67 năm Petrovietnam thực hiện mong ước của Bác Hồ: Hành trang kỷ nguyên mới

• Tập đoàn Dầu khí Quốc gia Việt Nam

Những dấu mốc lịch sử

Từ những năm tháng đất nước còn chia cắt, chiến tranh khốc liệt, lời căn dặn ấy đã trở thành kim chỉ nam dẫn đường cho sự ra đời và phát triển của ngành công nghiệp dầu khí Việt Nam.

Gần 70 năm trước, đất nước thân yêu bên bờ Biển Đông của chúng ta chưa có những giếng khoan ngoài khơi, chưa có nhà máy lọc dầu, chưa có đội ngũ kỹ sư dầu khí đông đảo, nói chi đến một hệ sinh thái công nghiệp - năng lượng hiện đại. Nhưng bằng tầm nhìn chiến lược, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã nhận ra rằng dưới lòng biển không chỉ có tài nguyên mà còn có một nguồn lực quan trọng để kiến thiết quốc gia sau chiến tranh.

Những con đường thênh thang bao giờ cũng bắt đầu từ dấu chân của những người khai phá. Giờ đây, Việt Nam đã xây dựng nên một ngành công nghiệp dầu khí hoàn chỉnh. Mong ước của Bác không chỉ trở thành hiện thực mà còn phát triển vượt xa hình dung ban đầu. Từ một ngành khai thác dầu khí đơn thuần, Petrovietnam hôm nay đã trở thành Tập đoàn Công nghiệp - Năng lượng Quốc gia Việt Nam, một trong những trụ cột quan trọng nhất của nền kinh tế.

Nhìn lại chặng đường ấy, có thể ví Petrovietnam như một dòng sông lớn bắt nguồn từ một mạch nguồn tư tưởng. Từ Đoàn Thăm dò Dầu lửa 36 được thành lập năm 1961, đến dòng khí công nghiệp đầu tiên ở Tiền Hải năm 1981, cho đến ngày 29-12-1988, Liên doanh Vietsovpetro đạt mốc 1 triệu tấn dầu. Đến ngày 4-6-2026, Vietsovpetro đã chính thức cán mốc khai thác 255 triệu tấn dầu từ Lô 09-1.

Mỗi cột mốc đều là một bước tiến dài của ý chí và tinh thần sáng tạo. Nếu dầu khí từng được gọi là “vàng đen”, thì giá trị lớn nhất mà ngành dầu khí Việt Nam tạo ra không chỉ nằm ở những thùng dầu hay mét khối khí khai thác được. Giá trị lớn nhất là năng lực tự chủ công nghệ, là đội ngũ nhân lực trình độ cao, cùng hệ thống công nghiệp hiện đại.

Trong suốt nhiều thập niên, Petrovietnam đã đóng góp quan trọng vào ngân sách Nhà nước, ổn định kinh tế vĩ mô và bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia. Có những giai đoạn, đóng góp của Tập đoàn chiếm tỷ trọng rất lớn trong tổng thu ngân sách quốc gia.

Nhưng nếu chỉ nhìn vào những con số tài chính thì vẫn chưa đủ để đánh giá hết vai trò của Petrovietnam. Bởi lẽ, đằng sau những con số ấy là những công trình mang tầm vóc quốc gia. Đó là Nhà máy Lọc dầu Dung Quất, là các tổ hợp khí - điện - đạm, những đường ống dẫn khí xuyên vùng, các công trình ngoài khơi hoạt động giữa sóng gió Biển Đông, hình thành nên một chuỗi giá trị công nghiệp hoàn chỉnh.

Quan trọng hơn, các công trình dầu khí trên biển không chỉ mang ý nghĩa kinh tế. Mỗi giàn khoan, mỗi nhà giàn hiện diện giữa trùng khơi còn là những “cột mốc chủ quyền sống”, khẳng định sự hiện diện hòa bình, hợp pháp và liên tục của Việt Nam trên vùng biển của mình. Những người lao động dầu khí không chỉ làm công việc của một kỹ sư hay công nhân. Trong nhiều hoàn cảnh, họ còn là những người giữ biển bằng tri thức, bằng lao động và bằng lòng yêu nước.

Điều đáng tự hào là sau nửa thế kỷ phát triển, Petrovietnam đã làm chủ nhiều công nghệ hiện đại ngang tầm thế giới, từ thiết kế, chế tạo các công trình biển, nghiên cứu sản xuất nhiên liệu đặc chủng đến triển khai những dự án công nghiệp quy mô lớn. Tập đoàn đã hiện diện tại hàng chục quốc gia, đưa thương hiệu Việt Nam bước ra thế giới không chỉ bằng khát vọng mà còn bằng năng lực cạnh tranh thực chất.

Biến tài nguyên thành tri thức, công nghệ

Nhưng lịch sử không chỉ tỏa sáng bởi những chiến công đã có, mà còn được tiếp tục viết nên bằng những khát vọng của ngày mai. Mỗi thời đại đều có cách soi mình vào lịch sử. Thế giới đang “bay”, với những chuyển động vô cùng nhanh chóng, khó dự báo.

Nhà thơ Xuân Diệu đã viết: “Cái bay không đợi cái trôi/ Từ tôi phút ấy sang tôi phút này”. Ai chậm chân thì lỡ tàu - con tàu thời cách mạng công nghiệp 4.0. Nếu như trước đây, nhiệm vụ trọng tâm là tìm kiếm và khai thác tài nguyên, thì trong giai đoạn hiện nay, bài toán đặt ra không chỉ khó hơn mà còn đa chiều và phức tạp hơn nhiều. Làm thế nào để chuyển hóa tài nguyên thành tri thức, công nghệ và sức cạnh tranh quốc gia?

Đó cũng chính là nội dung cốt lõi trong định hướng chiến lược mà lãnh đạo Đảng, Nhà nước đã đặt ra cho Petrovietnam: chuyển từ “khai thác tài nguyên” sang “kiến tạo năng lượng - công nghiệp - tri thức”. Đó không chỉ là sự điều chỉnh về mục tiêu phát triển, mà còn là một bước ngoặt lớn trong tư duy phát triển.

Trong thế kỷ XXI, tài nguyên thiên nhiên dù quý giá đến đâu cũng có giới hạn. Một mỏ dầu rồi sẽ suy giảm sản lượng. Một mỏ khí rồi sẽ cạn kiệt. Nhưng tri thức thì không có giới hạn. Công nghệ càng sử dụng càng phát triển. Năng lực sáng tạo càng đầu tư càng sinh sôi. Tương lai của Petrovietnam không chỉ ở dưới lòng đất hay dưới đáy biển, mà được kiến tạo trong các phòng thí nghiệm, các trung tâm nghiên cứu, những hệ thống dữ liệu lớn và trong bộ óc của hàng vạn kỹ sư, chuyên gia.

Trong bối cảnh thế giới đang chuyển dịch mạnh mẽ sang kinh tế xanh, kinh tế số và trí tuệ nhân tạo, ngành năng lượng toàn cầu đang trải qua cuộc tái cấu trúc sâu rộng nhất trong nhiều thập niên. Bởi vậy, bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia vẫn sẽ là sứ mệnh hàng đầu. Cố nhiên, an ninh năng lượng ngày nay không chỉ là khai thác thêm dầu khí.

Chúng ta đang bắt tay xây dựng một hệ thống năng lượng đa tầng, đa nguồn và linh hoạt, bao gồm nguồn truyền thống, nguồn LNG, hệ thống lưu trữ, điện gió, điện hạt nhân và các dạng năng lượng mới. Trong các giải pháp thì giải pháp bao trùm là khả năng chủ động ứng phó trước mọi biến động của thị trường quốc tế và những cú sốc địa chính trị toàn cầu.

Đồng thời, Petrovietnam phấn đấu trở thành một trong những lực lượng nòng cốt, đóng góp quan trọng vào sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước. Khi một dự án dầu khí lớn được triển khai, không chỉ ngành năng lượng được hưởng lợi mà hàng trăm doanh nghiệp cơ khí, xây dựng, vận tải, tài chính và dịch vụ kỹ thuật cũng được kích hoạt.

Trong mục tiêu đưa Việt Nam trở thành quốc gia phát triển vào giữa thế kỷ XXI, với quy mô doanh thu và đóng góp ngân sách thuộc nhóm hàng đầu cả nước, Petrovietnam giữ vai trò quan trọng trong nền kinh tế Việt Nam.

Tuy nhiên, để thực hiện sứ mệnh đó, bên cạnh nỗ lực nội tại của doanh nghiệp, cần tiếp tục hoàn thiện thể chế và cơ chế quản trị. Ngành năng lượng là lĩnh vực có chu kỳ đầu tư dài, vốn lớn và rủi ro cao. Trong môi trường cạnh tranh toàn cầu, tốc độ ra quyết định nhiều khi quyết định thành bại. Vì vậy, tháo gỡ các nút thắt về cơ chế, nâng cao tính tự chủ và hiệu quả quản trị chính là cách giải phóng nguồn lực cho phát triển.

Tổng Bí thư Tô Lâm đã gửi gắm tám chữ cho Petrovietnam: “Tiên phong - Vượt trội - Bền vững - Toàn cầu”. Tám chữ ấy không chỉ là một thông điệp chính trị mà còn là bản đồ hành động cho tương lai. Tiên phong để dẫn dắt chuyển dịch năng lượng. Vượt trội để nâng cao năng lực cạnh tranh. Bền vững để hài hòa giữa tăng trưởng và trách nhiệm xã hội. Toàn cầu để đưa thương hiệu Việt Nam vươn xa hơn trên bản đồ kinh tế thế giới.

Nhìn sâu hơn, hành trang lớn nhất của đội ngũ chúng ta trong kỷ nguyên mới không phải là những giàn khoan đồ sộ hay những công trình hàng tỉ USD. Hành trang ấy chính là tinh thần Hồ Chí Minh, tinh thần nghĩ xa, làm lớn, đặt mục tiêu phát triển cao, bởi chúng ta dám tin vào sức mạnh của dân tộc, mặc dù phía trước còn muôn vàn khó khăn, thử thách.

Ngọn lửa soi đường

67 năm trước, Bác Hồ đã nhìn thấy những khu công nghiệp dầu khí của Việt Nam từ khi chúng còn chưa tồn tại. Hôm nay, khi mong ước ấy đã thành hiện thực, trách nhiệm của thế hệ hôm nay là nhìn thấy những chân trời mới mà tương lai đang đòi hỏi.

Từ “người đi tìm lửa” năm xưa, Petrovietnam phấn đấu trở thành người kiến tạo nguồn năng lượng của tương lai. Từ khai thác tài nguyên, tiến tới sản xuất tri thức. Từ một tập đoàn dầu khí, vươn lên thành tập đoàn công nghiệp - năng lượng hiện đại mang tầm khu vực và thế giới.

Hành trang lớn nhất của nhân loại nói chung, Petrovietnam nói riêng trong kỷ nguyên mới không phải là tài nguyên nằm dưới lòng đất, mà là những bài học lịch sử, là tri thức nằm trong bộ não và khát vọng cháy trong trái tim con người. Ngọn lửa được thắp lên từ Baku năm nào vẫn đang cháy. Và chính ngọn lửa ấy sẽ soi sáng đường chúng ta đi.