Nghiên cứu: AI chưa giúp báo chí chinh phục độc giả trẻ

(CLO) Trong bối cảnh nhiều tòa soạn đang tìm cách kéo gần khoảng cách với độc giả trẻ, một nghiên cứu mới từ Trung tâm Nghiên cứu Truyền thông cho thấy việc dùng AI để “biến tấu” nội dung theo phong cách thế hệ Z có thể không mang lại hiệu quả như kỳ vọng.

Trong nghiên cứu, các nhà khoa học sử dụng AI để viết lại những bài báo đã xuất bản theo hai phong cách khác nhau. Một phiên bản hướng đến đối tượng Gen Z nói chung, còn phiên bản kia nhắm vào nhóm độc giả từ 18 đến 21 tuổi.

Cả hai phiên bản đều được rút gọn, trình bày dễ hiểu hơn và nhấn mạnh mức độ liên quan của vấn đề đối với giới trẻ. Riêng phiên bản dành cho Gen Z sử dụng thêm ngôn ngữ đời thường và tiếng lóng Internet. Tất cả bài viết có AI tham gia biên tập đều được gắn nhãn thông báo dưới tên tác giả.

Để đánh giá phản ứng của độc giả, nhóm nghiên cứu thực hiện một thí nghiệm trực tuyến với hai nhóm người tham gia gồm Gen Z và độc giả lớn tuổi hơn. Mỗi người được phân ngẫu nhiên để đọc bài gốc, bài chỉnh sửa bằng AI cho Gen Z hoặc bài chỉnh sửa cho nhóm 18-21 tuổi.

Sau khi đọc, người tham gia được hỏi họ nghĩ bao nhiêu phần trăm nội dung do AI tạo ra, đồng thời đánh giá độ tin cậy, tính chính xác, khả năng đọc hiểu và mức độ muốn tương tác với bài báo.

Kết quả cho thấy các bài viết được AI chỉnh sửa không tạo được lợi thế rõ rệt so với bài báo truyền thống. Cả độc giả trẻ lẫn lớn tuổi đều có phản ứng gần như tương tự, bất kể họ đọc phiên bản nào.

untitled.png
Phần lớn người tham gia nghiên cứu không ủng hộ việc dùng AI trong báo chí nếu thiếu sự kiểm soát của con người. Ảnh: INMA

Nghiên cứu cũng phát hiện xu hướng càng tin rằng AI tham gia nhiều vào bài viết, độc giả càng đánh giá bài báo tiêu cực hơn, ít muốn tương tác hơn và ghi nhớ thông tin kém hơn.

Khi được hỏi về việc ứng dụng AI trong tòa soạn, phần lớn người tham gia ở mọi độ tuổi phản đối việc để AI hoạt động mà không có con người giám sát. Dù vậy, họ cởi mở hơn với việc sử dụng AI nếu vẫn có sự kiểm duyệt của biên tập viên hoặc nhà báo.

Một trong những phát hiện đáng chú ý nhất là nhiều người tin rằng AI đã được dùng để viết bài, kể cả với những bài hoàn toàn do con người thực hiện.

Chỉ khoảng 14% người tham gia cho rằng bài báo họ đọc không có bất kỳ sự can thiệp nào của AI, ngay cả khi đó là phiên bản gốc.

Khoảng cách thế hệ cũng thể hiện khá rõ. Trung bình, độc giả thuộc Gen Z cho rằng hơn 1/3 nội dung bài báo do AI tạo ra. Trong khi đó, nhóm lớn tuổi hơn tin rằng hơn một nửa bài viết có sự tham gia của AI, kể cả khi đọc bản gốc chưa qua chỉnh sửa.

Với độc giả lớn tuổi, họ gần như không nhận ra sự khác biệt về mức độ AI tham gia giữa các phiên bản bài viết. Nhưng với Gen Z, họ nhận thấy “dấu vết AI” rõ hơn ở phiên bản dùng tiếng lóng và văn phong trẻ trung.

Điều này cho thấy nhiều độc giả trẻ đang gắn phong cách viết quá “Internet”, quá cố gắng bắt trend với hình ảnh của nội dung do AI tạo ra.

Một phát hiện khác khiến các tòa soạn phải chú ý là nhãn thông báo về AI gần như không phát huy tác dụng. Việc bài viết có ghi chú sử dụng AI hay không không làm thay đổi đáng kể nhận thức của độc giả về mức độ AI tham gia vào nội dung.

Từ kết quả nghiên cứu, các chuyên gia cảnh báo rằng việc dùng AI để “cá nhân hóa” tin tức cho giới trẻ có thể phản tác dụng nếu khiến nội dung trở nên thiếu tự nhiên hoặc mất độ tin cậy.

Thay vì cố mô phỏng ngôn ngữ Gen Z bằng AI, các tòa soạn được khuyến nghị nên tăng cường đưa góc nhìn, câu chuyện và trải nghiệm thực tế của người trẻ vào bài viết.

Nghiên cứu cũng cho rằng các cơ quan báo chí cần minh bạch hơn về cách AI được sử dụng trong quy trình sản xuất nội dung, bao gồm cả những giới hạn và phần việc do con người kiểm soát.

Xem thêm

Nút xuất bản không còn là điểm kết thúc của quy trình nội dung

Nút xuất bản không còn là điểm kết thúc của quy trình nội dung

(NB&CL) Nút xuất bản từng được xem là điểm kết thúc của một quy trình làm báo. Nhưng trong môi trường số, đó có thể chỉ là điểm bắt đầu của một vòng đời khác của tác phẩm. Một nội dung có thể được chia sẻ, cắt ghép, tách khỏi ngữ cảnh và mang theo cả tên tuổi, logo của cơ quan báo chí. Tại Báo và Phát thanh, Truyền hình Hưng Yên, từng có nội dung bị cắt ghép nhưng vẫn giữ logo của Báo, khiến người tiếp nhận hiểu nhầm về nguồn đăng tải. Từ câu chuyện này, một vấn đề được đặt ra: trách nhiệm của tòa soạn sẽ đi đến đâu sau khi tác phẩm được xuất bản?

Báo chí Thủ đô hội tụ đa nền tảng, Hội Nhà báo đổi mới cách đồng hành

Báo chí Thủ đô hội tụ đa nền tảng, Hội Nhà báo đổi mới cách đồng hành

(NB&CL) Sau sắp xếp, báo chí Thủ đô bước vào một mô hình có quy mô lớn, cùng lúc tổ chức sản xuất báo in, báo điện tử, phát thanh và truyền hình. Sự thay đổi ấy không chỉ đặt lại bài toán vận hành tòa soạn mà còn làm thay đổi yêu cầu đối với người làm báo. Khi đó, vai trò của Hội Nhà báo thành phố Hà Nội cũng không chỉ dừng ở các hoạt động nghiệp vụ truyền thống, mà cần đáp ứng sát hơn những nhu cầu mới của hội viên.

Qua những trang báo, thấy một Hà Nội ngày giải phóng

Qua những trang báo, thấy một Hà Nội ngày giải phóng

(CLO) Những tư liệu báo chí giai đoạn 1945–1954 được lưu giữ tại Bảo tàng Báo chí Việt Nam cho thấy báo chí đã đồng hành và ghi lại từng bước của cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp, từ những năm tháng chiến đấu, chiến thắng Điện Biên Phủ, Hiệp định Giơ-ne-vơ đến 80 ngày đấu tranh và chuẩn bị tiếp quản Hà Nội.

Báo Nhân Dân ra mắt chương trình nghệ thuật 'Chắp cánh tuổi thơ'

Báo Nhân Dân ra mắt chương trình nghệ thuật 'Chắp cánh tuổi thơ'

(CLO) Lấy hình tượng "Trang giấy diệu kỳ" làm ngôn ngữ xuyên suốt, chương trình nghệ thuật "Chắp cánh tuổi thơ" do Báo Nhân Dân tổ chức là một món quà tinh thần ý nghĩa dành tặng các em nhỏ Thủ đô. Sự kết hợp giữa âm nhạc, xiếc, vũ đạo cùng dàn nghệ sĩ nổi tiếng không chỉ tạo ra một không gian tương tác bùng nổ cảm xúc, mà còn sâu xa gửi gắm thông điệp nuôi dưỡng tâm hồn và tình yêu quê hương, đất nước.

Tôn vinh những trang viết về Hà Nội qua cuộc thi “Hà Nội & Tôi”

Tôn vinh những trang viết về Hà Nội qua cuộc thi “Hà Nội & Tôi”

(CLO) Cuộc thi viết “Hà Nội & Tôi” lần thứ II do Tạp chí Người Hà Nội tổ chức đã chính thức khép lại với giải Nhất thuộc về tác phẩm “Yêu một Hà Nội”. Nằm trong chuỗi hoạt động kỷ niệm 72 năm Ngày Giải phóng Thủ đô, sự kiện đã tôn vinh những góc nhìn mới mẻ về văn hóa, con người Hà Nội, đồng thời phát động mùa giải thứ III với chủ đề “Ký ức và ước vọng”.

Luật Báo chí 2025: Quản trị rủi ro pháp lý từ nguồn tin đến xuất bản

Luật Báo chí 2025: Quản trị rủi ro pháp lý từ nguồn tin đến xuất bản

(CLO) Luật Báo chí 2025 đặt hoạt động báo chí trong một không gian pháp lý mới, gắn chặt hơn với môi trường số, nền tảng số và trí tuệ nhân tạo. Trong bối cảnh đó, rủi ro pháp lý của một tác phẩm báo chí không còn chỉ nằm ở nội dung bài viết, mà có thể xuất hiện ở nhiều khâu, từ thu thập thông tin, xác minh, biên tập, sử dụng AI đến xuất bản, phân phối, chỉnh sửa và cải chính.

Lan tỏa những giá trị từ sự nghiệp và di sản báo chí Huỳnh Thúc Kháng

Lan tỏa những giá trị từ sự nghiệp và di sản báo chí Huỳnh Thúc Kháng

(CLO) Nhân kỷ niệm 150 năm Ngày sinh nhà chí sĩ, nhà báo Huỳnh Thúc Kháng (1/10/1876 - 1/10/2026), những giá trị từ cuộc đời, sự nghiệp và di sản báo chí của ông tiếp tục được nhìn nhận không chỉ ở ý nghĩa lịch sử, mà còn ở những giá trị nghề nghiệp vẫn còn nguyên ý nghĩa đối với báo chí hôm nay.

Luật Báo chí 2025 và trách nhiệm pháp lý của báo chí truyền hình từ tác phẩm gốc đến các phiên bản số

Luật Báo chí 2025 và trách nhiệm pháp lý của báo chí truyền hình từ tác phẩm gốc đến các phiên bản số

(NB&CL) Luật Báo chí 2025 mở rộng trách nhiệm của cơ quan báo chí từ tác phẩm phát sóng sang toàn bộ vòng đời nội dung trên không gian mạng. Với báo chí truyền hình, mỗi lần cắt dựng, đổi tiêu đề, thumbnail hay chuyển thể sang video ngắn đều có thể làm thay đổi cách công chúng tiếp nhận thông tin, đặt ra yêu cầu mới về kiểm soát nội dung và phân định trách nhiệm trên từng nền tảng.

Định vị lối đi cho báo chí trong không gian phát triển mới

Định vị lối đi cho báo chí trong không gian phát triển mới

(NB&CL) Diễn đàn Tổng Biên tập lần thứ 8 với chủ đề “Báo chí cách mạng Việt Nam - Cơ hội trong không gian phát triển mới” đã đặt những thay đổi của báo chí vào chính thực tiễn vận hành của các tòa soạn. Nhìn lại những trao đổi tại Diễn đàn, ông Nguyễn Đức Lợi, Phó Chủ tịch Thường trực Hội Nhà báo Việt Nam, cho rằng điều quan trọng không chỉ là nhận diện những thay đổi đang diễn ra, mà từ đó các toà soạn phải nhìn thấy cơ hội, chuẩn bị năng lực và tìm được cách biến cơ hội thành giá trị phát triển thực tế.

Nâng cao hiệu quả thực thi pháp luật về sở hữu trí tuệ trên môi trường số

Nâng cao hiệu quả thực thi pháp luật về sở hữu trí tuệ trên môi trường số

(CLO) Sáng 30/9, Báo Bảo vệ Pháp luật tổ chức Hội thảo “Giải pháp nâng cao hiệu quả thực thi pháp luật về sở hữu trí tuệ trong sản xuất, kinh doanh và lưu thông hàng hóa”. Tại đây, đại diện cơ quan chức năng, doanh nghiệp,... đã tập trung nhận diện những phương thức, thủ đoạn xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ mới, nhất là trên môi trường số, đồng thời trao đổi giải pháp nâng cao hiệu quả phối hợp giữa các bên để nâng cao hiệu quả thực thi pháp luật trong lĩnh vực này.

Di sản Huỳnh Thúc Kháng và những giá trị cho nghề báo hôm nay

Di sản Huỳnh Thúc Kháng và những giá trị cho nghề báo hôm nay

(CLO) Từ Báo Tiếng Dân đến Trường dạy làm báo Huỳnh Thúc Kháng, di sản của nhà chí sĩ, nhà báo Huỳnh Thúc Kháng không chỉ ghi dấu một chặng đường của báo chí cách mạng Việt Nam, mà còn gợi mở những giá trị bền vững của nghề báo hôm nay - đó là bản lĩnh, đạo đức nghề nghiệp và trách nhiệm với đất nước, nhân dân và xã hội.

Cỡ chữ bài viết: