Sau nhiều năm kiến nghị, phản ánh về tình trạng xe hợp đồng trá hình hoạt động như tuyến cố định, các doanh nghiệp kinh doanh vận tải hành khách đang kỳ vọng Nghị định 218/2026 sẽ tạo ra bước ngoặt quan trọng để lập lại trật tự thị trường vận tải đường bộ.
Nghị định 218/2026/NĐ-CP có hiệu lực từ ngày 10/8/2026 sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 158/2024/NĐ-CP theo hướng siết chặt quản lý xe hợp đồng, bổ sung quy định cấm đón, trả khách tại các điểm cố định của doanh nghiệp.
Đơn vị kinh doanh vận tải hành khách theo hợp đồng không được xác nhận đặt chỗ cho từng hành khách đi xe; không được bán vé; không được thu tiền; không được ấn định hành trình, lịch trình cố định để phục vụ cho nhiều hành khách hoặc nhiều người thuê vận tải khác nhau; không được sử dụng xe kinh doanh vận tải đón, trả khách tại trụ sở chính, trụ sở chi nhánh, văn phòng đại diện hoặc tại một địa điểm cố định khác do đơn vị kinh doanh vận tải thuê, hợp tác kinh doanh, trên các tuyến đường phố.
Với nhiều doanh nghiệp vận tải tuyến cố định, đây là những quy định được chờ đợi từ lâu. Thực tế không ít doanh nghiệp đã phải đối mặt với tình trạng sụt giảm sản lượng hành khách khi hàng loạt xe hợp đồng trá hình ngang nhiên hoạt động như xe khách tuyến cố định nhưng lại không phải thực hiện đầy đủ các nghĩa vụ về bến bãi, biểu đồ chạy xe và các yêu cầu quản lý khác.
Trao đổi với PV, anh Tuấn (lái xe khách tuyến Hà Nội - Yên Bái) cho biết, trong khi xe tuyến cố định phải vào bến, nộp phí dịch vụ, tuân thủ giờ xuất bến và chịu sự giám sát chặt chẽ của cơ quan chức năng thì nhiều xe hợp đồng trá hình lại tổ chức đón khách tận nơi, lập các điểm trung chuyển, văn phòng đại diện hoặc điểm tập kết để gom khách.
Điều này tạo nên sự bất bình đẳng rõ rệt về chi phí và điều kiện kinh doanh. Không chỉ ảnh hưởng đến doanh thu của các doanh nghiệp vận tải truyền thống, tình trạng xe hợp đồng trá hình còn khiến nhiều bến xe rơi vào cảnh vắng khách, công suất khai thác giảm mạnh.
Đặc biệt nhiều tuyến vận tải được cấp phép chính thức nhưng hoạt động cầm chừng, thậm chí phải dừng do lượng khách lớn sử dụng các phương tiện hoạt động không đúng bản chất loại hình kinh doanh.
Theo các doanh nghiệp, vấn đề không nằm ở sự cạnh tranh giữa các loại hình vận tải mà ở việc tất cả các đơn vị phải tuân thủ cùng một “luật chơi”. Doanh nghiệp nào kinh doanh theo tuyến cố định phải thực hiện đầy đủ các quy định của tuyến cố định.
Ngược lại xe hợp đồng phải hoạt động đúng tính chất là vận chuyển theo hợp đồng trọn gói đã được ký kết trước chuyến đi, thay vì biến tướng thành xe khách bán vé lẻ.
Ngoài ra, một điểm mới được cộng đồng doanh nghiệp đánh giá cao là quy định kết nối và chia sẻ dữ liệu hợp đồng vận tải với cơ quan chức năng từ ngày 1/1/2028. Đơn vị vận tải hành khách theo hợp đồng phải cung cấp dữ liệu về nội dung hợp đồng trước khi thực hiện chuyến đi.
Đây được xem là công cụ hữu hiệu để tăng cường giám sát, hạn chế tình trạng lập hợp đồng đối phó hoặc hợp thức hóa các chuyến xe gom khách trái quy định.
Tuy nhiên nhiều ý kiến cũng cho rằng, hiệu quả của Nghị định sẽ phụ thuộc rất lớn vào khâu thực thi. Những năm qua, các quy định về xe hợp đồng đã từng được ban hành nhưng việc kiểm tra, xử lý ở một số địa phương còn chưa thường xuyên, dẫn tới hiện tượng vi phạm tái diễn.
Nếu không có sự phối hợp đồng bộ giữa lực lượng chức năng thì tình trạng xe hợp đồng trá hình có thể tiếp tục biến đổi dưới những hình thức mới.
Các doanh nghiệp vận tải mong muốn cùng với việc hoàn thiện hành lang pháp lý, cơ quan chức năng sẽ tăng cường kiểm tra các điểm đón trả khách tự phát, các văn phòng trung chuyển trá hình và xử lý nghiêm những trường hợp cố tình vi phạm. Chỉ khi đó môi trường kinh doanh vận tải mới thực sự công bằng, minh bạch.
