Ngày 6/10, UBND xã Ninh Phước (tỉnh Khánh Hòa) cho biết công tác chuẩn bị cho Lễ hội gốm Chăm Bàu Trúc lần thứ I năm 2026 đang được gấp rút hoàn thiện. Sự kiện được tổ chức với quy mô cấp xã mở rộng, có sự phối hợp và tham gia của nhiều địa phương lân cận.
Diễn ra song hành cùng Lễ hội Katê 2026 - đại lễ truyền thống lớn nhất trong năm của đồng bào Chăm, Lễ hội gốm Chăm Bàu Trúc diễn ra từ ngày 10 đến 12/10. Đây là dịp tôn vinh nghề truyền thống và những nghệ nhân đã bền bỉ giữ nghề và cũng là cơ hội để Bàu Trúc kể câu chuyện di sản bằng một ngôn ngữ gần gũi hơn với du khách.
Với chủ đề “Hồn gốm Bàu Trúc”, lễ hội kể câu chuyện về đất, nước, lửa và đôi bàn tay tài hoa của nghệ nhân; từ kỹ thuật thủ công truyền thống đến sức sống của làng nghề trong không gian văn hóa, du lịch cộng đồng và sáng tạo đương đại.
Các hoạt động chính diễn ra tại Quảng trường Ninh Phước và đền Po Klaong Car, thôn Bàu Trúc. Tối 10/10, lễ khai mạc với chương trình nghệ thuật “Hồn gốm Bàu Trúc”, lửa trại cộng đồng “Ngọn lửa Bàu Trúc”, lễ mở đền Po Klaong Car và rước y trang sẽ được tổ chức.
Đây là nghi lễ tín ngưỡng lâu đời, được tổ chức để tưởng nhớ vị tổ nghề đã truyền dạy kỹ nghệ làm gốm cho dân làng, gửi gắm nguyện ước về mùa màng bội thu, làng nghề hưng thịnh. Chương trình khai mạc và bế mạc sẽ được dàn dựng công phu tại Quảng trường Ninh Phước.
Phần hội sẽ có nhiều hoạt động trải nghiệm, quảng bá sản phẩm, giới thiệu văn hóa Chăm và du lịch địa phương. Website làng nghề và ứng dụng công nghệ thực tế ảo (VR) cũng được giới thiệu, mở thêm một cánh cửa để du khách khám phá Bàu Trúc trên không gian số.
Hội thảo khoa học về bảo tồn nghệ thuật làm gốm Chăm sẽ diễn ra vào ngày 11/10, cùng các hoạt động thể thao và trò chơi dân gian. Ngày 12/10 diễn ra các cuộc thi tiếng hát dân ca Chăm, “Thiếu nữ Chăm duyên dáng”, thi tay nghề làm gốm và lễ bế mạc.
Trong suốt thời gian lễ hội, du khách có thể tham quan không gian trưng bày sản phẩm làng nghề, trải nghiệm làm gốm, tìm hiểu nghề dệt thổ cẩm Mỹ Nghiệp và thưởng thức ẩm thực địa phương. Nhiều hoạt động giao lưu, hội thi văn hóa, nghệ thuật, thể dục thể thao cũng được tổ chức, trong đó có hội thi vẽ tranh thiếu nhi, thi viết chữ Chăm đẹp, các trò chơi dân gian và hoạt động trải nghiệm cộng đồng.
Đặc biệt, Hội thi “Tay nghề làm gốm của người Chăm năm 2026” là một trong những hoạt động trọng tâm. Tại đây, các nghệ nhân trực tiếp thể hiện kỹ năng, kinh nghiệm và kỹ thuật nghề truyền thống, qua đó tôn vinh những chủ thể đang gìn giữ di sản, góp phần trao truyền tri thức nghề và khơi dậy niềm tự hào về gốm Chăm Bàu Trúc.
Bàu Trúc được xem là một trong những làng gốm cổ xưa nhất còn tồn tại ở Đông Nam Á. Nghề làm gốm tại đây có kỹ thuật chế tác đặc biệt khi nghệ nhân không sử dụng bàn xoay mà tạo hình bằng đôi tay kết hợp với động tác lùi từng bước. Các dụng cụ làm gốm khá đơn sơ như vòng tròn quấn, miếng vải, tre, vỏ sò hoặc ốc biển. Sản phẩm sau khi tạo hình được nung lộ thiên bằng củi và rơm, tạo nên những sắc màu tự nhiên như đỏ hồng, vàng đỏ, đen xám.
Những kỹ thuật và tri thức nghề làm gốm được cộng đồng Chăm gìn giữ, trao truyền qua nhiều thế hệ đã tạo nên diện mạo riêng của gốm Bàu Trúc.
