Phát biểu tại buổi lễ, Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hà Nội Phạm Tuấn Long cho biết Hà Nội và Bắc Kinh đều là những thành phố có bề dày lịch sử, văn hóa lâu đời, sở hữu nhiều di sản có giá trị.
Trong đó, Văn Miếu - Quốc Tử Giám Hà Nội và Khổng Miếu - Quốc Tử Giám Bắc Kinh có nhiều điểm tương đồng về lịch sử, văn hóa và truyền thống giáo dục, cùng đề cao tri thức, đạo học và vai trò của nhân tài.
Theo ông Phạm Tuấn Long, những điểm tương đồng này tạo nền tảng thuận lợi để cơ quan quản lý, các thiết chế văn hóa, di sản và đội ngũ chuyên gia hai thành phố tăng cường trao đổi kinh nghiệm, chia sẻ tri thức, thúc đẩy hợp tác chuyên môn, qua đó bảo tồn và phát huy giá trị di sản trong đời sống đương đại.
Đặc biệt, năm 2026, Hà Nội tổ chức nhiều hoạt động kỷ niệm 950 năm thành lập Quốc Tử Giám - trường Quốc học đầu tiên của Việt Nam (1076-2026). Vì vậy, việc ký Bản ghi nhớ hợp tác tại Văn Miếu - Quốc Tử Giám có ý nghĩa thiết thực, mở ra cơ hội hợp tác trong nghiên cứu, bảo tồn, trưng bày, giáo dục và phát huy giá trị di sản.
Bản ghi nhớ được ký kết trên nguyên tắc bình đẳng, tôn trọng lẫn nhau, cùng có lợi, phù hợp với chức năng, nhiệm vụ và thẩm quyền của mỗi bên. Đây cũng là cơ sở để Trung tâm Hoạt động Văn hóa Khoa học Văn Miếu - Quốc Tử Giám Hà Nội và Bảo tàng Khổng Miếu - Quốc Tử Giám Bắc Kinh triển khai các hoạt động hợp tác cụ thể.
Về phía Bắc Kinh, Cục trưởng Cục Văn vật thành phố Bắc Kinh Trương Lập Tân cho biết Bắc Kinh hiện sở hữu 8 di sản văn hóa thế giới và 251 bảo tàng đã đăng ký, trong đó có 28 bảo tàng đạt chuẩn quốc gia hạng nhất. Thành phố đang thúc đẩy xây dựng “Thành phố Bảo tàng”, đồng thời tăng cường hợp tác quốc tế trong lĩnh vực bảo tồn và phát huy giá trị di sản.
Ông Trương Lập Tân đề xuất thúc đẩy thiết lập quan hệ “bảo tàng kết nghĩa” giữa Bảo tàng Khổng Miếu - Quốc Tử Giám Bắc Kinh và Trung tâm Hoạt động Văn hóa Khoa học Văn Miếu - Quốc Tử Giám Hà Nội. Hai bên có thể tổ chức các đoàn tham quan, học tập, trao đổi chuyên gia về bảo tồn di sản, phục dựng nghi lễ và nghiên cứu văn hóa Nho giáo.
Một nội dung được phía Bắc Kinh đề xuất là phối hợp tổ chức triển lãm về văn hóa nghi lễ và âm nhạc tại các Văn Miếu của Việt Nam và Trung Quốc, luân phiên tại Hà Nội và Bắc Kinh. Hai bên cũng có thể nghiên cứu tổ chức các chương trình biểu diễn chung, kết hợp Thiều nhạc của Trung Quốc và Nhã nhạc của Việt Nam, qua đó giới thiệu những nét tương đồng và khác biệt trong văn hóa nghi lễ của hai nước.
Bên cạnh đó, hai thành phố dự kiến tăng cường giao lưu dành cho giới trẻ thông qua các chương trình tham quan, học tập tại Văn Miếu - Quốc Tử Giám hai bên; phối hợp xây dựng tài liệu về văn hóa Nho giáo Trung - Việt; tổ chức các khóa đào tạo ngắn hạn về quản lý bảo tàng, bảo tồn di sản và ứng dụng công nghệ số.
Hai bên cũng hướng tới kết hợp văn hóa với du lịch, nghiên cứu xây dựng các hành trình du lịch theo chủ đề, qua đó phát huy giá trị di sản và tăng cường giao lưu nhân dân.
Việc ký Bản ghi nhớ được kỳ vọng tạo nền tảng để Hà Nội và Bắc Kinh triển khai các chương trình hợp tác thiết thực, góp phần bảo tồn những giá trị di sản chung, đồng thời thúc đẩy giao lưu văn hóa và tăng cường quan hệ hữu nghị giữa hai thành phố, hai nước.
