Ngày 13/10, tại thành phố Đà Nẵng, 5 tiểu ban chuyên môn của Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Đổi mới sáng tạo (COSTI) đã tiến hành phiên họp lần thứ nhất theo cơ cấu tổ chức mới. Thu hút khoảng 250 đại biểu gồm đại diện các nước thành viên, Ban Thư ký ASEAN cùng nhiều đối tác quốc tế.
Sự kiện này đã chính thức mở màn cho chuỗi hoạt động trọng điểm trong khuôn khổ Hội nghị COSTI lần thứ 90 (COSTI-90) do Bộ Khoa học và Công nghệ Việt Nam chủ trì.
Dưới góc độ quản lý nhà nước và điều phối vĩ mô, điểm nhấn cốt lõi của kỳ họp lần này chính là quyết sách tinh gọn bộ máy. Theo cơ cấu mới, 9 tiểu ban chuyên môn trước đây đã được sắp xếp lại thành 5 tiểu ban trọng điểm, bao gồm: Hệ sinh thái Khoa học, Công nghệ và Đổi mới sáng tạo (SC-STIE); Công nghệ chuyên sâu và mới nổi (SC-DET); Công nghệ sinh học và Khoa học thực phẩm (SC-BFS); Công nghệ vật liệu và năng lượng (SC-MET); và Khoa học Trái đất, Đại dương và Vũ trụ (SC-EOSS).
Việc tái cấu trúc bộ máy điều phối này nhằm giải quyết bài toán cốt lõi: nâng cao hiệu quả thực thi và chấm dứt tình trạng hoạt động dàn trải. Theo cơ chế vận hành mới, mỗi tiểu ban được yêu cầu phải gắn chặt hoạt động chuyên môn với Kế hoạch hành động ASEAN về Khoa học, Công nghệ và Đổi mới sáng tạo giai đoạn 2026-2035 (APASTI 2026-2035).
Thay vì những định hướng chung chung, các tiểu ban giờ đây phải xác định rõ lĩnh vực ưu tiên, xây dựng kế hoạch hằng năm với các mục tiêu và chỉ số đánh giá (KPI) cụ thể. Đồng thời, các tiểu ban sẽ trực tiếp chỉ đạo các trung tâm, mạng lưới trực thuộc và thực hiện chế độ báo cáo định kỳ, minh bạch lên COSTI.
Tại các phiên họp chuyên sâu, Ban Thư ký ASEAN đã cập nhật bức tranh toàn cảnh về kết quả các hội nghị cấp cao liên quan, đặc biệt nhấn mạnh đến tình hình phân bổ Quỹ Khoa học, Công nghệ và Đổi mới sáng tạo ASEAN (ASTIF) và thống nhất Điều khoản tham chiếu cho việc thành lập các cơ quan trực thuộc.
Nội dung nghị sự lập tức đi vào thực chất khi các đại biểu tiến hành rà soát tiến độ những dự án đang triển khai, đánh giá các sáng kiến đã hoàn thành và xem xét các đề xuất hợp tác mới.
Không gian thảo luận tại Đà Nẵng đã bao quát hàng loạt lĩnh vực mang tính sống còn đối với năng lực cạnh tranh và an ninh của khu vực. Các chuyên gia tập trung mổ xẻ những bài toán từ phát triển nhân lực, nâng cấp hạ tầng nghiên cứu, cho đến việc làm chủ các công nghệ lõi như trí tuệ nhân tạo (AI), công nghệ lượng tử và vi mạch bán dẫn.
Cùng với đó, các vấn đề cấp thiết về an ninh lương thực, năng lượng sạch, vật liệu mới, công nghệ sinh học và ứng phó biến đổi khí hậu thông qua công nghệ khí tượng, đại dương, vũ trụ cũng được đặt lên bàn nghị sự.
Để hiện thực hóa những tham vọng công nghệ này, ASEAN đang cho thấy chiến lược mở rộng không gian hợp tác quốc tế một cách mạnh mẽ. Thông tin tại hội nghị cho thấy sự can dự ngày càng sâu rộng của các đối tác chiến lược toàn cầu như Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc, Ấn Độ, EU, Vương quốc Anh, Hoa Kỳ và Tổ chức Khí tượng Thế giới.
Trong bối cảnh ASEAN bắt đầu vận hành guồng máy mới, Việt Nam tiếp tục khẳng định vai trò chủ động khi đảm nhiệm cương vị Chủ tịch Tiểu ban Khoa học Trái đất, Đại dương và Vũ trụ (SC-EOSS). Xuyên suốt các phiên họp, Đoàn Việt Nam đã chia sẻ nhiều kinh nghiệm thực tiễn từ các mạng lưới và chương trình do nước ta điều phối hoặc đồng chủ trì, qua đó đóng góp trực tiếp vào định hướng hợp tác chung của toàn khối.
Kết thúc ngày làm việc đầu tiên, các tiểu ban đã thống nhất thông qua hệ thống báo cáo chuyên môn, làm cơ sở dữ liệu để Chủ tịch các tiểu ban đệ trình lên Hội nghị COSTI-90.
Những quyết sách và phương pháp điều phối mới được xác lập từ phiên họp này chính là nền tảng để COSTI tiếp tục định hình các ưu tiên, phát huy tối đa thế mạnh của từng quốc gia thành viên, đưa Khoa học, Công nghệ và Đổi mới sáng tạo thực sự trở thành động lực tăng trưởng bền vững cho khu vực trong thập niên tới.
Tiếp nối thành công của ngày làm việc đầu tiên, sáng ngày 14/10/2026, Cuộc họp lần thứ 21 Hội đồng Tư vấn cho COSTI (BAC-21) sẽ chính thức diễn ra. Đặc biệt, Phiên toàn thể Hội nghị COSTI-90 sẽ khai mạc vào chiều ngày 14/10 và kéo dài đến hết ngày 15/10/2026, với sự tham dự và phát biểu định hướng quan trọng của Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân.
