Trong các cuộc thảo luận tại Đại hội Truyền thông Tin tức Thế giới INMA diễn ra tuần trước ở Berlin, đại diện từ các tập đoàn truyền thông như Tagesspiegel, Madsack, Ippen và Bonnier News liên tục nhấn mạnh quan điểm rằng khi AI ngày càng thương mại hóa thông tin và lưu lượng truy cập từ các nền tảng lớn trở nên thiếu ổn định, giá trị cốt lõi của báo chí địa phương nằm ở lòng tin, sự gần gũi với cộng đồng và khả năng kết nối trực tiếp với độc giả.
Thay vì cạnh tranh với các nền tảng toàn cầu về quy mô, nhiều nhà xuất bản cho biết họ đang tập trung vào bản sắc địa phương, sự tham gia của cộng đồng, mô hình thành viên và các hoạt động báo chí phục vụ công chúng - những lĩnh vực được xem là khó bị AI thay thế.
Tại phiên thảo luận “Địa phương là tương lai”, các diễn giả mô tả báo chí địa phương là “trái tim của cộng đồng”, đồng thời nhấn mạnh vai trò của nó đối với đời sống dân chủ và niềm tin công chúng trong bối cảnh ngành truyền thông đối mặt với hàng loạt biến động do AI và các nền tảng công nghệ gây ra.
Ông Markus Knall, Tổng biên tập Ippen cho rằng câu hỏi lớn nhất hiện nay của mọi tòa soạn là vai trò tương lai của nhà báo trong môi trường truyền thông do AI chi phối.
Ippen hiện vận hành hơn 70 trang tin tức địa phương tại Đức với hàng nghìn phóng viên và biên tập viên tham gia đưa tin khu vực. Dù công ty đang thử nghiệm mạnh mẽ các hệ thống AI, quy trình tự động hóa và mô hình đa tác nhân, các lãnh đạo của Ippen vẫn khẳng định báo chí địa phương không thể tách rời việc đưa tin trực tiếp của con người và sự hiện diện thực tế tại cộng đồng.
Trong một chuyến tham quan học tập, một lãnh đạo truyền thông nhận xét rằng các mô hình ngôn ngữ lớn có thể xử lý thông tin, nhưng không thể thay thế những cuộc trò chuyện trực tiếp hay các bản tin được xây dựng từ trải nghiệm tại địa phương.
Quan điểm đó tiếp tục được nhấn mạnh bởi Hannah Suppa, Tổng biên tập báo Leipziger Volkszeitung thuộc tập đoàn Madsack.
Bà Suppa kể lại cách tòa soạn phản ứng sau vụ một người đàn ông lái xe lao vào khu vực dành cho người đi bộ tại Leipzig hồi đầu tuần, khiến hai người thiệt mạng và nhiều người khác bị thương. Theo bà, phóng viên địa phương đã có mặt tại hiện trường chỉ vài phút sau vụ việc, trong khi mạng xã hội bắt đầu xuất hiện hàng loạt thông tin sai lệch và đồn đoán.
“Là những nhà báo địa phương, chúng tôi đồng hành cùng mọi người trong nỗi đau buồn và cú sốc của họ. Chúng tôi giúp họ hiểu điều gì đang xảy ra”, bà nói.
Theo bà Suppa, báo chí địa phương không chỉ là đưa tin từ xa mà là sự gắn bó trực tiếp với cộng đồng, bởi chính các nhà báo cũng sống trong khu vực họ đang phản ánh.
Bên cạnh việc nhấn mạnh vai trò của lòng tin, nhiều nhà xuất bản tại hội nghị cũng cho rằng báo chí địa phương hiện là một trong số ít lĩnh vực mà các tòa soạn còn duy trì được mối quan hệ trực tiếp với độc giả thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào các nền tảng công nghệ.
Nhiều cuộc thảo luận tại INMA cũng tập trung vào việc AI có thể hỗ trợ báo chí địa phương thay vì thay thế nó.
Bà Katja Fleischmann, Tổng biên tập Ippen Markus Knall, cho biết nhiều tòa soạn đang thử nghiệm các hệ thống gợi ý nội dung, cảnh báo cá nhân hóa và sản phẩm báo chí dịch vụ ứng dụng AI để tăng cường tương tác với độc giả.
“Chúng ta đang chuyển từ vai trò người gác cổng sang người đồng hành. Chúng ta đang chuyển từ phát sóng sang phản hồi”, bà nói.
Kết thúc đại hội, nhiều lãnh đạo truyền thông cùng kết luận, trong môi trường truyền thông ngày càng bị chi phối bởi nội dung do AI tạo ra và lưu lượng truy cập nền tảng thiếu ổn định, báo chí địa phương có thể trở nên giá trị hơn vì vẫn dựa trên những điều khó sao chép nhất, đó là lòng tin, trải nghiệm thực tế và mối liên hệ trực tiếp giữa nhà báo với cộng đồng nơi họ sinh sống.
