Cao ủy Nhân quyền Liên hợp quốc Volker Turk cho rằng các nền tảng công nghệ cần tích hợp cơ chế bảo vệ trẻ em ngay từ khâu thiết kế, thay vì chuyển toàn bộ trách nhiệm sang phụ huynh và người dùng.
Ông nhấn mạnh rằng môi trường số giúp trẻ em tiếp cận học tập, sáng tạo và kết nối cộng đồng, nhưng đồng thời cũng tiềm ẩn nhiều rủi ro liên quan đến an toàn, quyền riêng tư và sức khỏe tinh thần.
Theo ông Turk, các nguy cơ trực tuyến không phải điều “không thể tránh khỏi”, mà xuất phát từ các lựa chọn thiết kế và mô hình kinh doanh của các nền tảng công nghệ.
Ông đề cập đến những tính năng bị cho là gây nghiện như cuộn vô hạn, tự động phát video hay thông báo liên tục từ ứng dụng. “Việc tăng cường bảo vệ trẻ em trên mạng là ưu tiên cấp bách và cần được thực hiện đúng cách”, ông nói.
Cao ủy Nhân quyền Liên hợp quốc kêu gọi các quốc gia tăng cường quản lý, giám sát và cơ chế trách nhiệm giải trình đối với các nền tảng trực tuyến, đồng thời yêu cầu những cá nhân hoặc tổ chức gây tổn hại phải chịu trách nhiệm pháp lý.
Tuy nhiên, ông Turk cho rằng việc cấm hoàn toàn mạng xã hội không phải giải pháp triệt để. Theo ông, chỉ hạn chế quyền truy cập vào nền tảng mà không thay đổi thuật toán và thiết kế cốt lõi sẽ không thể giải quyết tận gốc vấn đề.
Ông cũng cảnh báo các lệnh cấm có thể bị lách luật hoặc khiến trẻ em chuyển sang sử dụng những nền tảng ít được kiểm soát hơn, tiềm ẩn nhiều nguy cơ hơn.
Văn phòng Cao ủy Nhân quyền Liên hợp quốc đã công bố bộ 10 hướng dẫn mang tên “Đảm bảo an toàn trực tuyến cho trẻ em”. Các khuyến nghị bao gồm yêu cầu bảo vệ dữ liệu trẻ em ở mức cao nhất theo mặc định và không cho phép nhắm mục tiêu quảng cáo thương mại vào trẻ em dựa trên hồ sơ kỹ thuật số.
Liên hợp quốc cũng cho rằng các vấn đề mới nổi như chatbot trí tuệ nhân tạo hoặc thiết kế gây nghiện có thể cần tới các quy định liên quan độ tuổi sử dụng.
Theo bộ hướng dẫn, các biện pháp quản lý cần có cơ chế giám sát độc lập và đi kèm hậu quả pháp lý đủ sức răn đe nếu vi phạm.
Ông Turk đồng thời cảnh báo rằng các biện pháp xác minh độ tuổi nếu triển khai không phù hợp có thể làm gia tăng nguy cơ xâm phạm quyền riêng tư của cả trẻ em lẫn người lớn.
