Vụ kiện bùng phát sau khi các báo cáo điều tra tiết lộ rằng những thước phim riêng tư, nhạy cảm của khách hàng đã bị các nhà thầu tại Kenya tiếp cận và xem xét trong quá trình huấn luyện AI.
Những hình ảnh nhạy cảm bị rò rỉ
Nguồn cơn của vụ bê bối bắt nguồn từ cuộc điều tra của hai tờ báo Thụy Điển là Göteborgs-Posten và Svenska Dagbladet, phơi bày việc các nhà thầu phụ tại Nairobi, Kenya bày tỏ lo ngại khi phải chứng kiến những nội dung cực kỳ riêng tư.
Các công nhân này, vốn được thuê để "dán nhãn dữ liệu" nhằm huấn luyện AI, cho biết họ đã nhìn thấy mọi thứ từ cảnh sinh hoạt trong phòng khách đến những khoảnh khắc nhạy cảm nhất.
Một nhân viên rà soát dữ liệu đã chia sẻ nguyên văn rằng: “Một số video cho thấy ai đó đi vệ sinh hoặc đang cởi quần áo. Tôi không nghĩ họ biết mình bị ghi lại, vì nếu biết thì họ đã không quay". Một người khác cũng khẳng định chắc chắn: “Chúng tôi thấy mọi thứ từ phòng khách cho tới cơ thể khỏa thân. Cũng có các cảnh quan hệ tình dục được quay bằng kính thông minh - có người đeo kính và làm chuyện riêng tư”.
Đơn kiện từ công ty luật Clarkson khẳng định rằng: “Vụ kiện tập thể quy mô toàn quốc này nhằm mục đích buộc Meta phải chịu trách nhiệm về việc quảng cáo sai sự thật và không tiết lộ bản chất thực sự của việc giám sát cũng như mối liên hệ của nó với hệ thống thu thập dữ liệu AI của công ty”.
Thực tế kỹ thuật cho thấy người dùng gần như không có lựa chọn nào khác nếu muốn sử dụng các tính năng thông minh của thiết bị giá khoảng 400 USD này. Để kính có thể trả lời các câu hỏi về thế giới xung quanh, dữ liệu hình ảnh và âm thanh bắt buộc phải được gửi về máy chủ của Meta để xử lý, và một phần trong số đó sẽ được con người kiểm tra thủ công.
Đơn kiện nhấn mạnh rằng quy trình bí mật này đã biến một thiết bị cá nhân thành một kênh giám sát, đẩy người tiêu dùng vào rủi ro bị tống tiền, trộm cắp danh tính và tổn hại uy tín.
Phản ứng của Meta và cuộc điều tra từ các cơ quan chức năng
Trước những cáo buộc nghiêm trọng, người phát ngôn của Meta thừa nhận việc sử dụng nhân sự bên ngoài để rà soát dữ liệu là một phần trong nỗ lực cải thiện sản phẩm.
Phía Meta tuyên bố: “Khi mọi người chia sẻ nội dung với Meta AI, cũng như các công ty khác, đôi khi chúng tôi sử dụng nhà thầu để rà soát dữ liệu nhằm cải thiện trải nghiệm với kính, như đã nêu trong chính sách quyền riêng tư. Dữ liệu này trước hết được lọc để bảo vệ quyền riêng tư của người dùng. Chúng tôi rất nghiêm túc trong việc bảo vệ dữ liệu của mọi người và liên tục hoàn thiện các công cụ trong lĩnh vực này".
Tuy nhiên, lời giải thích này không làm dịu bớt những lo ngại về mặt pháp lý và đạo đức. Tại vương quốc Anh, Cơ quan Giám sát Dữ liệu Anh (ICO) đã chính thức vào cuộc và yêu cầu Meta giải trình rõ ràng về cách thức xử lý thông tin cá nhân.
Đại diện ICO nhấn mạnh: “Những cáo buộc trong bài báo là đáng lo ngại. Các thiết bị xử lý dữ liệu cá nhân phải đặt người dùng vào vị trí kiểm soát và bảo đảm tính minh bạch phù hợp”.
Các chuyên gia bảo vệ dữ liệu cho rằng Meta đang thiếu minh bạch khi người dùng không thực sự nhận ra lúc nào camera đang ghi lại hình ảnh để phục vụ việc huấn luyện AI.
Vụ việc này gợi nhớ đến scandal của Apple vào năm 2019 khi hãng này bị phát hiện cho phép nhân viên nghe các đoạn hội thoại của Siri và sau đó phải chi 95 triệu USD để dàn xếp các cáo buộc vi phạm quyền riêng tư.
Đối với Meta, thách thức hiện tại không chỉ là cuộc chiến pháp lý mà còn là niềm tin của người dùng khi ranh giới giữa tiện ích công nghệ và sự xâm phạm đời tư đang trở nên mong manh hơn bao giờ hết.
Các cơ quan chức năng tại Liên minh châu Âu cũng đang theo dõi sát sao vụ việc, bởi việc chuyển giao dữ liệu nhạy cảm sang các nước thứ ba như Kenya mà không có cơ chế bảo vệ tương đương có thể vi phạm nghiêm trọng quy định.
