Tại Diễn đàn Công nhân lao động vì Môi trường 2026 diễn ra vào chiều 18/11, bà Trần Thị Minh Hiền, Phó phòng Kỹ thuật Công nghệ, Công ty TNHH MTV Môi trường đô thị Hà Nội (URENCO) cho biết, tại Hà Nội, hoạt động thu gom đầu nguồn hiện còn tồn tại nhiều hạn chế như ngõ nhỏ khiến xe lớn khó tiếp cận, phụ thuộc vào lao động thủ công, điểm cẩu rác còn hở và thiếu dữ liệu.
Trong đó, 3 bất cập nổi bật nhất là ngõ nhỏ, xe lớn khó tiếp cận và điểm sang tải còn hở. Vì vậy, thu gom đầu nguồn là vấn đề cần được quan tâm hàng đầu.
Để giải quyết những điểm nghẽn này, URENCO đã đưa vào sử dụng xe điện 3 bánh, ưu tiên hoạt động tại các ngõ xóm nhỏ, ngách hẹp và khu dân cư đông đúc. Loại xe này giúp tiếp cận gần hơn với các chủ nguồn thải trong ngõ xóm.
URENCO đã xây dựng lộ trình triển khai theo 3 giai đoạn. Trong đó, giai đoạn 1, thực hiện từ khi có quyết định đến ngày 31/12/2026, tập trung tại các khu vực trung tâm gồm phường Hoàn Kiếm, phường Cửa Nam và khu vực Quán Thánh cũ thuộc phường Ba Đình.
“Đây là giai đoạn kiểm chứng mô hình ở quy mô phù hợp, tập trung đánh giá khả năng tiếp cận ngõ nhỏ, hiệu quả thay thế một phần xe đẩy tay, khả năng kết nối với phương tiện tuyến sau, mức độ an toàn và xây dựng bộ dữ liệu vận hành ban đầu”, bà nói.
Giai đoạn 2, từ ngày 1/1/2027 đến ngày 31/12/2027, trên cơ sở kết quả giai đoạn đầu, URENCO nghiên cứu mở rộng mô hình tại các phường trung tâm thuộc khu vực Vành đai I.
Trọng tâm của giai đoạn này không chỉ là tăng số lượng phương tiện mà còn hoàn thiện mô hình tổ chức vận hành, bố trí tuyến thu gom, điểm giao nhận, hạ tầng sạc, cơ chế điều phối và hệ thống giám sát dữ liệu phù hợp với quy mô lớn hơn.
Giai đoạn 3, từ ngày 1/1/2028 đến ngày 31/12/2028, nghiên cứu mở rộng mô hình ra khu vực Vành đai II và các địa bàn phù hợp; đồng thời từng bước chuẩn hóa hệ sinh thái phương tiện điện vệ sinh môi trường, bao gồm phương tiện, hạ tầng sạc, quản lý pin, điểm chuyển tải, dữ liệu, quy trình vận hành và các yêu cầu về an toàn.
“Kết quả của giai đoạn này sẽ là cơ sở quan trọng để kiến nghị hoàn thiện cơ chế quản lý và xem xét khả năng nhân rộng trên toàn thành phố”, bà Hiền nói.
Trong giai đoạn 1, tại phường Hoàn Kiếm, mô hình hiện được triển khai ở 21/28 tổ dân phố, với 51 xe được đưa vào sử dụng, thu gom khoảng 52 tấn rác/ngày.
Về hiệu quả môi trường, việc đưa xe điện 3 bánh vào sử dụng giúp thu gom 100% khối lượng rác trong ca sản xuất, bảo đảm như phương pháp cũ. Các điểm cẩu rác tập trung được xóa bỏ hoàn toàn; số lượng thùng composite giảm từ 79 thùng xuống còn 9 thùng để phục vụ xử lý sự cố, giảm 70 thùng.
Về hiệu quả xã hội, sức lao động của công nhân được giảm đáng kể; hoạt động thu gom góp phần giảm phát thải, cải thiện chất lượng không khí. Tính cơ động của phương tiện cũng giúp rút ngắn thời gian di chuyển giữa các điểm thu gom.
Bên cạnh xe điện 3 bánh, URENCO cũng đưa xe điện 4 bánh vào sử dụng. Thời gian tới, đơn vị sẽ xây dựng lộ trình chuyển đổi từ xe sử dụng nhiên liệu diesel sang xe điện. Cùng với việc đưa các phương tiện này vào hoạt động, những yêu cầu về hạ tầng trạm sạc, quản lý và thu hồi pin, phòng cháy, chữa cháy cũng cần được bảo đảm.
Ngày 18/11, tại Hà Nội, Báo Lao động tổ chức Diễn đàn Công nhân lao động vì Môi trường 2026 với chủ đề “Xanh hóa chuyển đổi số, số hóa chuyển đổi xanh - Người lao động trong cuộc chuyển đổi kép”.
Diễn đàn có sự tham gia của các nhà quản lý, nhà khoa học, doanh nghiệp, tổ chức công đoàn và người lao động nhằm cùng nhận diện những thách thức môi trường trong quá trình chuyển đổi số, đặc biệt là vấn đề rác thải điện tử; đồng thời trao đổi, đề xuất giải pháp, các sáng kiến hỗ trợ công tác thu gom, phân loại, tái sử dụng và tái chế chất thải hiệu quả, an toàn.