Ngày 12/8, tại Khu di sản Hoàng thành Thăng Long, Trung tâm Bảo tồn di sản Thăng Long - Hà Nội phối hợp với Hội Khoa học Lịch sử Việt Nam tổ chức hội thảo khoa học “Nhận diện giá trị nổi bật toàn cầu của Khu di tích Cổ Loa”. Hội thảo nhằm làm rõ các luận cứ khoa học, phục vụ hoàn thiện hồ sơ đề cử Cổ Loa trình UNESCO xem xét đưa vào Danh sách đề cử dự kiến Di sản thế giới.
Cổ Loa giữ vị trí đặc biệt trong lịch sử dựng nước và giữ nước của dân tộc Việt Nam. Đây từng là kinh đô của Nhà nước Âu Lạc dưới thời An Dương Vương khoảng thế kỷ III trước Công nguyên và là nơi gắn với thời kỳ Ngô Quyền vào thế kỷ X.
Qua hơn 2 thiên niên kỷ, Cổ Loa vẫn lưu giữ hệ thống thành lũy, hào nước, không gian cư trú, tín ngưỡng và đời sống cộng đồng, phản ánh quá trình hình thành nhà nước sơ khai và nền văn minh sông Hồng.
Phát biểu tại hội thảo, Phó Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Vũ Thu Hà cho biết, việc nghiên cứu, bảo tồn và phát huy giá trị Cổ Loa không chỉ là nhiệm vụ của công tác di sản mà còn gắn với chiến lược phát triển Thủ đô trong giai đoạn mới.
Theo bà Vũ Thu Hà, việc xây dựng hồ sơ đề cử Cổ Loa trình UNESCO không chỉ nhằm tôn vinh giá trị lịch sử, văn hóa của di tích mà còn góp phần khẳng định chiều sâu lịch sử, bản sắc văn hóa và vị thế của Thăng Long - Hà Nội trong tiến trình văn minh nhân loại, qua đó tạo động lực phát huy các nguồn lực văn hóa phục vụ phát triển bền vững.
Giám đốc Trung tâm Bảo tồn Di sản Thăng Long - Hà Nội Nguyễn Thanh Quang cho rằng, các nghiên cứu trong hơn một thế kỷ qua cho thấy Cổ Loa không đơn thuần là một quân thành, đô thành hay trung tâm cư trú cổ. Đây là một không gian quyền lực được tổ chức trên quy mô lớn, với mối quan hệ chặt chẽ giữa thành lũy, thủy hệ, cư trú, sản xuất và môi trường tự nhiên.
Đáng chú ý, Cổ Loa là bằng chứng vật chất quan trọng về quá trình hình thành nhà nước sơ kỳ trên nền tảng văn hóa Đông Sơn, phản ánh sự hội tụ của kỹ nghệ luyện kim, nông nghiệp lúa nước, giao thông đường thủy, kỹ thuật quân sự và tổ chức xã hội. Những giá trị này có ý nghĩa vượt ra ngoài phạm vi lịch sử Việt Nam, góp phần làm rõ quá trình hình thành và phát triển các nhà nước sơ kỳ ở Đông Nam Á.
Nhiều ý kiến tại hội thảo nhận định, giá trị nổi bật của Cổ Loa không chỉ nằm ở cấu trúc ba vòng thành mà còn ở mối liên kết hữu cơ giữa thành - hào - sông Hoàng Giang và mạng lưới sông Hồng. Sự kết hợp giữa kỹ thuật xây dựng, khai thác địa hình, thủy lợi và tổ chức xã hội đã tạo nên một trung tâm quyền lực, cư trú quy mô lớn.
PGS.TS Vũ Văn Quân, Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn (Đại học Quốc gia Hà Nội), cho rằng, hệ thống thành lũy, thủy hệ cổ, các di tích khảo cổ cư trú, luyện kim cùng sự tiếp nối của không gian làng truyền thống và văn hóa cộng đồng tạo nên những giá trị nổi bật toàn cầu của Cổ Loa.
Trong khi đó, GS.TS Nguyễn Quang Ngọc nhấn mạnh, thành Cổ Loa là biểu hiện tập trung của trình độ phát triển vượt trội của Nhà nước Âu Lạc, đặc biệt về kỹ thuật xây dựng và nghệ thuật quân sự. Công trình này phản ánh bước phát triển mới của Nhà nước Âu Lạc, quyền lực xã hội và sự phân hóa xã hội, đồng thời được xem là một trong những đỉnh cao của văn hóa Đông Sơn và văn minh sông Hồng.
Tại hội thảo, Phó Bí thư Thành ủy Hà Nội Nguyễn Văn Phong đề nghị tiếp tục hệ thống hóa các kết quả nghiên cứu, đặt Cổ Loa trong tổng thể quá trình phát triển của Thăng Long - Hà Nội, đồng thời đẩy mạnh nghiên cứu khảo cổ học, kiến trúc, cư dân và vai trò của sông Hoàng Giang đối với sự hình thành kinh thành cổ.
Theo ông Nguyễn Văn Phong, mục tiêu của công tác nghiên cứu không chỉ dừng ở việc lập hồ sơ trình UNESCO mà quan trọng hơn là phải xây dựng được một bản quy hoạch thật tốt, từ đó từng bước có những giải pháp đầu tư thiết thực, hiệu quả và bền vững cho Khu di tích Cổ Loa.
