Thực hiện Nghị quyết số 19-NQ/TW của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIII về nông nghiệp, nông dân, nông thôn đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045, hàng loạt chủ trương, chính sách mang tính đột phá đang được triển khai đồng bộ từ trung ương đến địa phương.
Nghị quyết đã xác định rõ mục tiêu chiến lược là phát triển nông nghiệp theo hướng sinh thái, hiện đại, nâng cao giá trị gia tăng và năng lực cạnh tranh. Trong hành trình đó, việc ứng dụng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số được định vị là một trong những giải pháp trọng tâm.
Đây là tiền đề quan trọng nhằm tạo ra sự chuyển biến mạnh mẽ trong phương thức sản xuất nông nghiệp và phát triển kinh tế nông thôn, đưa người nông dân bước vào giai đoạn sản xuất mới mang tư duy kinh tế thay vì chỉ thuần túy làm nông.
Những năm gần đây, bức tranh nông thôn Việt Nam đã có sự đổi thay rõ rệt khi hàm lượng khoa học công nghệ được ứng dụng ngày càng sâu rộng vào thực tiễn. Không còn phụ thuộc hoàn toàn vào thời tiết hay kinh nghiệm truyền thống cha truyền con nối, người nông dân và các doanh nghiệp nông nghiệp nay đã làm chủ những công cụ đắc lực.
Từ các trung tâm nghiên cứu, công nghệ sinh học đã giúp chọn tạo ra những giống cây trồng, vật nuôi có năng suất vượt trội, khả năng chống chịu sâu bệnh và thích ứng tốt với những điều kiện biến đổi khí hậu cực đoan.
Cùng với đó, tư duy sản xuất cũng được nâng tầm nhờ sự xuất hiện của hệ thống tự động hóa. Máy móc, thiết bị thông minh đang dần thay thế sức lao động thủ công trong suốt chuỗi giá trị, từ khâu gieo trồng, chăm sóc đến thu hoạch.
Đặc biệt, việc áp dụng công nghệ chế biến và bảo quản nông sản tiên tiến đã giải quyết hiệu quả bài toán hao hụt sau thu hoạch. Những thay đổi đồng bộ này không chỉ nâng cao năng suất một cách vượt bậc mà còn giúp giảm thiểu chi phí đầu vào, tối ưu hóa quá trình sử dụng và tiết kiệm nguồn tài nguyên đất, nước đang ngày càng cạn kiệt.
Song hành cùng những tiến bộ về công nghệ sinh học và cơ khí, làn sóng chuyển đổi số đang làm thay đổi tận gốc phương thức quản lý và tổ chức sản xuất. Các nền tảng số, hệ thống dữ liệu lớn và công nghệ truy xuất nguồn gốc đang kiến tạo một nền nông nghiệp minh bạch. Giờ đây, chỉ qua một thao tác quét mã trên điện thoại thông minh, người tiêu dùng có thể nắm rõ toàn bộ "lý lịch" của nông sản từ lúc gieo hạt tại nông trại cho đến khi lên bàn ăn.
Hơn thế nữa, sự bùng nổ của các nền tảng thương mại điện tử đã đập tan các rào cản địa lý và xóa bỏ bớt các khâu trung gian cồng kềnh. Nông sản của các hợp tác xã, trang trại nay đã được kết nối trực tiếp đến tay người tiêu dùng trong nước và vươn ra thị trường quốc tế.
Việc đa dạng hóa các kênh bán hàng thông qua nền tảng số góp phần mở rộng đáng kể không gian tiêu thụ, giúp người nông dân dần thoát khỏi điệp khúc "được mùa mất giá" và nâng cao giá trị thực tế của sản phẩm.
Việc đẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số mang lại lợi ích kép cho toàn ngành. Một mặt, giải pháp này đáp ứng trực tiếp yêu cầu nâng cao năng suất, chất lượng và giá trị thương mại cho nông sản Việt.
Mặt khác, về dài hạn, đây chính là yếu tố then chốt thúc đẩy sự chuyển đổi mô hình sản xuất một cách triệt để. Khép lại những phương thức canh tác lạm dụng tài nguyên, nền nông nghiệp Việt Nam đang tự tin vững bước trên con đường hướng tới sự hiện đại, hiệu quả và bền vững, hiện thực hóa trọn vẹn khát vọng về một nền nông nghiệp sinh thái, nông thôn hiện đại và nông dân văn minh mà Đảng và Nhà nước đã đề ra.
