PGS.TS Phạm Trung Lương - Nguyên Phó Viện trưởng Viện nghiên cứu Phát triển Du lịch, đã có những chia sẻ với báo Nhà báo và Công luận về tác động của xung đột Trung Đông tới ngành du lịch toàn cầu hiện nay, cũng như những vấn đề đặt ra đối với du lịch Việt Nam.
Đường bay kéo dài, chi phí tăng cao
PV: Thưa ông, ông đánh giá như thế nào về mức độ tác động của xung đột Trung Đông tới ngành du lịch toàn cầu trong giai đoạn hiện nay?
PGS.TS Phạm Trung Lương: Xung đột Trung Đông có tác động khá lớn đến hoạt động du lịch ở quy mô toàn cầu và chưa thể tính toán đầy đủ những thiệt hại của tác động này.
Tác động rõ nhất là chuyến bay nối Châu Âu với các điểm đến Châu Á, trong đó có Việt Nam sẽ phải kéo dài hơn vì phải tránh vùng chiến sự Trung Đông kéo theo sự tăng giá đáng kể đối với các chương trình du lịch trọn gói, bên cạnh việc nhiều hãng bay phải giảm số lượng các chuyến bay do giá nhiên liệu tăng.
Chi phí nhiên liệu leo thang cũng làm tăng giá vận chuyển tại điểm đến, khiến nhiều chương trình du lịch phải điều chỉnh, thậm chí hủy bỏ.
PV: Việc không phận một số quốc gia bị đóng cửa, đặc biệt tại các điểm trung chuyển lớn như Dubai, Abu Dhabi và Doha, sẽ ảnh hưởng ra sao đến luồng khách quốc tế và chuỗi cung ứng dịch vụ du lịch?
PGS.TS Phạm Trung Lương: Việc không phận một số quốc gia ở Trung Đông bị đóng cửa sẽ làm cho các hãng bay quốc tế, trong đó có các hãng bay của Việt Nam phải tính toán lại lộ trình bay để đảm bảo an toàn cho khách du lịch.
Hệ quả là số lượng các chuyến bay bị cắt giảm do tâm lý khách lo ngại về sự an toàn, chi phí du lịch tại các điểm đến tăng cao bởi cước vận chuyển mặt đất cũng như chi phí chuỗi cung ứng dịch vụ du lịch leo thang.
Theo Hội đồng Du lịch và Lữ hành Thế giới (WTTC), các trung tâm hàng không lớn ở khu vực Trung Đông như Dubai, Abu Dhabi, Doha và Bahrain thường tiếp nhận và trung chuyển hơn 500.000 lượt khách du lịch quốc tế mỗi ngày. Vì vậy, những trung tâm này phải đóng cửa hoặc gián đoạn hoạt động khi xung đột leo thang sẽ ảnh hưởng rất lớn đến sự kết nối các dòng khách du lịch “chảy” qua khu vực. Kéo theo tác động kinh tế đáng kể đối với toàn bộ hệ sinh thái du lịch với các hoạt động cung ứng dịch vụ trong chuỗi giá trị du lịch không chỉ ở khu vực Trung Đông mà còn trên phạm vi toàn cầu.
“Việc các trung tâm trung chuyển hàng không lớn ở Trung Đông gián đoạn sẽ ảnh hưởng rất lớn đến sự kết nối các dòng khách du lịch toàn cầu”
PGS.TS. Phạm Trung Lương
Áp lực chi phí và suy giảm niềm tin làm chậm đà phục hồi du lịch
PV: Giá năng lượng tăng cao đang kéo theo chi phí vận chuyển và dịch vụ leo thang. Theo ông, điều này sẽ tác động như thế nào đến tâm lý và quyết định chi tiêu của du khách trong thời gian tới?
PGS.TS Phạm Trung Lương: Hệ quả là tăng trưởng du lịch ở quy mô toàn cầu, trực tiếp là khu vực Trung Đông năm 2026 sẽ chậm lại. Theo WTTC, cuộc xung đột leo thang ở Trung Đông, sự gián đoạn đối với các chuyến bay, suy giảm niềm tin của du khách và kết nối khu vực ảnh hưởng đến nhu cầu du lịch, dẫn đến thất thu ít nhất 600 triệu USD mỗi ngày về chi tiêu của du khách quốc tế.
PV: Trung Đông vốn được xem là thị trường nguồn khách tiềm năng, có mức chi tiêu cao. Ngành Du lịch Việt Nam có thể chịu những thiệt hại cụ thể nào nếu lượng khách từ khu vực này sụt giảm?
PGS.TS Phạm Trung Lương: Số liệu thống kê năm 2025 cho thấy lượng khách du lịch quốc tế từ thị trường Trung Đông không lớn trong tổng số 21,5 triệu lượt khách quốc tế đến Việt Nam. Tuy nhiên khách quốc tế từ Trung Đông được xem là thị trường có tiềm năng tăng trưởng cao nhờ các chính sách thúc đẩy du lịch mới và mở rộng đường bay thẳng.
Chính vì vậy nếu khách du lịch từ Trung Đông giảm thì ngành du lịch Việt Nam sẽ chịu thiệt hại đáng kể về thu nhập từ du lịch do đây là thị trường có mức chi tiêu trung bình khá cao so với những thị trường khác ở Việt Nam.
PV: Trong bối cảnh khó khăn hiện nay, các doanh nghiệp lữ hành Việt Nam cần điều chỉnh chiến lược thị trường và sản phẩm ra sao để giảm thiểu rủi ro?
PGS.TS Phạm Trung Lương: Do lượng khách từ thị trường Trung Đông đến Việt Nam chưa lớn, vì vậy các doanh nghiệp lữ hành chưa cần những thay đổi kế hoạch kinh doanh trong ngắn hạn.
Tuy nhiên sự suy giảm thị trường khách du lịch từ Trung Đông trên phạm vi toàn cầu sẽ là yếu tố cần được các doanh nghiệp lữ hành cân nhắc trong điều chỉnh chiến lược thị trường khi chiến sự ở khu vực này kéo dài, ảnh hưởng không chỉ đến nhu cầu du lịch từ thị trường Trung Đông mà còn từ những thị trường khác, đặc biệt là thị trường Châu Âu với các đường bay thẳng tới Việt Nam.
PV: Ông nhìn nhận thế nào về khả năng Việt Nam tận dụng cơ hội tái cấu trúc thị trường, mở rộng sang các khu vực khác để bù đắp sự suy giảm từ Trung Đông?
PGS.TS Phạm Trung Lương: Chiến sự ở Trung Đông là một dạng rủi ro trong du lịch bên cạnh các rủi ro khác như dịch bệnh (điển hình là đại dịch Covid-19), thiên tai… mà ngành du lịch cũng như các doanh nghiệp lữ hành phải tính đến trong chiến lược phát triển của mình. Bài toán quản trị rủi ro trong phát triển du lịch ở quy mô quốc gia, địa phương và trong kinh doanh du lịch của các doanh nghiệp không bao giờ là “thừa” để đảm bảo sự phát triển bền vững.
PV: Về dài hạn, ngành Du lịch Việt Nam cần xây dựng những kịch bản ứng phó như thế nào trước các biến động địa chính trị và khủng hoảng toàn cầu ngày càng phức tạp?
PGS.TS Phạm Trung Lương: Tiếp sau tác động của đại dịch Covid-19, của thiên tai mà điển hình là cơn bão Yagi, chiến sự Trung Đông lại là “hồi chuông” cảnh báo nghiêm khắc về những rủi ro trong du lịch đối với du lịch Việt Nam.
Chắc chắn những biến động địa chính trị và khủng hoảng mang tính toàn cầu sẽ còn tiếp diễn trước một thế giới đầy biến động khó lường cũng như tác động của biến đổi khí hậu ngày một trở nên khốc liệt trên phạm vi toàn cầu. Vì vậy, dù đã muộn, Du lịch Việt Nam cần nghiêm túc nhìn nhận lại vấn đề này để có những điều chỉnh chiến lược phát triển với những kịch bản phù hợp dựa trên dự báo biến động địa chính trị, dự báo về dịch bệnh và dự báo về thiên tai do các ngành chức năng đưa ra.
Các doanh nghiệp du lịch cần có phương án thay thế khi xảy ra khủng hoảng để đảm bảo sự an toàn và quyền lợi của khách du lịch cũng như hạn chế tối đa tác động đến mục tiêu kinh doanh đặt ra.
PV: Xin cảm ơn ông!
