Trong nghiên cứu, các nhà khoa học sử dụng AI để viết lại những bài báo đã xuất bản theo hai phong cách khác nhau. Một phiên bản hướng đến đối tượng Gen Z nói chung, còn phiên bản kia nhắm vào nhóm độc giả từ 18 đến 21 tuổi.
Cả hai phiên bản đều được rút gọn, trình bày dễ hiểu hơn và nhấn mạnh mức độ liên quan của vấn đề đối với giới trẻ. Riêng phiên bản dành cho Gen Z sử dụng thêm ngôn ngữ đời thường và tiếng lóng Internet. Tất cả bài viết có AI tham gia biên tập đều được gắn nhãn thông báo dưới tên tác giả.
Để đánh giá phản ứng của độc giả, nhóm nghiên cứu thực hiện một thí nghiệm trực tuyến với hai nhóm người tham gia gồm Gen Z và độc giả lớn tuổi hơn. Mỗi người được phân ngẫu nhiên để đọc bài gốc, bài chỉnh sửa bằng AI cho Gen Z hoặc bài chỉnh sửa cho nhóm 18-21 tuổi.
Sau khi đọc, người tham gia được hỏi họ nghĩ bao nhiêu phần trăm nội dung do AI tạo ra, đồng thời đánh giá độ tin cậy, tính chính xác, khả năng đọc hiểu và mức độ muốn tương tác với bài báo.
Kết quả cho thấy các bài viết được AI chỉnh sửa không tạo được lợi thế rõ rệt so với bài báo truyền thống. Cả độc giả trẻ lẫn lớn tuổi đều có phản ứng gần như tương tự, bất kể họ đọc phiên bản nào.
Nghiên cứu cũng phát hiện xu hướng càng tin rằng AI tham gia nhiều vào bài viết, độc giả càng đánh giá bài báo tiêu cực hơn, ít muốn tương tác hơn và ghi nhớ thông tin kém hơn.
Khi được hỏi về việc ứng dụng AI trong tòa soạn, phần lớn người tham gia ở mọi độ tuổi phản đối việc để AI hoạt động mà không có con người giám sát. Dù vậy, họ cởi mở hơn với việc sử dụng AI nếu vẫn có sự kiểm duyệt của biên tập viên hoặc nhà báo.
Một trong những phát hiện đáng chú ý nhất là nhiều người tin rằng AI đã được dùng để viết bài, kể cả với những bài hoàn toàn do con người thực hiện.
Chỉ khoảng 14% người tham gia cho rằng bài báo họ đọc không có bất kỳ sự can thiệp nào của AI, ngay cả khi đó là phiên bản gốc.
Khoảng cách thế hệ cũng thể hiện khá rõ. Trung bình, độc giả thuộc Gen Z cho rằng hơn 1/3 nội dung bài báo do AI tạo ra. Trong khi đó, nhóm lớn tuổi hơn tin rằng hơn một nửa bài viết có sự tham gia của AI, kể cả khi đọc bản gốc chưa qua chỉnh sửa.
Với độc giả lớn tuổi, họ gần như không nhận ra sự khác biệt về mức độ AI tham gia giữa các phiên bản bài viết. Nhưng với Gen Z, họ nhận thấy “dấu vết AI” rõ hơn ở phiên bản dùng tiếng lóng và văn phong trẻ trung.
Điều này cho thấy nhiều độc giả trẻ đang gắn phong cách viết quá “Internet”, quá cố gắng bắt trend với hình ảnh của nội dung do AI tạo ra.
Một phát hiện khác khiến các tòa soạn phải chú ý là nhãn thông báo về AI gần như không phát huy tác dụng. Việc bài viết có ghi chú sử dụng AI hay không không làm thay đổi đáng kể nhận thức của độc giả về mức độ AI tham gia vào nội dung.
Từ kết quả nghiên cứu, các chuyên gia cảnh báo rằng việc dùng AI để “cá nhân hóa” tin tức cho giới trẻ có thể phản tác dụng nếu khiến nội dung trở nên thiếu tự nhiên hoặc mất độ tin cậy.
Thay vì cố mô phỏng ngôn ngữ Gen Z bằng AI, các tòa soạn được khuyến nghị nên tăng cường đưa góc nhìn, câu chuyện và trải nghiệm thực tế của người trẻ vào bài viết.
Nghiên cứu cũng cho rằng các cơ quan báo chí cần minh bạch hơn về cách AI được sử dụng trong quy trình sản xuất nội dung, bao gồm cả những giới hạn và phần việc do con người kiểm soát.
