Nén hương thể hiện lòng thành kính
Dịp lễ Quốc khánh 2/9 những con đường đổ về quê Bác Hồ luôn tấp nập. Du khách thập phương đến với Kim Liên (Nghệ An) để tỏ lòng thành kính đối với vị cha già của dân tộc. Còn đối với người dân Kim Liên, họ còn có cách riêng để tỏ lòng thành kính với Người.
Trong căn nhà của bà Dương Thị Liên (51 tuổi, trú xóm Hoàng Trù) nhiều năm nay đều giữ tục thờ Bác Hồ. Bà chia sẻ, 26 năm trước, khi mới về làm dâu đã thấy trong căn nhà ba gian của gia đình chồng dành một vị trí trang trọng để thờ ảnh Bác. Ngày đó, tấm ảnh Bác trên bàn thờ còn nhỏ, màu đen trắng. Sau này, khi vợ chồng ra ở riêng, việc thờ ảnh Bác Hồ vẫn được gia đình bà duy trì.
Không mâm cao cỗ đầy, không nghi lễ cầu kỳ, đơn giản chỉ là lọ hoa, đĩa quả được hái trong vườn cùng nén hương thơm gửi gắm lòng thành kính. Đó là cách mà gia đình bà Liên cùng nhiều người dân Kim Liên tưởng nhớ Bác. Dù giản dị nhưng chứa đựng một tình cảm sâu nặng đối với Người.
Đối với nhiều người dân ở Kim Liên, thờ ảnh Bác Hồ đã trở thành phong tục từ sau khi Người qua đời. Theo tục lệ ở đây, những người con trưởng thì lập bàn thờ Bác riêng, còn con thứ trở đi thì có thể thờ ảnh Bác chung với bàn thờ gia tiên, tùy không gian của từng nhà. Nhưng dù thế nào thì ảnh Bác phải được treo trang trọng để thể hiện lòng tôn kính.
Trong căn nhà sát bên khu vườn mát của ông Vương Hồng Minh (80 tuổi, trú xóm Làng Sen), bàn thờ Bác Hồ được đặt ở một vị trí trang trọng trên chiếc tủ ly bằng gỗ đã hơn 30 năm tuổi. Phía trước là lọ hoa, đĩa quả và những nén hương. Ông Minh cho biết, từ khi lập gia đình, bên cạnh bàn thờ gia tiên, ông luôn dành một không gian riêng để thờ Bác.
Ông Minh từng tham gia kháng chiến, thuộc thế hệ đã đi qua những năm tháng chiến tranh và chứng kiến đất nước trong những thời khắc gian khó. Do vậy, với ông thờ Bác không phải là một nghi lễ cầu kỳ mà đó là cách giản dị để bày tỏ lòng kính trọng đối với vị lãnh tụ của dân tộc.
Sinh thời, Bác sống thanh bạch, giản dị. Bởi vậy, ông Minh cũng giữ bàn thờ thật mộc mạc. Mùng một, ngày rằm hằng tháng, ông thắp nén hương tưởng nhớ. Còn đối với những dịp lễ Tết hay ngày giỗ thì lễ vật được chuẩn bị chu đáo hơn, nhưng vẫn là những thứ gần gũi từ chính khu vườn nhà. “Của ít lòng nhiều, tôi thờ Bác chỉ là bó hoa, đĩa quả, nén hương. Tôi tôn kính Bác Hồ vì Bác yêu nước, thương dân và cả đời hy sinh vì Tổ quốc”, ông Minh chia sẻ.
Gìn giữ những ký ức về Người
Không chỉ hiện diện trên những bàn thờ trong mỗi nếp nhà, ký ức về Bác Hồ còn được lưu giữ qua những câu chuyện. Ông Nguyễn Văn Hạ (72 tuổi) vẫn nhớ lần Bác Hồ về thăm quê lần thứ hai vào năm 1961.
Khi ấy, ông Hạ mới 7 tuổi, dù khoảng cách khá xa nhưng cậu bé ngày ấy vẫn cố ghi nhớ từng khoảnh khắc. Ông nhớ, Bác mặc bộ quần áo kaki sáng màu, nói chuyện với bà con, thiếu niên, nhi đồng bằng chính giọng Nghệ thân thuộc. “Bác rất giản dị, gần gũi, nói giọng Nghệ để hỏi han, trò chuyện. Tôi luôn ấn tượng về Bác vì những điều đó”, ông Hạ nhớ lại.
Hơn nửa thế kỷ trôi qua, ký ức ấy vẫn được ông kể cho con cháu trong gia đình. Những câu chuyện về Bác ở Kim Liên không chỉ nằm trong những trang sách lịch sử hay phía sau những hiện vật được gìn giữ tại Khu di tích, mà còn hiện diện trong ký ức của mỗi người dân.
Với ông Hạ và mỗi người dân ở Kim Liên, Bác không chỉ là vị lãnh tụ vĩ đại, là niềm tự hào mà còn là người thân thuộc, gần gũi như thành viên trong gia đình. Dưới từng mái nhà, bức chân dung Chủ tịch Hồ Chí Minh vẫn luôn hiện diện.
Theo bà Phạm Thị Dịu, Trưởng phòng Văn hóa - Xã hội xã Kim Liên, việc lập bàn thờ và tổ chức cúng giỗ Bác Hồ được người dân Kim Liên tổ chức và duy trì từ hơn nửa thế kỷ nay. Hàng năm, vào ngày giỗ Bác, chính quyền địa phương tổ chức lễ giỗ giản dị nhưng trang nghiêm, ấm cúng tại Khu di tích lịch sử Kim Liên.
Ngày 2/9 năm nay vừa là Quốc khánh lần thứ 81 của dân tộc, vừa là ngày giỗ lần thứ 57 của Chủ tịch Hồ Chí Minh theo lịch âm (21/7). Trong không khí rộn ràng của quê hương, những lá cờ đỏ tung bay, những bó hoa sen, mâm lễ và nén hương thành kính tạo nên một không gian vừa trang nghiêm, vừa gần gũi. Và trong nhiều nếp nhà ở quê Bác, những bàn thờ Bác Hồ lại được thắp lên nhưng mạch nguồn tri ân không bao giờ vơi cạn.
