Lợi thế từ làng nghề truyền thống
Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội, với 3.531 sản phẩm OCOP đã được đánh giá, phân hạng, Hà Nội tiếp tục khẳng định vị trí dẫn đầu cả nước trong triển khai Chương trình mỗi xã một sản phẩm (OCOP).
Trong tổng số hơn 3.500 sản phẩm OCOP đã được đánh giá, phân hạng nói trên, có 18 sản phẩm đạt 5 sao, 22 sản phẩm tiềm năng 5 sao, 1.584 sản phẩm đạt 4 sao và 1.907 sản phẩm đạt 3 sao. Các sản phẩm ngày càng đa dạng về chủng loại, mẫu mã, gắn với lợi thế sản xuất của từng địa phương. Trong đó, một bộ phận lớn sản phẩm xuất phát từ các làng nghề truyền thống - thế mạnh đặc biệt của Thủ đô.
Hiện nay, Hà Nội hiện có hơn 1.350 làng có nghề, trong đó hơn 300 làng nghề truyền thống. Hệ thống làng nghề không chỉ đóng vai trò quan trọng trong phát triển kinh tế nông thôn, tạo việc làm, nâng cao thu nhập mà còn góp phần bảo tồn bản sắc văn hóa. Mỗi sản phẩm làng nghề là sự kết tinh của truyền thống, sáng tạo và tình yêu lao động được trao truyền qua nhiều thế hệ.
Trong bối cảnh đó, gắn phát triển làng nghề với xây dựng thương hiệu sản phẩm OCOP đang mở ra hướng đi mới, vừa nâng cao giá trị kinh tế, vừa góp phần quảng bá những giá trị văn hóa đặc trưng của Hà Nội.
Thực tế, thương hiệu đang ngày càng trở thành yếu tố quan trọng đối với sức cạnh tranh của sản phẩm. Khi được chuẩn hóa, đánh giá và phân hạng OCOP, sản phẩm không chỉ có thêm một dấu hiệu nhận diện về chất lượng mà còn có cơ hội tiếp cận rộng hơn với các kênh phân phối, xúc tiến thương mại và thị trường.
“Gắn sao” chưa phải điểm kết thúc
Tuy nhiên, sự phát triển của chương trình OCOP đang đặt ra yêu cầu mới: danh hiệu phải đi cùng chất lượng thực tế và khả năng cạnh tranh trên thị trường.
Nghệ nhân Trần Đức Tân, người sáng lập hợp tác xã Sản xuất kinh doanh gốm sứ Tân Thịnh cho biết, bộ sản phẩm gốm men suối ngọc của cơ sở đã được công nhận OCOP 5 sao cách đây 3 năm, sau đó tiếp tục tham gia đánh giá lại.
Theo ông, việc một sản phẩm đã đạt 5 sao nhưng vẫn phải tiếp tục hoàn thiện cho thấy danh hiệu không phải điểm kết thúc. Ngược lại, đó là áp lực để chủ thể sản xuất duy trì chất lượng, đổi mới và tìm kiếm thị trường mới.
“Mục tiêu cuối cùng của OCOP không nên dừng ở việc có thêm những sản phẩm được công nhận. Quan trọng hơn là hình thành những thương hiệu đủ mạnh, có khả năng đứng vững trên thị trường và tạo sinh kế tốt hơn cho người dân”, nghệ nhân Trần Đức Tân nói.
Quan điểm này cũng cho thấy sự thay đổi trong cách tiếp cận của TP Hà Nội. Sau nhiều năm triển khai, chương trình OCOP không còn chỉ là câu chuyện lựa chọn, đánh giá và phân hạng sản phẩm. Chứng nhận OCOP, nhất là đối với những sản phẩm đạt 4-5 sao, rõ ràng là một dấu hiệu nhận diện quan trọng, tuy nhiên, trong thị trường ngày càng có sự đào thải khốc liệt, chứng nhận không thể thay thế năng lực cạnh tranh thực sự của sản phẩm.
Người tiêu dùng ngày càng quan tâm sản phẩm được sản xuất như thế nào, nguyên liệu từ đâu, chất lượng có ổn định không, nguồn gốc có thể truy xuất hay không và sản phẩm có câu chuyện riêng gì. Trong khi đó, các hệ thống phân phối hiện đại cũng yêu cầu cao hơn về tiêu chuẩn, bao bì, sản lượng, khả năng cung ứng ổn định và tính chuyên nghiệp của nhà sản xuất.
Vì vậy, “gắn sao” chỉ nên được xem là điểm khởi đầu. Giá trị của OCOP cần được thể hiện thông qua khả năng bán hàng, giữ chân người tiêu dùng và mở rộng thị trường.
Chuyển từ số lượng sang chất lượng
Theo ông Ngọ Văn Ngôn, Phó Chánh Văn phòng chuyên trách Văn phòng Điều phối Chương trình xây dựng nông thôn mới Hà Nội, chương trình OCOP của thành phố đang chuyển mạnh từ mục tiêu tăng số lượng sang chú trọng chất lượng, xây dựng thương hiệu và gia tăng giá trị, hình thành những sản phẩm có thương hiệu, đủ khả năng tham gia sâu vào hệ thống phân phối hiện đại.
Đây là hướng chuyển cần thiết khi Hà Nội đã có một số lượng lớn sản phẩm được đánh giá, phân hạng. Trong giai đoạn tiếp theo, trọng tâm không chỉ là có thêm sản phẩm đạt sao mà phải giúp những sản phẩm đã được công nhận phát triển bền vững hơn.
Ông Ngôn cho biết, hiện nay, thành phố Hà Nội tiếp tục phối hợp với các địa phương hỗ trợ chủ thể hoàn thiện tiêu chuẩn, quy trình sản xuất, bao bì, nhãn mác và truy xuất nguồn gốc. Đồng thời, tăng cường ứng dụng khoa học, công nghệ và chuyển đổi số trong sản xuất, quản lý chất lượng và quảng bá sản phẩm.
Cùng với đó là đẩy mạnh kết nối sản phẩm OCOP với hệ thống phân phối, siêu thị, sàn thương mại điện tử, du lịch và các chương trình xúc tiến thương mại; hỗ trợ chủ thể nâng cao năng lực quản trị, xây dựng thương hiệu và phát triển thị trường. Đối với 22 sản phẩm tiềm năng 5 sao, thành phố tập trung hướng dẫn hoàn thiện hồ sơ, tiêu chuẩn chất lượng và các yêu cầu về thị trường để nâng hạng.
Như vậy, sản phẩm OCOP của Hà Nội đang được đặt trong một chuỗi giá trị rộng hơn, từ sản xuất, chuẩn hóa chất lượng, xây dựng thương hiệu đến phân phối và tiếp cận người tiêu dùng.
* Trang thông tin có sự phối hợp của Văn phòng Điều phối Chương trình xây dựng nông thôn mới thành phố Hà Nội
