"Quán Thanh xuân" số 6 - Lắng đọng và nhiều cảm xúc

• Quán Thanh xuân

Trong chương trình, khán giả đã rất xúc động với lời kể của vị khách mời, Giáo sư Nguyễn Nguyên Khôi - Nguyên Trưởng khoa Thận nhân tạo, Bệnh viện Bạch Mai. Ông vốn quê ở Nghệ An vì vậy ra Hà Nội học khóa 1, Đại học Y không còn chỗ ở nào tốt hơn là ký túc xá (KTX). Ông đã ở KTX suốt 10 năm (1955 - 1964) cho đến ngày sang Liên Xô (cũ) du học.

Theo ông, KTX là một mái nhà ấm cúng, nơi ông có tình bạn đẹp với bạn bè cùng trang lứa, tình yêu đẹp với người vợ sau này và người vợ ấy cũng chính là sinh viên của ông. Và đặc biệt, sau những giờ lên lớp, thì đây chính là nơi bồi đắp cho ông lòng say mê với nghề y để ông càng quyết tâm trở thành một bác sĩ mẫu mực, y đức. KTX với vị Giáo sư Y học này còn một điều rất thú vị nữa là khi ông đi nước ngoài du học thì vợ ông đã sinh em bé đầu lòng tại KTX trong tình thương yêu và sự bao bọc từ bạn bè của vợ.

Còn thầy giáo Nguyễn Thượng Võ - Nguyên giáo viên toán Trường THPT Hà Nội- Amsterdam thì KTX Đại học Sư phạm Hà Nội - nơi ông từng ở từ năm 1959 còn biết bao kỷ niệm về một thời gian khó. Như lời ông kể, thì KTX thời ông, người ta gọi cho “oai” thôi, chứ đơn thuần đó chỉ là nhà tranh nứa lá. Nhưng có điều đặc biệt là KTX của Đại học Sư phạm thời ấy không chỉ là nơi ở của sinh viên ngoại tỉnh mà người Hà Nội như ông được (bị) “bắt” vào ở KTX. Việc này ban đầu đã làm ông hơi “khó chịu”, và càng “khó chịu” hơn khi ông đã quen với cuộc sống được bố mẹ lo lắng, chăm sóc lại phải ở trong căn nhà tranh nứa lá rệu rã. Đó là căn phòng có 8 giường 2 tầng, mà ông hay gọi vui là “một túp lều tranh, 16 trái tim…”.

“Vì tôi cao nên được bố trí nằm ở tầng trên nhưng lại khổ sở vì phải chống dột. Đặc biệt KTX rất nhiều chuột. Có hôm khi ngủ dậy, tôi phát hiện ra mình bị chuột cắt vào gót chân thì ra chúng coi gót chân tôi như là lương thực của chúng. Rồi cuộc đời sinh viên trong KTX gắn bó với kẻng, làm gì cũng kẻng và cũng vì thế mà sau này tôi luôn giữ nếp sinh hoạt đúng giờ như vậy”, thầy giáo Võ chia sẻ.

Trong chương trình, khán giả đã nghe NSND Trần Hiếu hát ca khúc “Hành khúc ngày và đêm” (sáng tác: Phan Huỳnh Điểu), sau đó người nghệ sĩ này đã kể những năm tháng vừa mới ra trường phải đi làm 2 nơi, đó là vừa dạy ở trường nhạc vừa làm ở đoàn văn công nhưng chỉ ăn 1 lương. Ông còn nhớ, hồi ấy đi dạy học thì cả thầy và trò đều lấy làm động lực với câu nói mang tính “tuyên giáo”: “Học cho cả người ở chiến trường”.

Nhớ về thời sinh viên, NSƯT Minh Vượng - cựu sinh viên khóa 1, Trường Cao đẳng Nghệ thuật Hà Nội đã kể với khán giả về mối tình “câm” của mình, một mối tình mà chị tiếc nuối đến tận ngày hôm nay. Chị kể, học với nhau 4 năm (1974 - 1978), chị và người bạn trai dù đã yêu nhau nhưng không ai dám nói với ai câu nào.

Trong chương trình, chị đã cao hứng đọc 4 câu thơ để tặng người bạn này: “Ta quá trẻ không thể nào hiểu nổi/Những ngày vui trơn tuột kẽ tay rơi/Lời muốn nói sẽ muôn đời câm lặng/Chỉ còn mùa thu xao xác gió heo may”. Bên cạnh đó, nghệ sĩ hài đã chia sẻ về những ngày tháng sinh viên ăn phở “không người lái”, rồi những ngày học ở sân Văn Miếu và cả những lần trốn vé xe điện... Cuối cùng, chị chiêm nghiệm: “Đói khổ như thế nhưng ai cũng thành người. Bây giờ gặp lại ai cũng thao thao bất tuyệt chuyện của mình vì thế nên tôi hay nói đùa là toàn đứa nói mà chẳng có đứa nghe”.

Nhắc đến phong trào sinh viên thời kì những năm 80, 90, có lẽ không thể không nhắc đến nhạc sĩ Trương Qúy Hải (Anh đã gắn bó với chương trình Quán Thanh xuân suốt 6 số đã qua). Anh là người đã có công gây dựng nhiều ban nhạc sinh viên trong các trường đại học, trong đó có ban nhạc đình đám Bức tường của Đại học Xây dựng. Anh kể, đôi khi lân la đến KTX nữ là để… xin ăn vì các bạn nữ có nhiều đồ ăn vặt. Thậm chí, anh cũng không tiếc đổi luôn vé ăn để lấy hoa hồng tặng bạn nữ nhưng lại may mắn được các bạn nữ “cưu mang” bằng đồ ăn của mình.  

Có lẽ trái ngược với môi trường KTX của các ngôi trường khác, KTX của Đại học Tổng hợp Hà Nội có phần “hiền lành” hơn, đây là nơi nhà văn Nguyễn Thị Thu Huệ từng sinh sống khi là sinh viên khóa 29 Văn khoa. Chị kể, dù ở Hà Nội, nhà con một, bố mất khi chị vừa vào đại học, nhưng chị vẫn quyết tâm xin mẹ để vào ở KTX. Theo Chủ tịch Hội Nhà văn Hà Nội thì đây là quãng đời hạnh phúc nhất, sung sướng nhất của chị. KTX là nơi chị đã sống những ngày sinh viên tươi đẹp và cả những ngày mang bầu người con đầu đầy khó nhọc khi còn là sinh viên năm cuối. Có lẽ những ký ức đẹp đẽ đó là chất liệu để sau này bằng ngòi bút sắc sảo của mình, chị đã viết được tác phẩm nổi tiếng “Của để dành”, trong đó truyện “Xin hãy tin em” được chuyển thể thành phim về chủ đề KTX.

Sẽ là thiếu sót nếu trong chương trình về chủ đề KTX sinh viên lại không nhắc đến bài hát “Bạn tôi” (thơ Phan Minh Tấn, nhạc: Võ Thiện Thanh) qua tiếng hát của ca sĩ Quang Linh. Xuất hiện, trong chương trình, giọng ca “Bạn tôi” - Quang Linh đã chia sẻ về những kỷ niệm mà cách đây 20 năm vào TP. Hồ Chí Minh để quay MV này. Và anh cũng cho biết nhiều bạn sinh viên khi gặp anh đã nói nhờ có bài hát này mà họ đã vững tin, lạc quan, yêu đời hơn trong cuộc đời sinh viên đầy thiếu thốn, khó khăn.

Cuối chương trình, khán giả gặp lại nhà báo Chu Minh Vũ, một cựu sinh viên Đại học Dược Hà Nội nhưng vì bộc phát tài năng trong môi trường KTX sinh viên mà đã theo con đường báo chí. Anh cho biết, giờ đây mỗi lần đi qua KTX Đại học Dược Hà Nội trái tim anh lại đập loạn nhịp vì nhớ về những ngày làm báo tường, ca hát, vui chơi với những người bạn vào những năm 90.

Giang Phú