định rõ thẩm quyền, trách nhiệm và bảo đảm đầy đủ các điều kiện thực hiện.
Trên cơ sở rà soát chức năng, nhiệm vụ, thành phố đã phân định 2.007 nhiệm vụ quản lý nhà nước, trong đó UBND thành phố phân cấp, ủy quyền đối với cấp xã tới 929 nhiệm vụ. Việc phân cấp tập trung mạnh vào các lĩnh vực có khối lượng công việc lớn, tác động trực tiếp đến đời sống dân sinh và quản trị địa bàn như nội vụ, y tế, văn hóa, tài nguyên môi trường.... Cùng với đó, hàng trăm thủ tục hành chính được ủy quyền thực hiện tại cơ sở.
Chủ trương này đã lập tức mang lại những hiệu quả có thể đong đếm bằng những con số thực chất. Việc ủy quyền đã giúp rút ngắn trung bình từ 3 đến 5 ngày giải quyết đối với mỗi thủ tục hành chính, qua đó tiết kiệm khoảng 571.925 giờ công lao động, tương đương hơn 63,48 tỷ đồng chi phí xã hội. Minh chứng sinh động nhất cho sự cải thiện năng lực phục vụ là tỷ lệ hồ sơ quá hạn đã giảm mạnh từ mức 44,63% của năm 2025 xuống chỉ còn 4,2% trong 6 tháng đầu năm 2026. Thành phố đã từng bước hình thành phương thức quản trị mới theo hướng “Thành phố kiến tạo - cơ sở chủ động - người dân được phục vụ tốt hơn”.
Sức sống mới từ cơ sở
Tại xã đảo Minh Châu, một địa phương từng bị bủa vây bởi nghịch lý "năm không - mười không", luồng sinh khí mới từ chính quyền 2 cấp đã giúp địa phương này chuyển mình vươn lên mạnh mẽ. Minh Châu tự hào là xã đầu tiên trên cả nước lập hồ sơ sức khỏe điện tử cho 100% người dân, đưa tuyến xe buýt 20ATC vào hoạt động để phá vỡ thế cô lập. Đặc biệt, Đảng bộ và chính quyền xã đã ghi dấu ấn với mô hình "Chính quyền 2 phục vụ": ban ngày cán bộ làm việc tại trụ sở, buổi tối trực tiếp xuống tận hộ gia đình để hỗ trợ giải quyết thủ tục, tiếp nhận kiến nghị, đưa chính quyền gắn bó mật thiết với nhân dân.
Sự chủ động, dám nghĩ dám làm còn được thể hiện đậm nét tại phường Đông Ngạc. Đội ngũ cán bộ nơi đây đã thay đổi tư duy từ giải quyết công việc theo quy trình sang giải quyết theo nhu cầu thực tế của người dân, tập trung tháo gỡ thành công 5 điểm nghẽn bức xúc về ùn tắc giao thông, trật tự đô thị, úng ngập, ô nhiễm môi trường và an toàn thực phẩm. Trong công tác giải phóng mặt bằng, phường đã bàn giao thành công quỹ đất cho 2 dự án khẩn cấp của thành phố là hồ điều hòa Thụy Phương 2 và kênh tiêu thoát nước Thụy Phương.
Tương tự, tại phường Thanh Liệt, công tác giải phóng mặt bằng cho dự án đường giao thông bao quanh Khu tưởng niệm danh nhân Chu Văn An với diện tích hơn 30.000m² đã vượt tiến độ 10 ngày so với chỉ đạo của Thành ủy, bất chấp đây là khu đất có nguồn gốc phức tạp liên quan tới 55 hộ dân và tổ chức. Năm 2025, tổng thu ngân sách nhà nước của phường đạt gần 80 tỷ đồng, bằng 225% dự toán được giao.
Còn tại phường Tùng Thiện – một đơn vị hành chính mới với quy mô rộng trên 32km² và hơn 42.000 nhân khẩu – sự thành công lại đến từ công tác đổi mới phương thức lãnh đạo gắn với quản trị số. 100% văn bản đi và đến được xử lý trên hệ thống điện tử. Những nỗ lực ấy đã giúp Tùng Thiện vươn lên đứng thứ nhất trong tổng số 126 xã, phường của thành phố về Chỉ số cải cách hành chính năm 2025.
Xuyên suốt quá trình triển khai, Ban Thường vụ Thành ủy Hà Nội luôn quán triệt nguyên tắc xây dựng chính quyền số gắn liền với vận hành mô hình mới, kiên quyết giảm bớt các thao tác thủ công, tăng cường điều hành trên môi trường mạng. Cuộc cách mạng chuyển đổi số đã thực sự thay đổi diện mạo nền hành chính Thủ đô.
Thành phố đã công khai 100% thủ tục hành chính; hoàn thành tái cấu trúc 1.172 thủ tục, chuẩn hóa hơn 2.000 quy trình nội bộ, điện tử. Việc ứng dụng Công dân Thủ đô số iHanoi phát huy hiệu quả sâu rộng với hơn 6,2 triệu tài khoản đăng ký, trở thành kênh tương tác tin cậy để chính quyền tiếp nhận, xử lý trên 107.620 phản ánh, kiến nghị.
Đặc biệt, bước tiến mang tính cách mạng là việc thành phố đã giải quyết hơn 619.000 hồ sơ "không phụ thuộc địa giới hành chính". Người dân, doanh nghiệp giờ đây có thể tiếp cận dịch vụ công ở mọi địa điểm trên địa bàn, giảm thiểu tối đa thời gian và chi phí đi lại. Từ những thay đổi thiết thực đó, kết quả khảo sát qua các kênh theo thời gian thực ghi nhận tỷ lệ người dân hài lòng và rất hài lòng với sự phục vụ của chính quyền đạt tới 98,95%. Thành công của mô hình đã thực sự được đong đếm bằng năng lực giải quyết các vấn đề thực tiễn và sự tín nhiệm của nhân dân.
Bệ phóng vững chắc cho Thủ đô cất cánh
Việc vận hành thông suốt mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, kết hợp với đẩy mạnh cải cách hành chính, đã góp phần tạo lập môi trường đầu tư thông thoáng, tháo gỡ điểm nghẽn, tạo động lực phát triển kinh tế to lớn. Trong bối cảnh phải thực hiện đồng thời nhiều nhiệm vụ mang tầm chiến lược như Luật Thủ đô, Quy hoạch Thủ đô, kinh tế Hà Nội vẫn vươn lên mạnh mẽ. Năm 2025, GRDP của thành phố tăng 8,16%, mức cao nhất trong nhiều năm gần đây, thu ngân sách nhà nước đạt trên 711 nghìn tỷ đồng, thu hút 4,4 tỷ USD vốn FDI. Đà tăng trưởng này tiếp tục được khẳng định vững chắc khi GRDP quý I/2026 tăng 7,87%.
Phát biểu chỉ đạo tại Hội nghị sơ kết một năm vận hành bộ máy của hệ thống chính trị và chính quyền địa phương hai cấp trên địa bàn Hà Nội, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Trưởng ban Tổ chức Trung ương Nguyễn Duy Ngọc đã khẳng định Hà Nội cơ bản ổn định hệ thống chính trị, mô hình chính quyền hai cấp trên toàn địa bàn và yêu cầu thành phố tiếp tục khẳng định vai trò tiên phong trong đổi mới tổ chức bộ máy; cần tiếp tục xây dựng đội ngũ cán bộ có bản lĩnh chính trị, dám nghĩ, dám làm vì lợi ích chung.
Đề cập phương hướng thời gian tới, Ủy viên Bộ Chính trị, Trưởng ban Tổ chức Trung ương Nguyễn Duy Ngọc nhấn mạnh yêu cầu Hà Nội tiếp tục khẳng định vai trò tiên phong trong đổi mới tổ chức bộ máy, xây dựng mô hình hệ thống chính trị và chính quyền địa phương hai cấp.
Theo ông Nguyễn Duy Ngọc, thành phố Hà Nội cần tiếp tục đổi mới tư duy quản trị, phương thức lãnh đạo, phương thức tổ chức thực hiện; chủ động tổng kết thực tiễn, kịp thời phát hiện những vấn đề mới để đề xuất giải pháp phù hợp với vị thế và trách nhiệm của Thủ đô.
Trưởng ban Tổ chức Trung ương cũng đặt vấn đề nghiên cứu các tiêu chí, tiêu chuẩn bảo đảm không gian hoạt động hiệu quả của cấp xã, như quy mô diện tích, dân số, điều kiện kinh tế, văn hóa, xã hội, quốc phòng - an ninh… phù hợp với đặc thù đô thị đặc biệt của Hà Nội. Bên cạnh đó, thành phố cần tiếp tục nghiên cứu mô hình tổ chức cơ sở Đảng đồng hành với mô hình chính quyền địa phương hai cấp; rà soát tổ chức ở cơ sở, tổ dân phố để phù hợp thực tiễn.
Một trong những nội dung được ông Nguyễn Duy Ngọc đặc biệt nhấn mạnh là yêu cầu xây dựng đội ngũ cán bộ đáp ứng yêu cầu phát triển Thủ đô trong thời kỳ mới, với tầm nhìn dài hạn và mục tiêu tăng trưởng hai con số. Theo ông Nguyễn Duy Ngọc, thành phố Hà Nội cần tiếp tục đi đầu trong đổi mới công tác cán bộ; xây dựng đội ngũ cán bộ có bản lĩnh chính trị vững vàng, tư duy đổi mới, năng lực quản trị hiện đại, dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung.
Nhìn lại chặng đường một năm qua, Bí thư Thành ủy Hà Nội Trần Đức Thắng khẳng định: Mô hình hệ thống chính trị và chính quyền địa phương hai cấp là chủ trương đúng đắn, phù hợp với thực tiễn. Thành phố đã từng bước chuyển dần từ quản lý hành chính sang quản trị hiện đại, từ chính quyền quản lý sang chính quyền phục vụ.
Bước sang giai đoạn mới, Đảng bộ, chính quyền và nhân dân Thủ đô xác định kiên định đổi mới phương thức lãnh đạo, tập trung tháo gỡ triệt để các rào cản về thể chế, phát triển đồng bộ chính quyền số. Với quyết tâm chính trị cao, kỷ luật thực thi nghiêm và sự đồng thuận, gắn bó máu thịt của các tầng lớp nhân dân, Hà Nội tự tin hoàn thiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp tinh gọn, hiệu lực, hiệu quả; xứng tầm là trung tâm chính trị - hành chính quốc gia, trung tâm lớn về kinh tế, văn hoá, khoa học, giáo dục, tạo nền tảng vững chắc để xây dựng Thủ đô văn hiến, văn minh, hiện đại.
