Nghệ An: Độc đáo bánh chưng đen của các cô gái Thái ở Quỳ Hợp

Cứ đến ngày 29 tháng Chạp hằng năm là bà con người Thái Tày Thanh ở xã Châu Thành, huyện Quỳ Hợp, tỉnh Nghệ An, lại tất bật chuẩn bị gói bánh chưng đen - 1 loại bánh truyền thống không thể thiếu trên mâm cúng vào ngày Tết của người dân nơi đây.

Ghi nhận của PV Báo Nhà báo và Công luận, tại xã Châu Thành (Quỳ Hợp, Nghệ An) vào chiều ngày 29 tháng Chạp, thời điểm chỉ còn cách Tết Nguyên đán cổ truyền đúng 1 ngày, nơi đây rộn ràng tiếng cười nói của những người con gái Thái, tiếng chày giã gạo ở hiên nhà sàn, mọi người cùng nhau làm nên chiếc bánh chưng đen độc đáo, truyền thống để cúng vào ngày Tết sắp tới.

Ghi nhận của PV Báo Nhà báo và Công luận, tại xã Châu Thành (Quỳ Hợp, Nghệ An) vào chiều ngày 29 tháng Chạp, thời điểm chỉ còn cách Tết Nguyên đán cổ truyền đúng 1 ngày, nơi đây rộn ràng tiếng cười nói của những người con gái Thái, tiếng chày giã gạo ở hiên nhà sàn, mọi người cùng nhau làm nên chiếc bánh chưng đen độc đáo, truyền thống để cúng vào ngày Tết sắp tới.

Bánh chưng đen là loại bánh đặc biệt mang nét riêng của người Thái Tày Thanh, nguyên liệu chính chỉ là gạo nếp trắng và được nhuộm đen bằng tro rơm. Cứ bắt đầu vào vụ mùa gặt cuối cùng của năm, người Thái đen lại tích 1 ít rơm khô để ngày cận Tết gói bánh chưng. Rơm được bà con cất trữ ở đây phải từ cây lúa nếp do chính tay người trong gia đình mình cắt, sau khi rửa sạch phơi khô và cất lên giàn cao ở trong nhà.

Bánh chưng đen là loại bánh đặc biệt mang nét riêng của người Thái Tày Thanh, nguyên liệu chính chỉ là gạo nếp trắng và được nhuộm đen bằng tro rơm. Cứ bắt đầu vào vụ mùa gặt cuối cùng của năm, người Thái đen lại tích 1 ít rơm khô để ngày cận Tết gói bánh chưng. Rơm được bà con cất trữ ở đây phải từ cây lúa nếp do chính tay người trong gia đình mình cắt, sau khi rửa sạch phơi khô và cất lên giàn cao ở trong nhà.

Những bó rơm vẫn hương mùi lúa nếp được người dân đưa ra đốt để lấy tro.

Những bó rơm vẫn hương mùi lúa nếp được người dân đưa ra đốt để lấy tro.

Để giữ được tro tốt, người dân sẽ gắp những đống tro còn đỏ ửng vào trong chiếc cối đã đong sẵn gạo.

Để giữ được tro tốt, người dân sẽ gắp những đống tro còn đỏ ửng vào trong chiếc cối đã đong sẵn gạo.

Tro và gạo nếp được giã đều tay. Mọi công đoạn đều do các bàn tay người phụ nữ làm, tuyệt nhiên đàn ông không được động tay vào.

Tro và gạo nếp được giã đều tay. Mọi công đoạn đều do các bàn tay người phụ nữ làm, tuyệt nhiên đàn ông không được động tay vào.

Hạt Nga Chiếng (một loại vừng mọc tự nhiên trong rừng) cũng được bỏ thêm vào giã cùng gạo và tro, để tạo vị đậm đà cho bánh.

Hạt Nga Chiếng (một loại vừng mọc tự nhiên trong rừng) cũng được bỏ thêm vào giã cùng gạo và tro, để tạo vị đậm đà cho bánh.

Sau khi đã giã đều, thành 1 màu đen. Người phụ nữ Thái sẽ sẩy trên một cái mẹt cho tro bay bớt ra ngoài và lấy gạo đã được nhuộm đen đi gói bánh.

Sau khi đã giã đều, thành 1 màu đen. Người phụ nữ Thái sẽ sẩy trên một cái mẹt cho tro bay bớt ra ngoài và lấy gạo đã được nhuộm đen đi gói bánh.

Theo chị Ngân Thị Hà (xã Châu Thành, Quỳ Hợp, Nghệ An) cho hay, gạo sau khi đã nhuộm đen sẽ được những người phụ nữ Thái đưa lên gian chính giữa của nhà mình, cùng mọi người quây quần và gói bánh chưng.

Theo chị Ngân Thị Hà (xã Châu Thành, Quỳ Hợp, Nghệ An) cho hay, gạo sau khi đã nhuộm đen sẽ được những người phụ nữ Thái đưa lên gian chính giữa của nhà mình, cùng mọi người quây quần và gói bánh chưng.

" Theo phong tục từ rất lâu rồi việc giã gạo đen và chuẩn bị sẽ phải do phụ nữ làm, người đàn ông không được phép làm chỉ đến khi gói bánh thì người đàn ông mới được gói bánh cùng." - Chị Hà cho hay.

" Theo phong tục từ rất lâu rồi việc giã gạo đen và chuẩn bị sẽ phải do phụ nữ làm, người đàn ông không được phép làm chỉ đến khi gói bánh thì người đàn ông mới được gói bánh cùng." - Chị Hà cho hay.

Bánh chưng đen người Thái Tày Thanh ở Qùy Hợp không có nhân. Lá gói bánh cũng dùng lá dong rừng rửa sạch, lau khô mới đem gói. Bánh chưng để cúng ngày Tết của đồng bào nơi đây có 4 loại bánh. Khâu tôm kháu khoài (Bánh sừng trâu); Khâu tôm cộp (Bánh đôi); Khâu tôm khuản tụ (Bánh gậy); Khâu tôm pom (Bánh vuông nhỏ).

Bánh chưng đen người Thái Tày Thanh ở Qùy Hợp không có nhân. Lá gói bánh cũng dùng lá dong rừng rửa sạch, lau khô mới đem gói. Bánh chưng để cúng ngày Tết của đồng bào nơi đây có 4 loại bánh. Khâu tôm kháu khoài (Bánh sừng trâu); Khâu tôm cộp (Bánh đôi); Khâu tôm khuản tụ (Bánh gậy); Khâu tôm pom (Bánh vuông nhỏ).

Bánh chưng được hình thành gồm 2 bánh hình vuông kẹp vào với nhau tạo thành một cặp, với ý nghĩa cuộc sống ấm no, cầu cho gia đình hạnh phúc. Có tên gọi là

Bánh chưng được hình thành gồm 2 bánh hình vuông kẹp vào với nhau tạo thành một cặp, với ý nghĩa cuộc sống ấm no, cầu cho gia đình hạnh phúc. Có tên gọi là "khâu tôm cộp" ( Bánh đôi).

Bánh

Bánh "khâu tôm pom" ( Bánh vuông nhỏ). Bánh này có hình vuông nhỏ, lớn hơn hộp diêm, buộc thành chùm, mỗi chùm 5 bánh. Với ý nghĩa cầu cho sung túc, mọi sự tròn trịa, đầy đủ.

Bánh

Bánh "khâu tôm khuản tụ" ( Bánh gậy). Bánh hình chiếc gậy, với ý nghĩa cầu cho người già được sống lâu.

Ông Vi Xuân Điển (xã Châu Thành, Quỳ Hợp, Nghệ An) cho biết:

Ông Vi Xuân Điển (xã Châu Thành, Quỳ Hợp, Nghệ An) cho biết: "Năm nào gia đình chúng tôi cũng tổ chức gói bánh chưng đen vào đúng ngày 29 tháng Chạp. Không gói sớm hơn tránh bánh hỏng không ngon."

Bánh sau khi chín, ăn vào sẽ cảm nhận được vị thơm của mùi nếp kèm mùi tro khiến cho người ăn có cảm giác như đang được giao hòa cùng cỏ cây, ruộng đồng, cùng thiên nhiên hoang sơ miền Tây xứ Nghệ.

Bánh sau khi chín, ăn vào sẽ cảm nhận được vị thơm của mùi nếp kèm mùi tro khiến cho người ăn có cảm giác như đang được giao hòa cùng cỏ cây, ruộng đồng, cùng thiên nhiên hoang sơ miền Tây xứ Nghệ.

Những đôi bàn tay đen sạm màu tro sau khi gói bánh.

Những đôi bàn tay đen sạm màu tro sau khi gói bánh.

Chị Ngân Thị Hà (Quỳ Hợp, Nghệ An) kiểm tra lại số lượng bánh

Chị Ngân Thị Hà (Quỳ Hợp, Nghệ An) kiểm tra lại số lượng bánh "khâu tôm pom" ( Bánh vuông nhỏ). Chị cho hay, số lượng mỗi chùm bánh vuông nhỏ sẽ có 5 cái, ở mỗi mâm cũng gia đình sẽ phải đặt 1 đôi, tức là 10 cái bánh này.

"Bạn thân mến, đừng hỏi nhân bánh ở đâu nhé, vì bánh chưng người Thái không có nhân. Nó thật đơn giản, mộc mạc, nhưng cũng đầy ý nghĩa không kém bánh của Lang Liêu đấy. Mời bạn ăn thử một miếng nhé, nó ngọt ngào lắm đấy! Tết này khi đến với bản làng người Tày Thanh, nếu được biếu một chùm bánh nhỏ thì đừng từ chối, mau nhận lấy đi. Vì khách quý mới được biếu như thế, đó là lộc mà." - Chị Hà vui vẻ nói với mọi người khách đến với bản làng Thái Tày Thanh ngày Tết.

"Bạn thân mến, đừng hỏi nhân bánh ở đâu nhé, vì bánh chưng người Thái không có nhân. Nó thật đơn giản, mộc mạc, nhưng cũng đầy ý nghĩa không kém bánh của Lang Liêu đấy. Mời bạn ăn thử một miếng nhé, nó ngọt ngào lắm đấy! Tết này khi đến với bản làng người Tày Thanh, nếu được biếu một chùm bánh nhỏ thì đừng từ chối, mau nhận lấy đi. Vì khách quý mới được biếu như thế, đó là lộc mà." - Chị Hà vui vẻ nói với mọi người khách đến với bản làng Thái Tày Thanh ngày Tết.

Xem thêm

Gia Lai: Hàng loạt nhà chòi gỗ xây dựng, hoạt động trái phép sát mép thác Ba

Gia Lai: Hàng loạt nhà chòi gỗ xây dựng, hoạt động trái phép sát mép thác Ba

(CLO) Hàng loạt nhà chòi, sàn gỗ được dựng sát mép nước tại khu vực thác Ba (thôn Ngol, xã Đăk Đoa, tỉnh Gia Lai) để phục vụ kinh doanh ăn, uống trong khi hồ sơ pháp lý chưa hoàn thiện. Việc các công trình được xây dựng trái phép dọc suối không chỉ cho thấy những bất cập trong quản lý đất đai mà còn tiềm ẩn hiểm họa đối với du khách.

Lào Cai 'đi từng nhà' để ngăn tảo hôn

Lào Cai 'đi từng nhà' để ngăn tảo hôn

(CLO) Thay vì chờ vi phạm xảy ra mới xử lý hay tuyên truyền một chiều, Lào Cai đang đổi mới căn bản cách phòng, chống tảo hôn bằng phương châm “đi từng ngõ, gõ từng nhà, rà từng đối tượng”.

Ngôi đình cổ chứng tích sống của 7 chiến sĩ cách mạng hi sinh

Ngôi đình cổ chứng tích sống của 7 chiến sĩ cách mạng hi sinh

(CLO) Nằm bên dòng sông Lam, đình Lương Sơn là nơi các chiến sĩ yêu nước thường xuyên lui tới để truyền bá quốc ngữ, tư tưởng yêu nước. Đình cũng là trung tâm hoạt động cách mạng của cả vùng trong phong trào Xô Viết. Đây còn là nơi ghi dấu sự hi sinh của 7 chiến sĩ cách mạng. Mới đây, ngôi đình được xếp hạng Di tích quốc gia đặc biệt, trở thành “địa chỉ đỏ” giáo dục truyền thống cách mạng, yêu nước cho nhiều thế hệ.

Phong Dụ Thượng hỗ trợ sinh kế cho 37 hộ nghèo

Phong Dụ Thượng hỗ trợ sinh kế cho 37 hộ nghèo

(CLO) Tại xã Phong Dụ Thượng (Lào Cai), nơi 97% dân số là đồng bào dân tộc thiểu số, việc giảm nghèo được triển khai theo hướng rà soát nhu cầu từng hộ để hỗ trợ cây, con giống, công cụ sản xuất và hướng dẫn kỹ thuật, giúp người dân từng bước tạo sinh kế ổn định.

Gửi lại đôi chân ở chiến trường, người lính về với đất mẹ vào ngày sinh nhật

Gửi lại đôi chân ở chiến trường, người lính về với đất mẹ vào ngày sinh nhật

(CLO) 18 tuổi tình nguyện lên đường nhập ngũ, 1 năm sau người lính Võ Ngọc Ánh mất cả hai chân trong trận chiến bảo vệ biên giới phía Bắc. Mang thương tật đặc biệt nặng khi chưa kịp có lời hẹn ước lứa đôi, người lính ấy sống khá khép kín tại Trung tâm Điều dưỡng thương binh Nghệ An. Sau nhiều năm sống cùng đồng đội, ông trở về với đất mẹ đúng ngày sinh nhật lần thứ 67.

Gia Lai: Người dân phấn khởi xây nhà tiền tỷ ở khu tái định cư, thoát khỏi 'vực tử thần'

Gia Lai: Người dân phấn khởi xây nhà tiền tỷ ở khu tái định cư, thoát khỏi 'vực tử thần'

(CLO) Sau nhiều năm sống trong thấp thỏm bên "vực tử thần", người dân xã Ia Ly (Gia Lai) đang dần tìm lại sự bình yên tại khu tái định cư. Từ tiền hỗ trợ, đền bù cùng khoản tích góp, vay mượn, nhiều gia đình đã dựng lên những căn nhà khang trang, rộng hàng trăm mét vuông, mở ra một cuộc sống mới an toàn hơn.

Việc triển khai cấp phát miễn phí SGK cho học sinh phổ thông toàn thành phố không chỉ khẳng định triết lý “lấy con người làm trung tâm” mà còn là bước đột phá lớn để bảo đảm công bằng trong tiếp cận giáo dục. Ảnh Sở GD&ĐT.

Bài 3: Lấy con người làm trung tâm - “Trái tim” của sự phát triển bền vững

(CLO) Không nằm ở những con số tăng trưởng mang tính định lượng khô khan hay các siêu dự án tỷ USD, thước đo nhân văn và sắc nét nhất cho sự bứt phá của Thành phố Quảng Ninh chính là việc định hình lại tiêu chuẩn sống, biến mỗi người dân thành trung tâm thụ hưởng mọi thành quả của sự phát triển.

Xóm chài bên sông Lam mòn mỏi với giấc mơ an cư

Xóm chài bên sông Lam mòn mỏi với giấc mơ an cư

(CLO) Nhiều năm qua, hàng chục hộ dân Hòa Lam sống ngoài đê sông Lam luôn lo âu thất thỏm vì nước dâng cao, ngập lụt. Mùa mưa bão năm nay đã đến, các hộ dân vẫn đang chờ đợi ngày được bàn giao đất tại khu tái định cư để sớm “an cư lạc nghiệp”, ổn định cuộc sống.

Khánh thành phòng thực hành giáo dục STEM tại trường PETROVIETNAM - Phong Thổ

Khánh thành phòng thực hành giáo dục STEM tại trường PETROVIETNAM - Phong Thổ

Trong khuôn khổ Chương trình “PETROVIETNAM: Thắp sáng niềm tin - Nâng bước em tới trường” diễn ra vào đúng dịp Tết Trung thu, ngày 25/9, Tập đoàn Công nghiệp - Năng lượng Quốc gia Việt Nam (PETROVIETNAM) tổ chức khánh thành và bàn giao phòng thực hành giáo dục STEM tại Trường Phổ thông nội trú Tiểu học và Trung học cơ sở PETROVIETNAM - Phong Thổ, tỉnh Lai Châu.

Cỡ chữ bài viết: