Tại buổi làm việc, Bộ trưởng Vũ Hải Quân đánh giá cao những thành tựu hợp tác truyền thống giữa Việt Nam và Nhật Bản trong lĩnh vực khoa học công nghệ thời gian qua. Tuy nhiên, trước bối cảnh toàn cầu hóa và sự trỗi dậy của các công nghệ lõi, Bộ trưởng Vũ Hải Quân nhấn mạnh hai bên cần định hình lại không gian hợp tác.
Điểm cốt lõi được người đứng đầu ngành khoa học và công nghệ đưa ra là phải xây dựng các chương trình trên tinh thần cùng có lợi, cùng chia sẻ. Các dự án không thể chỉ mang tính phong trào mà phải hướng tới các mục tiêu dài hạn, có lộ trình cụ thể và đặc biệt là mang lại hiệu quả thực chất cho nền kinh tế hai nước.
Sự chuyển dịch này đòi hỏi một mô hình hợp tác mới, nơi các viện nghiên cứu, trường đại học không đứng độc lập mà phải gắn kết chặt chẽ với khu vực tư nhân, biến các ý tưởng khoa học thành các sản phẩm có khả năng thương mại hóa và ứng dụng cao trong thực tiễn.
Đi sâu vào các lĩnh vực công nghệ chiến lược, Bộ trưởng Vũ Hải Quân đặc biệt lưu tâm đến mạng lưới viễn thông và trí tuệ nhân tạo (AI). Chia sẻ về AI, Open RAN và 5G, Bộ trưởng Vũ Hải Quân khẳng định với phía Nhật Bản rằng, đối với Việt Nam, tiêu chí an ninh, an toàn mạng lưới luôn được đặt lên hàng đầu.
Trong nỗ lực đa dạng hóa hệ sinh thái công nghệ, Bộ Khoa học và Công nghệ hoan nghênh những bước đi khởi đầu tích cực khi các "ông lớn" viễn thông nội địa như MobiFone và VNPT đã bắt tay hợp tác với các doanh nghiệp công nghệ Nhật Bản.
Bộ trưởng Vũ Hải Quân cũng cam kết Bộ Khoa học và Công nghệ sẽ luôn ủng hộ và tạo hành lang thông thoáng cho các dự án công nghệ mang lại giá trị bền vững và lợi ích song hành cho cả hai bên.
Bên cạnh viễn thông, bán dẫn tiếp tục là "từ khóa" được nhấn mạnh. Nhằm hiện thực hóa tham vọng đưa Việt Nam sâu hơn vào chuỗi cung ứng bán dẫn toàn cầu, Bộ trưởng Vũ Hải Quân đề xuất đưa chủ đề này trở thành điểm nhấn tại Hội nghị chuyên đề Việt Nam - Nhật Bản sắp tới.
Cụ thể, Bộ Khoa học và Công nghệ sẵn sàng chủ trì một phiên thảo luận chuyên sâu mang tên: "Hợp tác doanh nghiệp bán dẫn Việt Nam - Nhật Bản: Cơ hội, tiềm năng và giải pháp". Đây được kỳ vọng sẽ là nhịp cầu quan trọng để tháo gỡ điểm nghẽn, thúc đẩy kết nối trực tiếp giữa các doanh nghiệp chiến lược của hai nước.
Nhận thức rõ con người là hạt nhân của mọi sự phát triển, nội dung về Chương trình nghiên cứu chung và giao lưu nhân tài trẻ chiếm dung lượng lớn trong cuộc trao đổi. Về Chương trình nghiên cứu chung Việt Nam - Nhật Bản, lãnh đạo Bộ Khoa học và Công nghệ đặt ra yêu cầu mới: Các dự án bắt buộc phải có sự tham gia của doanh nghiệp. Đã đến lúc gác lại những đề tài nhỏ lẻ để tập trung nguồn lực cho các dự án lớn, dài hạn, chú trọng tuyệt đối vào chất lượng và đầu ra là các sản phẩm ứng dụng thực tiễn.
Song song đó, Chương trình giao lưu nhân tài trẻ được xem là mạch máu nuôi dưỡng quan hệ hợp tác lâu dài. Bộ trưởng Vũ Hải Quân khẳng định cơ quan này sẽ dốc lực hỗ trợ triển khai. Một điểm sáng đáng chú ý là Bộ sẽ tạo điều kiện tối đa để các chủ nhiệm đề tài xuất sắc thuộc Chương trình NEXUS trực tiếp tham gia giao lưu. Những cá nhân này không chỉ đóng vai trò cầu nối học thuật mà còn mang trọng trách truyền cảm hứng, thổi bùng đam mê nghiên cứu cho thế hệ các nhà khoa học trẻ hai nước.
Sự gắn kết về mặt con người còn được thể hiện rõ nét qua tầm nhìn về Ngày hội Đổi mới sáng tạo quốc gia năm 2026. Bộ Khoa học và Công nghệ cho biết đang gấp rút xây dựng kế hoạch cụ thể và sẽ sớm có các cuộc trao đổi chính thức để mời gọi cộng đồng doanh nghiệp Nhật Bản cùng tham gia.
Thông điệp xuyên suốt mà Bộ trưởng Vũ Hải Quân muốn gửi gắm tại sự kiện này là: "Hai quốc gia nhưng cùng chung tinh thần khởi nghiệp, tinh thần đổi mới sáng tạo."
Lắng nghe và đánh giá cao những tầm nhìn mang tính đột phá từ phía Bộ Khoa học và Công nghệ Việt Nam, Đại sứ Ito Naoki bày tỏ sự đồng thuận sâu sắc. Đại sứ khẳng định, Chính phủ và cộng đồng doanh nghiệp Nhật Bản luôn coi Việt Nam là đối tác chiến lược quan trọng và mong muốn tiếp tục mở rộng, làm sâu sắc hơn nữa các hoạt động hợp tác.
Ông Ito Naoki đặc biệt tán thành định hướng tăng cường sự hiện diện của khối doanh nghiệp trong các chương trình nghiên cứu chung và các hoạt động giao lưu khoa học.
Những cam kết từ cả hai phía trong buổi làm việc ngày 26/6 không chỉ củng cố niềm tin chiến lược mà còn mở ra một chương mới cho bức tranh hợp tác khoa học, công nghệ Việt - Nhật một chương được viết bằng sự thực chất, đổi mới và sức trẻ.
