Phát biểu khai mạc Hội nghị, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh, Đại hội XIV đã xác định đường lối, mục tiêu và những định hướng chiến lược lớn; Hội nghị Trung ương lần thứ hai đặt nền tảng tổ chức và quy tắc vận hành cho nhiệm kỳ. Hội nghị Trung ương lần thứ ba phải chuyển những định hướng đó thành quyết sách tháo gỡ điểm nghẽn, khơi thông nguồn lực và tạo năng lực phát triển mới.
13 nội dung thảo luận tại Hội nghị thuộc nhiều lĩnh vực nhưng cùng hướng tới mục tiêu cao hơn: Tạo lập năng lực lãnh đạo, cầm quyền, quản trị, hành động, phát triển và bảo vệ đất nước trong giai đoạn mới.
Vì vậy, các quyết sách được Trung ương thông qua phải tạo ra 4 bước chuyển chiến lược: nâng cao năng lực lãnh đạo, cầm quyền và chất lượng vận hành của Đảng và bộ máy Nhà nước; quản trị thống nhất không gian phát triển, phát huy hiệu quả nguồn lực quốc gia; xác lập mô hình phát triển dựa vào năng suất, tri thức, công nghệ và con người; chủ động phòng ngừa, nâng cao sức chống chịu, khả năng thích ứng và bảo vệ vững chắc đất nước. Đồng thời tập trung trả lời câu hỏi: Mỗi quyết sách tháo gỡ điểm nghẽn nào, tạo ra năng lực mới nào và cần điều kiện gì để thực hiện, thực thi hiệu quả?
Trên tinh thần đó, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước gợi ý 4 trọng tâm thảo luận: Bước chuyển từ sắp xếp tổ chức sang nâng cao năng lực lãnh đạo, cầm quyền và chất lượng vận hành của Đảng và hệ thống chính trị. Sắp xếp tổ chức bộ máy đã tạo ra cấu trúc tinh gọn hơn. Nhưng tinh gọn mới là điều kiện; mục tiêu là Đảng lãnh đạo hiệu quả hơn, Nhà nước quản trị tốt hơn, bộ máy vận hành nhanh hơn, nhân dân được phục vụ tốt hơn, mức sống thực của nhân dân được nâng cao hơn. Bước chuyển này phải bảo đảm kỷ luật nghiêm minh, tổ chức rõ ràng, quyền lực được kiểm soát, trách nhiệm được thực thi; lấy chất lượng quyết sách, hiệu quả thực hiện và niềm tin của nhân dân làm thước đo.
Việc sửa đổi, bổ sung Quy định về những điều đảng viên không được làm phải làm rõ tên gọi, chức năng, nhiệm vụ, thẩm quyền, trách nhiệm và quan hệ công tác của các loại hình tổ chức đảng, khắc phục chồng chéo, khoảng trống trách nhiệm, tình trạng “cơ sở trong cơ sở”, bảo đảm hoạt động thống nhất, thông suốt.
Báo cáo sơ kết 1 năm vận hành mô hình tổ chức tổng thể của hệ thống chính trị và mô hình chính quyền địa phương 2 cấp và Báo cáo về công tác xây dựng Đảng, hệ thống chính trị 6 tháng đầu năm và phương hướng, nhiệm vụ 6 tháng cuối năm 2026 phải giúp Trung ương đánh giá đúng chất lượng vận hành của hệ thống chính trị sau sắp xếp.
Các Đề án thành lập thành phố Quảng Ninh, thành phố Bắc Ninh trực thuộc Trung ương phải được xem xét trong yêu cầu hình thành các cực tăng trưởng mới, nâng cao năng lực quản trị đô thị và tăng cường liên kết vùng; cần đánh giá kỹ điều kiện hạ tầng, nguồn lực, chi phí vận hành và tác động đối với nhân dân, bảo đảm mỗi đề án tạo ra giá trị phát triển mới cho địa phương, vùng và cả nước.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước gợi mở, bước chuyển từ quản lý phân tán sang quản trị thống nhất không gian phát triển và nguồn lực quốc gia. Nội dung sơ kết thực hiện Nghị quyết số 18, ngày 16/6/2022 của Trung ương khóa XIII; xác định quan điểm sửa đổi Luật Đất đai và các luật có liên quan, cùng nội dung tổng kết thực hiện Nghị quyết số 36, ngày 22/10/2018 của Trung ương khóa XII và ban hành Nghị quyết của Trung ương về xây dựng và phát triển Việt Nam trở thành quốc gia biển mạnh phải được xem xét trong tư duy quản trị thống nhất lãnh thổ.
Trung ương cần làm rõ yêu cầu chuyển quản lý đất đai từ từng thửa đất sang quản trị không gian; từ nặng về thủ tục sang khơi thông, tạo lập nguồn lực; từ bồi thường tài sản sang tái thiết cuộc sống, bảo đảm chỗ ở, sinh kế và điều kiện sống bằng hoặc tốt hơn. Biển là không gian sinh tồn, phát triển và bảo vệ chủ quyền; phải được quản trị tổng hợp, kết nối với đất liền, cảng biển, logistics và các hành lang kinh tế và hợp tác quốc tế.
Khơi thông nguồn lực phải đi đôi với bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp; phân cấp phải gắn với kiểm soát đầu cơ, lãng phí, lợi ích nhóm; dữ liệu phải thống nhất, liên thông.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước chỉ rõ, bước chuyển từ tăng trưởng dựa nhiều vào mở rộng đầu vào sang phát triển dựa vào năng suất, tri thức, công nghệ và con người. Báo cáo tình hình kinh tế -xã hội 6 tháng đầu năm, nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm 6 tháng cuối năm 2026 và Đề án đổi mới mô hình phát triển Việt Nam phải đặt trong cùng một mạch. Báo cáo trả lời việc phải làm ngay trong 6 tháng cuối năm; đề án cần phải trả lời được câu hỏi: Đất nước tạo ra của cải, sức cạnh tranh bằng cách nào trong dài hạn? Kịch bản phải lượng hóa đến từng ngành, địa phương, phải tính đến các yếu tố thuận và không thuận, gắn với trách nhiệm người đứng đầu; khâu cốt tử là tổ chức thực hiện.
Đề án xây dựng xã hội kỷ cương, an toàn, văn minh, hài hòa, phát triển là nền tảng và mục tiêu của mô hình phát triển. Phải lấy con người làm trung tâm, văn hóa làm nền tảng, pháp luật và kỷ cương làm trụ cột; kết hợp pháp trị với đức trị, quyền với trách nhiệm. Thước đo cuối cùng là chất lượng sống, cơ hội phát triển, hạnh phúc của nhân dân.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhấn mạnh, bước chuyển từ xử lý từng nguy cơ sang chủ động phòng ngừa, nâng cao sức chống chịu và bảo vệ vững chắc đất nước. Bước chuyển này đòi hỏi chuyển từ phản ứng sang dự báo, từ xử lý sự vụ sang chủ động phòng ngừa; bảo đảm an ninh, an toàn và khả năng vận hành liên tục của hệ thống chính trị, kinh tế, xã hội, công nghệ và hạ tầng thiết yếu. An ninh là điều kiện của phát triển; phát triển bền vững, bao trùm, có sức chống chịu là nền tảng của an ninh.
Chiến lược an ninh quốc gia và nội dung tổng kết thực hiện Nghị quyết số 24, ngày 03/6/2013 của Trung ương khóa XI, ban hành Kết luận của Trung ương về bảo vệ môi trường, chủ động ứng phó với biến đổi khí hậu trong thời kỳ mới phải được đặt trong tư duy thống nhất giữa bảo vệ và phát triển đất nước; chuyển mạnh từ ứng phó, khắc phục hậu quả sang chủ động nhận diện, dự báo và phòng ngừa từ sớm, từ xa; nâng cao sức chống chịu quốc gia trước các nguy cơ truyền thống, phi truyền thống và tác động dây chuyền.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước cho rằng, bốn bước chuyển chiến lược nêu trên tạo thành một chỉnh thể: tổ chức và con người tạo năng lực hành động; không gian và thể chế khơi thông nguồn lực; mô hình phát triển chuyển nguồn lực thành năng suất, của cải và chất lượng sống; năng lực phòng ngừa và bảo vệ giữ cho quá trình đó an toàn, liên tục, bền vững. Bất kỳ bước nào chậm cũng sẽ hạn chế các bước còn lại. Kết quả của Hội nghị phải được thể hiện ở sự thống nhất cao về nhận thức, sự đúng đắn của quyết sách và chuyển biến thực tế sau Hội nghị.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đề nghị, các đồng chí Ủy viên Trung ương tập trung thảo luận sâu tại tổ, thể hiện rõ quan điểm tại hội trường, góp ý trực tiếp vào Dự thảo Nghị quyết, Chương trình, kế hoạch hành động; phát biểu cần ngắn gọn, đi thẳng vào vấn đề, rõ chính kiến, rõ lập luận, rõ kiến nghị, rõ phương án lựa chọn; góp phần trực tiếp hoàn thiện quyết sách của Trung ương. Mọi lựa chọn phải đặt lợi ích quốc gia - dân tộc, quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của nhân dân; hiệu quả lâu dài của đất nước lên trên hết.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước yêu cầu, sau hội nghị này, mỗi nghị quyết, kết luận phải được cụ thể hóa ngay thành chương trình, kế hoạch hành động, bảo đảm rõ mục tiêu, rõ nhiệm vụ, rõ thẩm quyền, rõ nguồn lực, rõ trách nhiệm, rõ thời hạn, rõ sản phẩm, rõ kết quả; kiên quyết khắc phục tình trạng chủ trương đúng nhưng thể chế hóa chậm, tổ chức thực hiện không nghiêm, hiệu quả chưa cao.
Theo chương trình, Hội nghị làm việc đến ngày 24/7/2026.
