Nghệ An: Độc đáo bánh chưng đen của các cô gái Thái ở Quỳ Hợp

(CLO) Theo phong tục vào cuối năm khi cách ngày Tết Nguyên đán cổ truyền 1 ngày, đồng bào dân tộc Thái Tày Thanh (Thái đen) ở Nghệ An sẽ bắt tay vào gói bánh chưng đen, với nguyên liệu là gạo nếp và tro rơm khô được chuẩn bị sau mùa gặt lúa trong năm.

Cứ đến ngày 29 tháng Chạp hằng năm là bà con người Thái Tày Thanh ở xã Châu Thành, huyện Quỳ Hợp, tỉnh Nghệ An, lại tất bật chuẩn bị gói bánh chưng đen - 1 loại bánh truyền thống không thể thiếu trên mâm cúng vào ngày Tết của người dân nơi đây.

Ghi nhận của PV Báo Nhà báo và Công luận, tại xã Châu Thành (Quỳ Hợp, Nghệ An) vào chiều ngày 29 tháng Chạp, thời điểm chỉ còn cách Tết Nguyên đán cổ truyền đúng 1 ngày, nơi đây rộn ràng tiếng cười nói của những người con gái Thái, tiếng chày giã gạo ở hiên nhà sàn, mọi người cùng nhau làm nên chiếc bánh chưng đen độc đáo, truyền thống để cúng vào ngày Tết sắp tới.

Ghi nhận của PV Báo Nhà báo và Công luận, tại xã Châu Thành (Quỳ Hợp, Nghệ An) vào chiều ngày 29 tháng Chạp, thời điểm chỉ còn cách Tết Nguyên đán cổ truyền đúng 1 ngày, nơi đây rộn ràng tiếng cười nói của những người con gái Thái, tiếng chày giã gạo ở hiên nhà sàn, mọi người cùng nhau làm nên chiếc bánh chưng đen độc đáo, truyền thống để cúng vào ngày Tết sắp tới.

Bánh chưng đen là loại bánh đặc biệt mang nét riêng của người Thái Tày Thanh, nguyên liệu chính chỉ là gạo nếp trắng và được nhuộm đen bằng tro rơm. Cứ bắt đầu vào vụ mùa gặt cuối cùng của năm, người Thái đen lại tích 1 ít rơm khô để ngày cận Tết gói bánh chưng. Rơm được bà con cất trữ ở đây phải từ cây lúa nếp do chính tay người trong gia đình mình cắt, sau khi rửa sạch phơi khô và cất lên giàn cao ở trong nhà.

Bánh chưng đen là loại bánh đặc biệt mang nét riêng của người Thái Tày Thanh, nguyên liệu chính chỉ là gạo nếp trắng và được nhuộm đen bằng tro rơm. Cứ bắt đầu vào vụ mùa gặt cuối cùng của năm, người Thái đen lại tích 1 ít rơm khô để ngày cận Tết gói bánh chưng. Rơm được bà con cất trữ ở đây phải từ cây lúa nếp do chính tay người trong gia đình mình cắt, sau khi rửa sạch phơi khô và cất lên giàn cao ở trong nhà.

Những bó rơm vẫn hương mùi lúa nếp được người dân đưa ra đốt để lấy tro.

Những bó rơm vẫn hương mùi lúa nếp được người dân đưa ra đốt để lấy tro.

Để giữ được tro tốt, người dân sẽ gắp những đống tro còn đỏ ửng vào trong chiếc cối đã đong sẵn gạo.

Để giữ được tro tốt, người dân sẽ gắp những đống tro còn đỏ ửng vào trong chiếc cối đã đong sẵn gạo.

Tro và gạo nếp được giã đều tay. Mọi công đoạn đều do các bàn tay người phụ nữ làm, tuyệt nhiên đàn ông không được động tay vào.

Tro và gạo nếp được giã đều tay. Mọi công đoạn đều do các bàn tay người phụ nữ làm, tuyệt nhiên đàn ông không được động tay vào.

Hạt Nga Chiếng (một loại vừng mọc tự nhiên trong rừng) cũng được bỏ thêm vào giã cùng gạo và tro, để tạo vị đậm đà cho bánh.

Hạt Nga Chiếng (một loại vừng mọc tự nhiên trong rừng) cũng được bỏ thêm vào giã cùng gạo và tro, để tạo vị đậm đà cho bánh.

Sau khi đã giã đều, thành 1 màu đen. Người phụ nữ Thái sẽ sẩy trên một cái mẹt cho tro bay bớt ra ngoài và lấy gạo đã được nhuộm đen đi gói bánh.

Sau khi đã giã đều, thành 1 màu đen. Người phụ nữ Thái sẽ sẩy trên một cái mẹt cho tro bay bớt ra ngoài và lấy gạo đã được nhuộm đen đi gói bánh.

Theo chị Ngân Thị Hà (xã Châu Thành, Quỳ Hợp, Nghệ An) cho hay, gạo sau khi đã nhuộm đen sẽ được những người phụ nữ Thái đưa lên gian chính giữa của nhà mình, cùng mọi người quây quần và gói bánh chưng.

Theo chị Ngân Thị Hà (xã Châu Thành, Quỳ Hợp, Nghệ An) cho hay, gạo sau khi đã nhuộm đen sẽ được những người phụ nữ Thái đưa lên gian chính giữa của nhà mình, cùng mọi người quây quần và gói bánh chưng.

" Theo phong tục từ rất lâu rồi việc giã gạo đen và chuẩn bị sẽ phải do phụ nữ làm, người đàn ông không được phép làm chỉ đến khi gói bánh thì người đàn ông mới được gói bánh cùng." - Chị Hà cho hay.

" Theo phong tục từ rất lâu rồi việc giã gạo đen và chuẩn bị sẽ phải do phụ nữ làm, người đàn ông không được phép làm chỉ đến khi gói bánh thì người đàn ông mới được gói bánh cùng." - Chị Hà cho hay.

Bánh chưng đen người Thái Tày Thanh ở Qùy Hợp không có nhân. Lá gói bánh cũng dùng lá dong rừng rửa sạch, lau khô mới đem gói. Bánh chưng để cúng ngày Tết của đồng bào nơi đây có 4 loại bánh. Khâu tôm kháu khoài (Bánh sừng trâu); Khâu tôm cộp (Bánh đôi); Khâu tôm khuản tụ (Bánh gậy); Khâu tôm pom (Bánh vuông nhỏ).

Bánh chưng đen người Thái Tày Thanh ở Qùy Hợp không có nhân. Lá gói bánh cũng dùng lá dong rừng rửa sạch, lau khô mới đem gói. Bánh chưng để cúng ngày Tết của đồng bào nơi đây có 4 loại bánh. Khâu tôm kháu khoài (Bánh sừng trâu); Khâu tôm cộp (Bánh đôi); Khâu tôm khuản tụ (Bánh gậy); Khâu tôm pom (Bánh vuông nhỏ).

Bánh chưng được hình thành gồm 2 bánh hình vuông kẹp vào với nhau tạo thành một cặp, với ý nghĩa cuộc sống ấm no, cầu cho gia đình hạnh phúc. Có tên gọi là

Bánh chưng được hình thành gồm 2 bánh hình vuông kẹp vào với nhau tạo thành một cặp, với ý nghĩa cuộc sống ấm no, cầu cho gia đình hạnh phúc. Có tên gọi là "khâu tôm cộp" ( Bánh đôi).

Bánh

Bánh "khâu tôm pom" ( Bánh vuông nhỏ). Bánh này có hình vuông nhỏ, lớn hơn hộp diêm, buộc thành chùm, mỗi chùm 5 bánh. Với ý nghĩa cầu cho sung túc, mọi sự tròn trịa, đầy đủ.

Bánh

Bánh "khâu tôm khuản tụ" ( Bánh gậy). Bánh hình chiếc gậy, với ý nghĩa cầu cho người già được sống lâu.

Ông Vi Xuân Điển (xã Châu Thành, Quỳ Hợp, Nghệ An) cho biết:

Ông Vi Xuân Điển (xã Châu Thành, Quỳ Hợp, Nghệ An) cho biết: "Năm nào gia đình chúng tôi cũng tổ chức gói bánh chưng đen vào đúng ngày 29 tháng Chạp. Không gói sớm hơn tránh bánh hỏng không ngon."

Bánh sau khi chín, ăn vào sẽ cảm nhận được vị thơm của mùi nếp kèm mùi tro khiến cho người ăn có cảm giác như đang được giao hòa cùng cỏ cây, ruộng đồng, cùng thiên nhiên hoang sơ miền Tây xứ Nghệ.

Bánh sau khi chín, ăn vào sẽ cảm nhận được vị thơm của mùi nếp kèm mùi tro khiến cho người ăn có cảm giác như đang được giao hòa cùng cỏ cây, ruộng đồng, cùng thiên nhiên hoang sơ miền Tây xứ Nghệ.

Những đôi bàn tay đen sạm màu tro sau khi gói bánh.

Những đôi bàn tay đen sạm màu tro sau khi gói bánh.

Chị Ngân Thị Hà (Quỳ Hợp, Nghệ An) kiểm tra lại số lượng bánh

Chị Ngân Thị Hà (Quỳ Hợp, Nghệ An) kiểm tra lại số lượng bánh "khâu tôm pom" ( Bánh vuông nhỏ). Chị cho hay, số lượng mỗi chùm bánh vuông nhỏ sẽ có 5 cái, ở mỗi mâm cũng gia đình sẽ phải đặt 1 đôi, tức là 10 cái bánh này.

"Bạn thân mến, đừng hỏi nhân bánh ở đâu nhé, vì bánh chưng người Thái không có nhân. Nó thật đơn giản, mộc mạc, nhưng cũng đầy ý nghĩa không kém bánh của Lang Liêu đấy. Mời bạn ăn thử một miếng nhé, nó ngọt ngào lắm đấy! Tết này khi đến với bản làng người Tày Thanh, nếu được biếu một chùm bánh nhỏ thì đừng từ chối, mau nhận lấy đi. Vì khách quý mới được biếu như thế, đó là lộc mà." - Chị Hà vui vẻ nói với mọi người khách đến với bản làng Thái Tày Thanh ngày Tết.

"Bạn thân mến, đừng hỏi nhân bánh ở đâu nhé, vì bánh chưng người Thái không có nhân. Nó thật đơn giản, mộc mạc, nhưng cũng đầy ý nghĩa không kém bánh của Lang Liêu đấy. Mời bạn ăn thử một miếng nhé, nó ngọt ngào lắm đấy! Tết này khi đến với bản làng người Tày Thanh, nếu được biếu một chùm bánh nhỏ thì đừng từ chối, mau nhận lấy đi. Vì khách quý mới được biếu như thế, đó là lộc mà." - Chị Hà vui vẻ nói với mọi người khách đến với bản làng Thái Tày Thanh ngày Tết.

Xem thêm

Mô hình dự báo hướng đi của bão số 1 do Trung tâm Dự báo khí tượng - thủy văn quốc gia cập nhật lúc 8 giờ, ngày 3/7.

Hải Phòng chủ động ứng phó bão số 1 Maysak

(CLO) Trước diễn biến phức tạp của cơn bão số 1 (tên quốc tế là Maysak), sáng ngày 3/7, UBND TP Hải Phòng đã ban hành công điện hỏa tốc, yêu cầu các cấp ngành và địa phương khẩn trương triển khai các biện pháp ứng phó ở mức cao nhất, tuyệt đối không được chủ quan, lơ là nhằm bảo đảm an toàn tính mạng cho người dân và giảm thiểu thiệt hại về tài sản.

Vụ nhiều tàu cá Gia Lai bị thiêu rụi: Khẩn trương hỗ trợ ngư dân, giao Công an điều tra

Gượng dậy sau bão, ngư dân Gia Lai lại trắng tay, ôm khoản nợ tiền tỷ vì hỏa hoạn

(CLO) Vụ cháy nghiêm trọng thiêu rụi 16 tàu cá trên đầm Thị Nại không chỉ gây thiệt hại lớn về tài sản mà còn đẩy nhiều ngư dân ở Gia Lai lâm cảnh trắng tay, nợ nần chồng chất. Có những con tàu vừa được vay mượn sửa chữa sau bão, chưa kịp ra khơi gỡ gạc thì chỉ trong vài giờ đồng hồ đã hóa thành tro tàn.

Lào Cai triển khai nhiều hoạt động tri ân nhân kỷ niệm 79 năm Ngày Thương binh - Liệt sĩ

Lào Cai triển khai nhiều hoạt động tri ân nhân kỷ niệm 79 năm Ngày Thương binh - Liệt sĩ

(CLO) Nhân kỷ niệm 79 năm Ngày Thương binh - Liệt sĩ (27/7/1947 - 27/7/2026), UBND tỉnh Lào Cai ban hành kế hoạch tổ chức nhiều hoạt động thiết thực nhằm tri ân người có công với cách mạng, chăm lo đời sống các gia đình chính sách, đồng thời lan tỏa sâu rộng đạo lý "Uống nước nhớ nguồn" trong toàn xã hội.

Quảng Trị: Chung tay ngăn chặn mua bán người, mở rộng cánh cửa tái hòa nhập cho nạn nhân

Quảng Trị: Chung tay ngăn chặn mua bán người, mở rộng cánh cửa tái hòa nhập cho nạn nhân

Đằng sau những lời hứa hẹn về việc làm lương cao nơi đất khách là không ít cạm bẫy khiến nhiều người trở thành nạn nhân của tội phạm mua bán người. Tại Quảng Trị, cùng với công tác đấu tranh, phát hiện và xử lý tội phạm, các cấp, ngành đang nỗ lực xây dựng mạng lưới hỗ trợ toàn diện nhằm giúp nạn nhân vượt qua mặc cảm, ổn định cuộc sống và tái hòa nhập cộng đồng.

Nỗi khắc khoải của Mẹ Việt Nam anh hùng hơn nửa thế kỷ ngóng tin hai con

Nỗi khắc khoải của Mẹ Việt Nam anh hùng hơn nửa thế kỷ ngóng tin hai con

(CLO) Chiến tranh đã lùi xa nhưng trong lòng Mẹ Việt Nam anh hùng Nguyễn Thị Cháu nỗi đau mất con vẫn chưa nguôi. Hai người con trai của mẹ đã anh dũng hy sinh, đến nay gia đình vẫn chưa tìm được hài cốt. Giờ đây, khi tuổi cao, sức yếu mẹ Cháu đặt mọi mong mỏi qua giám định AND để trông ngóng tin hai con là liệt sĩ.

Ông Nguyễn Trọng Hiếu được bầu giữ chức Phó Chủ tịch UBND tỉnh Hà Tĩnh

Ông Nguyễn Trọng Hiếu được bầu giữ chức Phó Chủ tịch UBND tỉnh Hà Tĩnh

(CLO) Chiều 2/7, tại Kỳ họp thứ 6 (kỳ họp chuyên đề) của HĐND tỉnh Hà Tĩnh khóa XIX, nhiệm kỳ 2026 – 2031, các đại biểu HĐND tỉnh đã thống nhất bầu ông Nguyễn Trọng Hiếu, Ủy viên Ban Thường vụ Tỉnh ủy, Giám đốc Sở Tài chính giữ chức Phó Chủ tịch UBND tỉnh Hà Tĩnh với tỷ lệ tín nhiệm tuyệt đối, đạt 100% số phiếu tán thành.

Lào Cai: Chủ động ứng phó mưa lớn, kịp thời cảnh báo và khắc phục các điểm sạt lở, bảo đảm an toàn giao thông

Lào Cai: Chủ động ứng phó mưa lớn, kịp thời cảnh báo và khắc phục các điểm sạt lở, bảo đảm an toàn giao thông

(CLO) Do ảnh hưởng của đợt mưa lớn kéo dài từ đêm 30/6 đến ngày 1/7, nhiều địa phương trên địa bàn tỉnh Lào Cai xảy ra tình trạng sạt lở đất, cây xanh gãy đổ, ngập úng cục bộ, tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn giao thông và ảnh hưởng đến đời sống người dân.

Nghệ An chạy đua thời gian để trả lại tên cho các liệt sĩ

Nghệ An chạy đua thời gian để trả lại tên cho các liệt sĩ

(CLO) Những ngày qua, Nghệ An đang tập trung dồn toàn lực để thực hiện kế hoạch lấy mẫu sinh phẩm ADN cho những phần mộ liệt sĩ chưa rõ thông tin. Mỗi mẫu gene được lưu trữ thành công là thêm một tia hy vọng cho một gia đình đã hàng chục năm mòn mỏi chờ tin người thân.

Đàn cò ốc quý hiếm gần 100 con bất ngờ xuất hiện trên cánh đồng Gia Lai

Đàn cò ốc quý hiếm gần 100 con bất ngờ xuất hiện trên cánh đồng Gia Lai

(CLO) Gần 100 cá thể cò ốc - loài chim nước quý hiếm nằm trong Sách đỏ Việt Nam - bất ngờ xuất hiện và kiếm ăn trên các cánh đồng lúa tại Gia Lai. Trước sự xuất hiện của đàn cò ốc, lực lượng kiểm lâm đã tăng cường theo dõi, bảo vệ và khuyến cáo người dân không săn bắt, xua đuổi nhằm góp phần bảo tồn loài chim quý hiếm.

Xã Đồng Lê (Quảng Trị): Vững bước trên hành trình kiến tạo vùng quê phát triển toàn diện

Xã Đồng Lê (Quảng Trị): Vững bước trên hành trình kiến tạo vùng quê phát triển toàn diện

Sau năm đầu tiên vận hành theo mô hình chính quyền địa phương hai cấp, xã Đồng Lê (Quảng Trị) đang ghi dấu những chuyển biến tích cực trên nhiều lĩnh vực. Từ những cánh rừng xanh bạt ngàn, những vùng cây ăn quả trĩu quả đến hệ thống hành chính ngày càng hiện đại, địa phương đang từng bước phát huy tiềm năng, lợi thế, xây dựng nền nông nghiệp xanh, đẩy mạnh chuyển đổi số và kiến tạo động lực mới cho phát triển bền vững.

Cỡ chữ bài viết: