Một năm trước, việc sắp xếp đơn vị hành chính và tổ chức lại mô hình chính quyền địa phương 2 cấp được xem là cuộc cải cách lớn chưa từng có đối với Gia Lai. Không ít băn khoăn được đặt ra khi bộ máy hành chính thay đổi, cấp huyện kết thúc hoạt động và nhiều nhiệm vụ được chuyển giao trực tiếp cho cấp xã.
Thế nhưng sau một năm vận hành, những kết quả bước đầu đã cho thấy hướng đi này đang mang lại những chuyển biến tích cực, không chỉ trong quản lý, điều hành mà còn lan tỏa đến đời sống kinh tế - xã hội của từng địa phương.
Từ 373 đơn vị hành chính cấp xã trước đây, Gia Lai hiện còn 135 xã, phường, giảm 238 đơn vị. Bộ máy được sắp xếp theo hướng tinh gọn, giảm tầng nấc trung gian, tăng tính chủ động cho chính quyền cơ sở. Những quyết sách từ tỉnh đến xã được triển khai nhanh hơn, trực tiếp hơn và xuyên suốt hơn.
Nếu cần một minh chứng sinh động cho hiệu quả của mô hình mới, xã biên giới Ia Dom là câu chuyện đáng chú ý. Nằm nơi cực Tây của tỉnh, có hơn 16 km đường biên giới tiếp giáp Campuchia và là nơi đặt Cửa khẩu Quốc tế Lệ Thanh, Ia Dom từng là xã đặc biệt khó khăn với nhiều thách thức về phát triển kinh tế, hạ tầng và đời sống người dân. Với hơn 9.000 nhân khẩu, trong đó đồng bào dân tộc thiểu số chiếm trên 34%, hành trình phát triển của địa phương này chưa bao giờ dễ dàng.
Sau một năm vận hành chính quyền địa phương 2 cấp, những đổi thay đang hiện hữu rõ nét. Ông Trần Ngọc Phận, Bí thư Đảng ủy xã Ia Dom cho biết, bộ máy hành chính được kiện toàn theo hướng tinh gọn, chức năng nhiệm vụ được phân định rõ ràng hơn, trách nhiệm của người đứng đầu được đề cao. Nhờ đó, nhiều công việc trước đây phải qua nhiều khâu trung gian nay được giải quyết nhanh chóng, hiệu quả hơn.
Từ ngày 1/7/2025 đến nay, xã đã tiếp nhận và giải quyết hơn 2.700 hồ sơ hành chính, trong đó phần lớn là hồ sơ trực tuyến. Tỷ lệ giải quyết đúng và trước hạn đạt tới 97%. Nhiều hồ sơ tồn đọng nhiều năm được tháo gỡ dứt điểm, tạo sự hài lòng và niềm tin cho người dân.
Không chỉ thay đổi trong cách phục vụ, những con số về phát triển kinh tế cũng cho thấy sự chuyển mình mạnh mẽ của vùng đất biên giới này. Tỷ lệ hộ nghèo của xã giảm từ 4,68% xuống còn 2,82%, dự kiến cuối năm 2026 chỉ còn khoảng 1,05%. Đặc biệt, nếu như trước đây tổng thu ngân sách mỗi năm của địa phương chưa đạt 1 tỷ đồng thì chỉ trong 6 tháng đầu năm 2026, Ia Dom đã thu được 20 tỷ đồng, vượt xa dự toán được giao.
Đằng sau những con số ấy là sự thay đổi trong tư duy điều hành. Chính quyền địa phương chủ động đồng hành cùng doanh nghiệp, hỗ trợ hộ kinh doanh phát triển, kêu gọi nhà đầu tư tìm kiếm cơ hội tại địa bàn, đồng thời quản lý hiệu quả các nguồn thu từ thương mại, dịch vụ và xây dựng cơ bản.
Quan trọng hơn cả là sự thay đổi trong tác phong của đội ngũ cán bộ cơ sở. “Cán bộ xuống gần dân hơn, hiểu dân hơn và chủ động tháo gỡ khó khăn cho người dân hơn. Những việc thuộc thẩm quyền thì giải quyết ngay, những việc còn vướng mắc nhưng có thể tháo gỡ được thì mạnh dạn xử lý trên tinh thần dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm”, ông Trần Ngọc Phận chia sẻ.
Câu chuyện của Ia Dom cũng là hình ảnh thu nhỏ cho những chuyển động đang diễn ra trên phạm vi toàn tỉnh. Để bảo đảm mô hình mới vận hành thông suốt, Ban Thường vụ Tỉnh ủy Gia Lai đã ban hành nhiều văn bản cụ thể hóa chủ trương của Trung ương, thường xuyên tổ chức các hội nghị trực tiếp và trực tuyến với 135 xã, phường nhằm kịp thời nắm bắt thực tiễn và tháo gỡ khó khăn phát sinh.
Song song với đó, công tác cán bộ được đặc biệt chú trọng. Tỉnh đã thành lập 11 tổ công tác chuyên ngành với 113 cán bộ, công chức, viên chức hỗ trợ cơ sở; điều động thêm 12 cán bộ tăng cường cho các địa phương. Mỗi xã được hỗ trợ từ 1 đến 3 tỷ đồng để đầu tư cơ sở vật chất, hạ tầng công nghệ thông tin và cải tạo trụ sở làm việc.
Theo ông Mai Việt Trung, Trưởng Ban Tổ chức Tỉnh ủy Gia Lai, sau một năm triển khai, mô hình chính quyền địa phương 2 cấp đã tạo ra nhiều chuyển biến tích cực trong tổ chức bộ máy, quản trị điều hành và chất lượng phục vụ người dân, doanh nghiệp.
Những đổi mới về thể chế và quản trị đang từng bước chuyển hóa thành động lực tăng trưởng kinh tế. Trong quý I/2026, GRDP của Gia Lai tăng 8,51%, đứng thứ 16 cả nước và dẫn đầu khu vực Duyên hải Nam Trung Bộ - Tây Nguyên. Đó không chỉ là những con số tăng trưởng, mà còn là minh chứng cho hiệu quả của một bộ máy đang vận hành theo hướng tinh gọn hơn, chủ động hơn và gần dân hơn.
Bí thư Tỉnh ủy Gia Lai Thái Đại Ngọc khẳng định, tinh gọn bộ máy không phải là mục tiêu cuối cùng. Điều quan trọng nhất là nâng cao chất lượng phục vụ Nhân dân và hiệu quả quản trị địa phương. Hiệu quả của mô hình mới phải được đo bằng sự hài lòng của người dân, doanh nghiệp và những kết quả thực chất trong đời sống xã hội.
Một năm là quãng thời gian chưa dài đối với một cuộc cải cách lớn. Nhưng những kết quả bước đầu đã cho thấy hướng đi đúng của Gia Lai trong hành trình xây dựng nền hành chính hiện đại, hiệu lực và hiệu quả.
Từ những xã vùng sâu, vùng xa, vùng biên giới như Ia Dom đến các trung tâm đô thị, tinh thần đổi mới đang lan tỏa mạnh mẽ. Đó cũng là nền tảng để Gia Lai tiếp tục bứt phá trong giai đoạn phát triển mới, hướng tới mục tiêu tăng trưởng nhanh, bền vững và phục vụ người dân ngày càng tốt hơn.
