Sau khi các cuộc đàm phán hòa bình tại Islamabad kết thúc vào cuối tuần qua mà không đạt được thỏa thuận nào, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã tuyên bố trên mạng xã hội rằng Hải quân Mỹ "sẽ bắt đầu quá trình phong toả bất kỳ và tất cả các tàu thuyền đang cố gắng đi vào, hoặc rời khỏi, eo biển Hormuz".
Bước đi đầy rủi ro
Bộ Chỉ huy Trung tâm Mỹ (CENTCOM) sau đó đã làm rõ rằng lệnh phong tỏa này sẽ chỉ áp dụng cho các tàu đi đến hoặc đi từ Iran, bao gồm tất cả các cảng của nước này trên Vịnh Ả Rập và Vịnh Oman, bắt đầu có hiệu lực từ ngày 13/4.
Ông Trump cũng khẳng định các lực lượng Mỹ sẽ ngăn chặn những tàu đã trả phí lưu thông cho Iran, ngay cả khi những con tàu đó đang ở trong vùng biển quốc tế, với tuyên bố: "Không ai trả phí bất hợp pháp mà có được sự đi lại an toàn trên biển cả".
Mục tiêu cuối cùng của chiến dịch này là nhằm gây sức ép buộc Iran phải chấm dứt việc đóng cửa eo biển Hormuz, một điểm nghẽn quan trọng trung chuyển khoảng 20% lượng dầu mỏ của thế giới. Nếu chiến lược của ông Trump thành công, Mỹ có thể loại bỏ điểm tựa lớn nhất của Iran trong các cuộc đàm phán và khơi thông lại dòng chảy thương mại toàn cầu, từ đó có khả năng kéo giảm giá dầu.
Tuy nhiên, các chuyên gia cảnh báo rằng một cuộc phong tỏa thực chất là một hành động chiến tranh, đòi hỏi sự cam kết lâu dài của một số lượng đáng kể tàu chiến. Bà Dana Stroul, một cựu quan chức cấp cao của Lầu Năm Góc, nhận định: "Ông Trump muốn một giải pháp nhanh chóng. Thực tế là, nhiệm vụ này rất khó thực hiện một mình và khó có thể duy trì trong trung và dài hạn".
Nguy cơ trả đũa và hệ lụy kinh tế toàn cầu
Hiện tại, quân đội Mỹ vẫn chưa cung cấp thông tin chi tiết về số lượng tàu chiến sẽ tham gia thực thi lệnh phong tỏa hay liệu các đồng minh tại Vùng Vịnh có hỗ trợ nỗ lực này hay không. Các chuyên gia lo ngại về khả năng Tehran sẽ đáp trả bằng cách tấn công các tàu trong khu vực hoặc nhắm vào cơ sở hạ tầng của các quốc gia láng giềng như Ả Rập Xê Út, nơi đang cho quân đội Mỹ đồn trú.
Đô đốc về hưu Gary Roughead, cựu Tham mưu trưởng Hải quân Mỹ, cảnh báo: "Tôi thực sự tin rằng nếu chúng ta bắt đầu thực hiện điều này, Iran sẽ có một loại phản ứng nào đó". Kể từ khi cuộc chiến bắt đầu vào ngày 28/2, giá dầu thế giới đã tăng vọt khoảng 50%. Ông Trump thừa nhận giá xăng dầu tại Mỹ có thể duy trì ở mức cao cho đến kỳ bầu cử giữa nhiệm kỳ vào tháng 11, điều có thể khiến Đảng Cộng hòa đối mặt với nguy cơ mất quyền kiểm soát Quốc hội.
Trong khi đó, Thượng nghị sĩ Mark Warner cũng bày tỏ sự nghi ngại về tính hiệu quả của chiến lược này khi đặt câu hỏi: "Làm thế nào điều đó có thể kéo giảm giá xăng xuống?", đồng thời lưu ý rằng Iran có thể cử tàu cao tốc để rải mìn hoặc tấn công các tàu dầu.
Bất chấp việc các cuộc không kích của Mỹ đã làm suy yếu đáng kể năng lực quân sự của Iran, quốc gia này vẫn là một bài toán hóc búa đối với Washington với dàn lãnh đạo cứng rắn và kho dự trữ urani làm giàu cấp độ cao. Lực lượng Vệ binh Cách mạng Iran đã đưa ra tuyên bố cảnh báo rằng bất kỳ tàu quân sự nào tiếp cận eo biển sẽ bị coi là vi phạm lệnh ngừng bắn và sẽ bị xử lý một cách quyết liệt.
Giới quan sát cho rằng cuộc khủng hoảng này sẽ cần đến một nỗ lực ngoại giao quốc tế dài hạn để có thể giải quyết triệt để.
