Nghệ An: Độc đáo bánh chưng đen của các cô gái Thái ở Quỳ Hợp

Cứ đến ngày 29 tháng Chạp hằng năm là bà con người Thái Tày Thanh ở xã Châu Thành, huyện Quỳ Hợp, tỉnh Nghệ An, lại tất bật chuẩn bị gói bánh chưng đen - 1 loại bánh truyền thống không thể thiếu trên mâm cúng vào ngày Tết của người dân nơi đây.

Ghi nhận của PV Báo Nhà báo và Công luận, tại xã Châu Thành (Quỳ Hợp, Nghệ An) vào chiều ngày 29 tháng Chạp, thời điểm chỉ còn cách Tết Nguyên đán cổ truyền đúng 1 ngày, nơi đây rộn ràng tiếng cười nói của những người con gái Thái, tiếng chày giã gạo ở hiên nhà sàn, mọi người cùng nhau làm nên chiếc bánh chưng đen độc đáo, truyền thống để cúng vào ngày Tết sắp tới.

Ghi nhận của PV Báo Nhà báo và Công luận, tại xã Châu Thành (Quỳ Hợp, Nghệ An) vào chiều ngày 29 tháng Chạp, thời điểm chỉ còn cách Tết Nguyên đán cổ truyền đúng 1 ngày, nơi đây rộn ràng tiếng cười nói của những người con gái Thái, tiếng chày giã gạo ở hiên nhà sàn, mọi người cùng nhau làm nên chiếc bánh chưng đen độc đáo, truyền thống để cúng vào ngày Tết sắp tới.

Bánh chưng đen là loại bánh đặc biệt mang nét riêng của người Thái Tày Thanh, nguyên liệu chính chỉ là gạo nếp trắng và được nhuộm đen bằng tro rơm. Cứ bắt đầu vào vụ mùa gặt cuối cùng của năm, người Thái đen lại tích 1 ít rơm khô để ngày cận Tết gói bánh chưng. Rơm được bà con cất trữ ở đây phải từ cây lúa nếp do chính tay người trong gia đình mình cắt, sau khi rửa sạch phơi khô và cất lên giàn cao ở trong nhà.

Bánh chưng đen là loại bánh đặc biệt mang nét riêng của người Thái Tày Thanh, nguyên liệu chính chỉ là gạo nếp trắng và được nhuộm đen bằng tro rơm. Cứ bắt đầu vào vụ mùa gặt cuối cùng của năm, người Thái đen lại tích 1 ít rơm khô để ngày cận Tết gói bánh chưng. Rơm được bà con cất trữ ở đây phải từ cây lúa nếp do chính tay người trong gia đình mình cắt, sau khi rửa sạch phơi khô và cất lên giàn cao ở trong nhà.

Những bó rơm vẫn hương mùi lúa nếp được người dân đưa ra đốt để lấy tro.

Những bó rơm vẫn hương mùi lúa nếp được người dân đưa ra đốt để lấy tro.

Để giữ được tro tốt, người dân sẽ gắp những đống tro còn đỏ ửng vào trong chiếc cối đã đong sẵn gạo.

Để giữ được tro tốt, người dân sẽ gắp những đống tro còn đỏ ửng vào trong chiếc cối đã đong sẵn gạo.

Tro và gạo nếp được giã đều tay. Mọi công đoạn đều do các bàn tay người phụ nữ làm, tuyệt nhiên đàn ông không được động tay vào.

Tro và gạo nếp được giã đều tay. Mọi công đoạn đều do các bàn tay người phụ nữ làm, tuyệt nhiên đàn ông không được động tay vào.

Hạt Nga Chiếng (một loại vừng mọc tự nhiên trong rừng) cũng được bỏ thêm vào giã cùng gạo và tro, để tạo vị đậm đà cho bánh.

Hạt Nga Chiếng (một loại vừng mọc tự nhiên trong rừng) cũng được bỏ thêm vào giã cùng gạo và tro, để tạo vị đậm đà cho bánh.

Sau khi đã giã đều, thành 1 màu đen. Người phụ nữ Thái sẽ sẩy trên một cái mẹt cho tro bay bớt ra ngoài và lấy gạo đã được nhuộm đen đi gói bánh.

Sau khi đã giã đều, thành 1 màu đen. Người phụ nữ Thái sẽ sẩy trên một cái mẹt cho tro bay bớt ra ngoài và lấy gạo đã được nhuộm đen đi gói bánh.

Theo chị Ngân Thị Hà (xã Châu Thành, Quỳ Hợp, Nghệ An) cho hay, gạo sau khi đã nhuộm đen sẽ được những người phụ nữ Thái đưa lên gian chính giữa của nhà mình, cùng mọi người quây quần và gói bánh chưng.

Theo chị Ngân Thị Hà (xã Châu Thành, Quỳ Hợp, Nghệ An) cho hay, gạo sau khi đã nhuộm đen sẽ được những người phụ nữ Thái đưa lên gian chính giữa của nhà mình, cùng mọi người quây quần và gói bánh chưng.

" Theo phong tục từ rất lâu rồi việc giã gạo đen và chuẩn bị sẽ phải do phụ nữ làm, người đàn ông không được phép làm chỉ đến khi gói bánh thì người đàn ông mới được gói bánh cùng." - Chị Hà cho hay.

" Theo phong tục từ rất lâu rồi việc giã gạo đen và chuẩn bị sẽ phải do phụ nữ làm, người đàn ông không được phép làm chỉ đến khi gói bánh thì người đàn ông mới được gói bánh cùng." - Chị Hà cho hay.

Bánh chưng đen người Thái Tày Thanh ở Qùy Hợp không có nhân. Lá gói bánh cũng dùng lá dong rừng rửa sạch, lau khô mới đem gói. Bánh chưng để cúng ngày Tết của đồng bào nơi đây có 4 loại bánh. Khâu tôm kháu khoài (Bánh sừng trâu); Khâu tôm cộp (Bánh đôi); Khâu tôm khuản tụ (Bánh gậy); Khâu tôm pom (Bánh vuông nhỏ).

Bánh chưng đen người Thái Tày Thanh ở Qùy Hợp không có nhân. Lá gói bánh cũng dùng lá dong rừng rửa sạch, lau khô mới đem gói. Bánh chưng để cúng ngày Tết của đồng bào nơi đây có 4 loại bánh. Khâu tôm kháu khoài (Bánh sừng trâu); Khâu tôm cộp (Bánh đôi); Khâu tôm khuản tụ (Bánh gậy); Khâu tôm pom (Bánh vuông nhỏ).

Bánh chưng được hình thành gồm 2 bánh hình vuông kẹp vào với nhau tạo thành một cặp, với ý nghĩa cuộc sống ấm no, cầu cho gia đình hạnh phúc. Có tên gọi là

Bánh chưng được hình thành gồm 2 bánh hình vuông kẹp vào với nhau tạo thành một cặp, với ý nghĩa cuộc sống ấm no, cầu cho gia đình hạnh phúc. Có tên gọi là "khâu tôm cộp" ( Bánh đôi).

Bánh

Bánh "khâu tôm pom" ( Bánh vuông nhỏ). Bánh này có hình vuông nhỏ, lớn hơn hộp diêm, buộc thành chùm, mỗi chùm 5 bánh. Với ý nghĩa cầu cho sung túc, mọi sự tròn trịa, đầy đủ.

Bánh

Bánh "khâu tôm khuản tụ" ( Bánh gậy). Bánh hình chiếc gậy, với ý nghĩa cầu cho người già được sống lâu.

Ông Vi Xuân Điển (xã Châu Thành, Quỳ Hợp, Nghệ An) cho biết:

Ông Vi Xuân Điển (xã Châu Thành, Quỳ Hợp, Nghệ An) cho biết: "Năm nào gia đình chúng tôi cũng tổ chức gói bánh chưng đen vào đúng ngày 29 tháng Chạp. Không gói sớm hơn tránh bánh hỏng không ngon."

Bánh sau khi chín, ăn vào sẽ cảm nhận được vị thơm của mùi nếp kèm mùi tro khiến cho người ăn có cảm giác như đang được giao hòa cùng cỏ cây, ruộng đồng, cùng thiên nhiên hoang sơ miền Tây xứ Nghệ.

Bánh sau khi chín, ăn vào sẽ cảm nhận được vị thơm của mùi nếp kèm mùi tro khiến cho người ăn có cảm giác như đang được giao hòa cùng cỏ cây, ruộng đồng, cùng thiên nhiên hoang sơ miền Tây xứ Nghệ.

Những đôi bàn tay đen sạm màu tro sau khi gói bánh.

Những đôi bàn tay đen sạm màu tro sau khi gói bánh.

Chị Ngân Thị Hà (Quỳ Hợp, Nghệ An) kiểm tra lại số lượng bánh

Chị Ngân Thị Hà (Quỳ Hợp, Nghệ An) kiểm tra lại số lượng bánh "khâu tôm pom" ( Bánh vuông nhỏ). Chị cho hay, số lượng mỗi chùm bánh vuông nhỏ sẽ có 5 cái, ở mỗi mâm cũng gia đình sẽ phải đặt 1 đôi, tức là 10 cái bánh này.

"Bạn thân mến, đừng hỏi nhân bánh ở đâu nhé, vì bánh chưng người Thái không có nhân. Nó thật đơn giản, mộc mạc, nhưng cũng đầy ý nghĩa không kém bánh của Lang Liêu đấy. Mời bạn ăn thử một miếng nhé, nó ngọt ngào lắm đấy! Tết này khi đến với bản làng người Tày Thanh, nếu được biếu một chùm bánh nhỏ thì đừng từ chối, mau nhận lấy đi. Vì khách quý mới được biếu như thế, đó là lộc mà." - Chị Hà vui vẻ nói với mọi người khách đến với bản làng Thái Tày Thanh ngày Tết.

"Bạn thân mến, đừng hỏi nhân bánh ở đâu nhé, vì bánh chưng người Thái không có nhân. Nó thật đơn giản, mộc mạc, nhưng cũng đầy ý nghĩa không kém bánh của Lang Liêu đấy. Mời bạn ăn thử một miếng nhé, nó ngọt ngào lắm đấy! Tết này khi đến với bản làng người Tày Thanh, nếu được biếu một chùm bánh nhỏ thì đừng từ chối, mau nhận lấy đi. Vì khách quý mới được biếu như thế, đó là lộc mà." - Chị Hà vui vẻ nói với mọi người khách đến với bản làng Thái Tày Thanh ngày Tết.

Xem thêm

Thác Nhà Thương – chứng tích chiến tranh giữa đại ngàn Gia Lai

Thác Nhà Thương – chứng tích chiến tranh giữa đại ngàn Gia Lai

(CLO) Ẩn mình giữa đại ngàn Gia Lai là thác nước có vòm hang đá rộng lớn, nơi từng được bộ đội sử dụng làm bệnh viện dã chiến trong Chiến dịch Plei Me năm 1965. Từ một địa danh giữa rừng sâu, thác Píc được người dân gọi bằng cái tên Nhà Thương – như một cách nhắc nhớ về những năm tháng chiến tranh khốc liệt và sự kiên cường của quân, dân Tây Nguyên.

Nông dân kiếm bộn tiền từ loại cây 'cắt xong lại mọc'

Nông dân kiếm bộn tiền từ loại cây 'cắt xong lại mọc'

(CLO) Không muốn mãi luẩn quẩn trong vòng xoáy “được mùa, mất giá”, nhiều hộ dân ở Nghệ An đã mạnh dạn chuyển đổi cây trồng. Những diện tích ngô, sắn dần được thay thế bằng húng quế, sả Java – những cây dược liệu đang mở ra một hướng sản xuất mới, cho hiệu quả kinh tế đầy hứa hẹn.

Từ làng Sen đến mùa Thu Độc lập qua “Hành trình theo chân Bác”

Từ làng Sen đến mùa Thu Độc lập qua “Hành trình theo chân Bác”

(CLO) Từ cội nguồn làng Sen đến Bến Nhà Rồng, từ hành trình tìm đường cứu nước đến mùa Thu Độc lập và đất nước hôm nay, 8 mô hình nghệ thuật tại Khu di tích Quốc gia đặc biệt Kim Liên đang mở ra một “cuốn sách lịch sử” bằng hình ảnh. Những dấu mốc quan trọng trong cuộc đời, sự nghiệp cách mạng của Chủ tịch Hồ Chí Minh được tái hiện trực quan, sinh động, giúp người dân và du khách đến gần hơn với lịch sử, hiểu sâu sắc hơn về hành trình cách mạng của Người và những giá trị trường tồn mà Người để lại cho dân tộc.

Hai cây sang trắng hơn 200 năm tuổi ở 'cổng trời' được công nhận Cây Di sản Việt Nam

Hai cây sang trắng hơn 200 năm tuổi ở 'cổng trời' được công nhận Cây Di sản Việt Nam

(CLO) Hai cây sang trắng hơn 200 năm tuổi, bám rễ trên đá tại khu vực “cổng trời” vào xã Mường Lống vừa được công nhận là Cây Di sản Việt Nam. Hai cây cổ thụ này đã tồn tại qua nhiều thế hệ, gắn bó với đời sống của bà con và trở thành một phần cảnh quan nơi cửa ngõ vào xã biên giới.

Thí điểm mô hình phát triển kinh tế gắn với bảo tồn thiên nhiên

Thí điểm mô hình phát triển kinh tế gắn với bảo tồn thiên nhiên

(CLO) Việt Nam sẽ thí điểm mô hình phát triển du lịch dựa vào thiên nhiên tại Vườn quốc gia Núi Chúa và Vườn quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng, hướng tới khai thác hợp lý các giá trị thiên nhiên để phát triển kinh tế, tạo sinh kế cho người dân, đồng thời bảo đảm cảnh quan, hệ sinh thái và các loài hoang dã được bảo vệ. 

Hội sách Mùa Thu Độc lập 2026 lan tỏa tinh thần sẻ chia

Hội sách Mùa Thu Độc lập 2026 lan tỏa tinh thần sẻ chia

(CLO) Hòa chung không khí chào mừng 81 năm Quốc khánh nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam, Hội sách Mùa Thu Độc lập 2026 với thông điệp “Mở trang sách - Tự hào Việt Nam” diễn ra với nhiều hoạt động văn hóa, cộng đồng, trong đó có chương trình trưng bày và bán tranh gây quỹ “Gửi yêu thương về Bản Bo”, hướng tới hỗ trợ học sinh vùng cao.

Hàng nghìn người dân Hà Tĩnh cùng sải bước vì một Việt Nam khỏe mạnh, xanh và bền vững

Hàng nghìn người dân Hà Tĩnh cùng sải bước vì một Việt Nam khỏe mạnh, xanh và bền vững

(CLO) Từ Quảng trường Thành Sen đến những sân trường, khu phố, công trường và con đường làng thân thuộc, gần 10.000 người dân Hà Tĩnh sáng 30/8 cùng hòa chung những bước chân trong chương trình “Cùng Việt Nam tiến bước” năm 2026. Mỗi bước chân là một thông điệp về sức khỏe, tinh thần cộng đồng và khát vọng cùng đất nước tiến về phía trước.

Hàng ngàn người dân Vĩnh Long hòa nhịp “Cùng Việt Nam tiến bước” vì một tương lai xanh

Hàng ngàn người dân Vĩnh Long hòa nhịp “Cùng Việt Nam tiến bước” vì một tương lai xanh

(CLO) Sáng ngày 30/8, trên khắp các nẻo đường rực rỡ sắc cờ đỏ sao vàng, tỉnh Vĩnh Long đã đồng loạt tổ chức hoạt động “Cùng Việt Nam tiến bước”, thu hút hàng ngàn cán bộ, chiến sĩ và người dân tham gia đi bộ đồng hành, hướng tới mục tiêu Net Zero và xác lập kỷ lục Guinness thế giới.

Người dân xuống phố, hòa chung không khí Quốc khánh 2/9

Người dân xuống phố, hòa chung không khí Quốc khánh 2/9

(CLO) Những ngày này, không khí chào mừng Quốc khánh 2/9 trở nên rộn ràng tại nhiều tuyến phố, điểm vui chơi ở Hà Nội. Tại khu vực Hồ Hoàn Kiếm và phố đi bộ, đông đảo người dân, du khách tìm đến vui chơi, tham quan, hòa chung không khí ngày lễ Độc lập.

Cỡ chữ bài viết: